II SAB/Sz 93/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Szkoły dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku P. N. z dnia [...] marca 2023 r., III. zasądza od Dyrektora Szkoły na rzecz skarżącego P. N. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

P. N. (dalej "skarżący") w dniu [...] marca 2023 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez platformę ePUAP do Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] (dalej "organ" lub "organ zobowiązany"). W treści wniosku skarżący wskazał, że zgodnie z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wnosi o przesłanie następującej informacji publicznej: 1. planów lekcji wszystkich oddziałów oraz oddziałów wirtualnych 2. planów lekcji wszystkich uczniów nauczania indywidualnego 3. planów/grafików poszczególnych nauczycieli 4. przydziału sal 5. maksymalnej ilości uczniów mogących uczestniczyć w zajęciach w każdej z sal 6. wszystkich kryteriów (lista priorytetów) jakie były wprowadzone do systemu komputerowego podczas układania planów lekcji wraz z oznaczeniem wagi/priorytetu każdego z kryteriów 7. liczby uczniów w poszczególnych oddziałach 8. liczby uczniów którzy złożyli oświadczenia o chęci udziału w zajęciach z religii z podziałem na klasy i dodatkowo z podziałem na kościoły i związki wyznaniowe 9. liczby uczniów którzy złożyli oświadczenia o chęci udziału w zajęciach etyki z podziałem na klasy 10. czy szkoła zatrudnia nauczycieli którzy dokształcają się lub odbywają szkolenie branżowe lub wykonują zadania społeczne? 11. jeżeli odpowiedź na pytanie nr 10 brzmi "TAK", proszę o podanie imienia i nazwiska każdego z nauczycieli którzy dokształcają się, odbywają szkolenie, lub wykonują zadania społeczne oraz przesłanie zebranej dokumentacji potwierdzającej ten fakt. Skarżący wniósł o przesłanie wskazanej informacji: a. aktualnych na dzień rozpatrzenia wniosku, b. za poprzednie trzy semestry tj. semestr I 2022/2023, semestr I 2021/2022 i semestr II 2021/2022 - w formacie PDF poprzez system ePUAP. W dniu [...] marca 2023 r. do organu zobowiązanego wpłynęła skarga w której skarżący wskutek bezczynności organu zarzucił naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ( Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., zw. dalej jako: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia [...] marca 2023 r., 2) zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. To w ocenie skarżącego, czyni niniejszą skargę zasadną i konieczną. Skarżący wskazał, że chociaż na gruncie art. 2 ust. 2 u.d.i.p. nie ma takiego obowiązku, to pragnie wskazać, że od pewnego czasu pośrednio przygląda się działaniom organu. Praktyką stało się takie układanie planu lekcji, że tzw. "okienka" tj. przerwy od zajęć dydaktycznych trwających 45 minut, przypadają zawsze jednej - tej samej grupie uczniów. Z przepisów prawa tj: ustawy Prawo Oświatowe art. 68 ust. 1, ustawy Karta Nauczyciela art. 7 ust. 2 oraz Rozporządzenia Ministra Edukacji Nauki Szkolnictwa z dnia 31 grudnia 2002 r. § 2, wynika, że każdy uczeń w szkole może mieć tzw. "okienko". Oczywiście najlepiej gdyby tzw. "okienek" nie było wcale, ale, jeżeli szkoła boryka się z brakami kadrowymi lub lokalowymi, to tzw. "okienka" są nieuniknione. Nie ulega wątpliwości, że właśnie z takimi brakami boryka się organ. Jednak nawet w takiej sytuacji nie może być tak, że zawsze w pierwszej kolejności tzw. "okienka" są przydzielane tylko uczniom z grupy nieuprzywilejowanej. Uprzywilejowana grupa uczniów nigdy nie ma w swoim planie lekcji tzw. "okienek". Takie zachowanie władz publicznych jest niezgodne z Konstytucją, Konwencją o Prawach Dziecka i Prawem Oświatowym. Ponadto, ustawę z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania stosuje się również w oświacie, a to zgodnie z jej art 4 ust. 4. Taką sytuację można przyrównać do takiej, gdyby dziewczynki (grupa nieuprzywilejowana) miały lekcje wychowania fizycznego zawsze po tzw. "okienku", a chłopcy (grupa uprzywilejowana) w tym czasie mogliby iść już do domu - ponieważ mieli WF wtedy gdy dziewczynki czekały na swoją kolei. Takie działanie organu z pewnością zostałoby nazwane dyskryminacją. W celu identyfikacji procesów prowadzących do nierównego traktowania wychowanków organu, wsparcia dyrekcji w organizacji pracy szkoły i podjęcia skutecznej interwencji, konieczna jest przejrzystość działań organu, w tym współpraca polegająca na rzetelnym udzielaniu odpowiedzi na wnioski o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że wniosek o udzielenie informacji publicznej wpłynął do organu de facto w dniu [...] marca 2023 r. i opóźnienie w udzieleniu informacji publicznej pomiędzy nadaniem