II SAB/Sz 91/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę.

Decyzją z dnia 4 września 2008 r. nr [...] Wójt Gminy umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte wnioskiem P. Spółki z 30 lipca 2008 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie stacji bazowej telefonii cyfrowej nr [...]w miejscowości [...] na działce nr [...] z tego względu, że planowane przedsięwzięcie nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, nie będzie też zlokalizowane w obszarze Natura 2000, dlatego uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację tego przedsięwzięcia nie było wymagane. Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2013 r. Stowarzyszenie [...] zwróciło się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie z urzędu nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 4 września 2008 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ponieważ decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej. Wnioskodawca podniósł, że Wójt Gminy pominął § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w sytuacji, gdy przepis ten znajdował zastosowanie w sprawie. Spowodowało to, że organ nie zsumował mocy anten sektorowych oraz radioliniowych, nie podał w decyzji ilości anten, ich mocy, ani azymutów, nie dokonał żadnych własnych ustaleń w sprawie, a oparł się tylko na dokumencie przedłożonym przez inwestora z pominięciem zjawiska kumulacji. Pismem z dnia 5 czerwca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało wnioskodawcę, że sprawa objęta wnioskiem była już badana przez Kolegium w kontekście wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. na wniosek dwojga mieszkańców [...] i postępowanie to zakończyło się decyzją z dnia 10 stycznia 2011 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W decyzji tej Kolegium odniosło się także do ewentualnego wszczęcia postępowania z urzędu stwierdzając, że po dokonaniu oceny zgromadzonych materiałów, nie znalazło do tego podstaw. Wezwaniem z dnia 10 czerwca 2013 r. Stowarzyszenie [...] wezwało Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa przez rozpatrzenie wniosku organizacji społecznej zgodnie z art. 31 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. ponieważ odpowiedź pismem na wniosek organizacji społecznej o wszczęcie postępowania narusza art. 6 K.p.a. w zw. art. 7 Konstytucji RP, ponieważ art. 31 § 2 K.p.a. stanowi, że na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu, organizacji społecznej przysługuje zażalenie. W odpowiedzi na wezwanie SKO pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. ponownie poinformowało Stowarzyszenie, że w trakcie postępowania wstępnego rozpoznając wniosek mieszkańców [...] badało już przedmiotową sprawę przez pryzmat wad nieważnościowych określonych w art. 156 § 1 K.p.a. i stwierdziło, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu. W dniu 2 lipca 2013 r. Stowarzyszenie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność SKO żądając zobowiązania tego organu do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia o wszczęcie postępowania przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu. W ocenie strony skarżącej merytorycznych ustaleń w sprawie nie można dokonywać poza postępowaniem administracyjnym, tymczasem organ wyjaśnił, że odmawiając wszczęcia postępowania na wniosek innych osób, oceniał także przesłanki wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W piśmie z dnia 28 września 2013 r. strona skarżąca wskazała, że wydane w sprawie decyzje SKO dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 4 września 2008 r. nie dotyczyły merytorycznej oceny tej decyzji, ale oceny istnienia interesu prawnego osób, które złożyły wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy. Nawet gdyby organ w dalszym ciągu uważał, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu, to i tak powinien był wydać postanowienie, ponieważ nie może pismem rozpoznawać wniosku organizacji społecznej o wszczęcie postępowania z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem skargi wniesionej do Sądu jest bezczynność organu polegająca na nie wydaniu postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Żądanie o wszczęcie z urzędu postępowania mającego na celu stwierdzenie nieważności decyzji umarzającej postępowanie w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, złożyła organizacja społeczna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 5 czerwca 2013 r. poinformowało wnioskodawcę, że badało już decyzję której wniosek dotyczy w poprzednim postępowaniu nieważnościowym prowadzonym na wniosek mieszkańców miejscowości [...], także w kontekście wad nieważności określonych w art. 156 § 1 K.p.a. i nie znalazło podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest formą nadzoru. Może być wszczęte z urzędu i na żądanie strony. Wszczęcie postępowania na żądanie strony nie zwalnia organu od przeprowadzenia kontroli decyzji, w sprawie w której wszczęto postępowanie, w pełnym zakresie pod względem wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. II OSK 390/07, LEX nr 468719). Obowiązkiem organu wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie, nie tylko czy wystąpiła w sprawie ta przesłanka, która legła u podstaw wszczęcia postępowania, ale także, czy nie miały miejsca inne naruszenia prawa objęte art. 156 § 1 K.p.a. Zatem w sytuacji, gdy z żądaniem wszczęcia postępowania nieważnościowego występuje strona, nie zwalnia to organu administracyjnego od przeprowadzenia kontroli kwestionowanej decyzji w pełnym zakresie. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Wszczęcie postępowania nieważnościowego następuje na wniosek lub z urzędu, z zastosowaniem art. 61 K.p.a., a zatem brak jest podstaw prawnych do wydawania odrębnego postanowienia o wszczęciu tego postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego następuje w drodze postanowienia na podstawie art. 61a K.p.a., ale postanowienie to może być wydane tylko wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną w sprawie lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zatem podstawą wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego mogą być przyczyny podmiotowe, gdy podanie wniosła osoba nie będąca stroną w sprawie albo gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych. W rozpoznawanej sprawie wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego złożyła organizacja społeczna, która stosownie do art. 31 § 1 K.p.a. była uprawniona do złożenia takiego wniosku. Zatem przesłanka podmiotowa wydania postanowienia nie została spełniona. Brak było także innych uzasadnionych przyczyn, odnoszących się do przedmiotu sprawy, uniemożliwiających wszczęcie postępowania nieważnościowego. Z treści art. 61a § 1 K.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W niniejszej sprawie żadna z tych dwu samodzielnych przesłanek nie wystąpiła, dlatego nie było podstaw do wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania nieważnościowego. W tej sytuacji zarzut bezczynności organu polegający na nie wydaniu takiego postanowienia, nie jest uzasadniony. Jak wyjaśniono powyżej, wszczęcie postępowania nieważnościowego na żądanie strony obliguje organ do zbadania, czy w sprawie nie miały miejsca inne naruszenia prawa określone w art. 156 § 1 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało skarżące Stowarzyszenie, że toczyło się uprzednio postępowanie mające na celu stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 4 września 2008 r. i w toku tego postępowania organ nadzoru zbadał ewentualność wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § K.p.a. i stwierdził, że żadna z przesłanek nie wystąpiła. Ponieważ brak było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania nieważnościowego z urzędu w przedmiotowej sprawie, a nie wystąpiła żadna z przesłanek umożliwiających wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a., nie było błędem poinformowanie wnioskodawcy pismem, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.