korespondencji przez skarżącego a otrzymaniem korespondencji przez organ ma charakter obiektywny i niezawiniony, co było związane z problemami funkcjonowania w Szkole Podstawowej [...], elektronicznej Platformy Usług Administracji. Dopiero bowiem w dniu [...] maja 2023 r. do szkoły wpłynęła z Ministerstwa Cyfryzacji Departamentu Usług Cyfrowych informacja o pozytywnym zweryfikowaniu wniosku o interwencyjne nadanie uprawnień administratora (pismem z dnia [...] maja 2023 r. znak [...]). W załączeniu organ przesłał korespondencję z Kancelarią Prezesa Rady Ministrów oraz Ministerstwem Cyfryzacji dotyczącą nadania uprawnień dla podmiotu publicznego na elektronicznej Platformie Usług Administracji Publicznej oraz interwencyjnego nadania uprawnień administratora do lokalnego konta podmiotu publicznego o nazwie Szkoła Podstawowa [...]. Jednocześnie organ podkreślił, że rozpatrzono wniosek skarżącego, zgodnie z jego żądaniem i udzielono skarżącemu pełnej informacji publicznej w dniu [...] czerwca 2023 r. W załączeniu organ przesłał pismo z [...] czerwca 2023 r. zawierające odpowiedź na pytanie 5,6 i 10 skarżącego oraz plany lekcji wszystkich oddziałów za rok szkolny 2021/2022 oraz 2022/2023, plany lekcji wszystkich uczniów nauczania indywidualnego za rok szkolny 2021/2022 oraz 2022/2023, plany lekcji poszczególnych nauczycieli, listy uczniów biorących udział w lekcjach religii i etyki, zaświadczenia o dokształcaniu się nauczycieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sprawa ze skargi skarżącego została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie także z art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych wart. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto, zgodnie z art.149 § 2 p.p.s.a., sąd - w przypadku, o którym mowa w § 1- może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przedmiotem skargi skarżący uczynił bezczynność organu wobec nieudzielenia, na jego wniosek z dnia [...] marca 2023 r., informacji publicznej dotyczącej: 1.planów lekcji wszystkich oddziałów oraz oddziałów wirtualnych, 2. planów lekcji wszystkich uczniów nauczania indywidualnego, 3. planów/grafików poszczególnych nauczycieli, 4. przydziału sal, 5. maksymalnej ilości uczniów mogących uczestniczyć w zajęciach w każdej z sal, 6. wszystkich kryteriów (lista priorytetów) jakie były wprowadzone do systemu komputerowego podczas układania planów lekcji wraz z oznaczeniem wagi/priorytetu każdego z kryteriów, 7. liczby uczniów w poszczególnych oddziałach, 8. liczby uczniów którzy złożyli oświadczenia o chęci udziału w zajęciach z religii z podziałem na klasy i dodatkowo z podziałem na kościoły i związki wyznaniowe, 9. liczby uczniów którzy złożyli oświadczenia o chęci udziału w zajęciach etyki z podziałem na klasy, 10. czy szkoła zatrudnia nauczycieli którzy dokształcają się lub odbywają szkolenie branżowe lub wykonują zadania społeczne ?, 11. jeżeli odpowiedź na pytanie nr 10 brzmi "TAK", skarżący wniósł o podanie imienia i nazwiska każdego z nauczycieli, którzy dokształcają się, odbywają szkolenie, lub wykonują zadania społeczne oraz przesłanie zebranej dokumentacji potwierdzającej ten fakt. Skarżący wniósł o przesłanie wskazanej informacji: aktualnych na dzień rozpatrzenia wniosku, za poprzednie trzy semestry, tj: semestr I 2022/2023, semestr I 2021/2022 i semestr II 2021/2022 Skarżący i przesłanie powyższych informacji w formacie PDF poprzez system ePUAP. Na wstępie wskazać należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 1467/18; z dnia 15 grudnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1238/16). Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej ma zaś miejsce w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, posiadając żądaną informację, nie udostępnia jej i nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia, lub też informuje wnioskodawcę, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną w sytuacji, gdy taką informację stanowi. Nie można natomiast zarzucić bezczynności adresatowi wniosku, jeżeli nie posiada on informacji wskazanej we wniosku. W takim przypadku, podmiot publiczny powinien o tym powiadomić wnioskującego (por. wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 192/12; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14). Podkreślić również należy, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (por. wyroki NSA z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 1467/18; z dnia 15 grudnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1238/16). Szczegółowe unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej zawarte są w przepisach u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Przykładowy, otwarty katalog informacji publicznej został określony w art. 6 u.d.i.p. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, a wykonanie tego prawa nie wymaga wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 1-2 u.d.i.p.). Ponadto, jak wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1), jak również ze względu na prywatność osoby fizycznej lub przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Na gruncie przepisów u.d.i.p. brak jest jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udzielenie informacji publicznej, poza utrwaleniem go w formie pisemnej. Przy czym, za wniosek pisemny uznaje się również zapytanie przesłane pocztą elektroniczną. Poza wyżej wskazaną formą pisemną wniosku, elementami determinującymi jego skuteczne wniesienie jest jasne sformułowanie, z którego wynika co jest przedmiotem żądanej informacji, w celu wykazania, że informacja ta ma charakter informacji publicznej oraz dokładne określenie adresata wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1-2 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Podkreślenia wymaga okoliczność, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu, w pierwszej kolejności jest ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p). Dopiero stwierdzenie, że podmiot do którego zwróciła się strona skarżąca był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana przez stronę informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić danemu podmiotowi bezczynność. W sprawie niewątpliwie organ należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., a żądana przez skarżącego informacja w opisanym we wniosku zakresie stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. – co jest w istocie bezsporne. W ocenie Sądu, skoro złożony przez skarżącego wniosek spełniał minimalne wymogi determinujące skuteczne wystąpienie z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, tj.: został przesłany pocztą elektroniczną, co jak wcześniej wskazano jest uznawane za dochowanie formy pisemnej wniosku; określał w sposób dokładny adresata wniosku, który niewątpliwie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej; jak również obejmował jasne sformułowanie, co do przedmiotu żądanej informacji, to obowiązkiem organu było rozpatrzenie wniosku w terminie i formie przewidzianej u.d.i.p. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącego o udostępnienie żądanej informacji publicznej wpłynął do organu [...] marca 2023 r. Organ wnioskowanej informacji udzielił skarżącemu w dniu [...] czerwca 2023 r. Organ wyjaśnił przy tym, że jego opóźnienie w udzieleniu informacji publicznej miało charakter obiektywny i niezawiniony, co było związane z problemami funkcjonowania w Szkole Podstawowej [...], elektronicznej Platformy Usług Administracji. Dopiero bowiem w dniu [...] maja 2023 r. do szkoły wpłynęła z Ministerstwa Cyfryzacji Departamentu Usług Cyfrowych informacja o pozytywnym zweryfikowaniu wniosku o interwencyjne nadanie uprawnień administratora (pismem z dnia [...] maja 2023 r. nr [...]). Ponownie jednak wskazać należy, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skoro udzielenie informacji publicznej na wniosek Skarżącego z dnia [...] marca 2023 r. nastąpiło dopiero w dniu [...] czerwca 2023 r., to nastąpiło to, z uchybieniem ustawowego 14-dniowego terminu. Tym samym, brak skutecznej reakcji organu w zakreślonym prawem terminie skutkuje stwierdzeniem, iż w sprawie zaistniała sytuacja kwalifikowana jako bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Mając powyższe okoliczności na uwadze, sąd uznając skargę za uzasadnioną, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która to bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w okolicznościach sprawy nie można uznać, że bezczynność przybrała postać celowego działania nacechowanego złą wolą, czy też poważnego zaniedbania. Jednocześnie, wobec udzielenia Skarżącemu żądanej informacji publicznej, sąd - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej żądanej przez skarżącego. Dodatkowo Sąd wskazuje, że nie orzekł z urzędu o wymierzeniu organowi grzywny oraz o przyznaniu od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie sposób działania organu zobowiązanego, w opinii sądu nie uzasadniał zastosowania z urzędu tych środków dyscyplinujących. Niezależnie od tego w sprawie brak było też wniosku skarżącego o zastosowanie ww. środków. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 209 p.p.s.a. uwzględniając poniesione przez skarżącego celowe koszty w łącznej kwocie [...]zł, na które składa się wpis od skargi (100 zł). Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.