II SAB/Sz 27/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi P. C. na bezczynność Inne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Inne dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do podjęcia czynności; III. zasądza od Inne na rzecz P. C. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

P. C. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Samorządowej Agencji Promocji i Kultury w S. (dalej: "organ zobowiązany", "S.") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarga oparta została o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskodawca pismem z 2 stycznia 2023 r. zwrócił się do organu zobowiązanego o udostępnienie informacji publicznej. Powołując się na przepisy art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: "u.d.i.p." wniósł o przekazanie zestawienia obrotów z S. z firmą H. Sp. z o.o. w W. oraz dat i kwot przekazanych i otrzymanych płatności w okresie od 1 października 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. Wniosek z 2 stycznia 2023 r. obejmował żądanie udostępnienia informacji w formie wiadomości e-mail skierowanej na podany w piśmie adres wnioskodawcy. Wnioskodawca w wiadomości e-mail z 17 stycznia 2023 r. poinformował organ o upływie terminu na odpowiedź. Na co otrzymał informację, że informacja zostanie mu udzielona po skompletowaniu danych i ich przetworzeniu do dnia 2 marca 2022 r. Kolejne ponaglenie do organu skarżący wystosował w następnym dniu. W dniu 2 marca 2023 r. organ drogą mailową przesłał skarżącemu informację, wktórej wskazał w jakich datach i w jakiej wysokości dokonywane były płatności pomiędzy organem a firmą H. . W dniu 14 lutego 2023 r. wpłynęła do organu zobowiązanego skarga z 8 lutego 2023 r. na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej na podstawie wniosku z 2 stycznia 2023 r. w zakresie informacji publicznej, tj. przekazania obrotów pomiędzy S. a firmą H. Sp. z o.o. w W.. W treści pisma skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej Wobec powyższego skarżący wniósł o: zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 2 stycznia 2023 r. W odpowiedzi na skargę z organ wyjaśnił, że pismem z 2 marca 2023 r. skarżący otrzymał zawnioskowaną informację i w związku z tą okolicznością organ zobowiązany wniósł o oddalenie skargi w całości. W dalszej kolejności organ zobowiązany podkreślił, że na wszystkie skierowane do niego wnioski zostały wystosowane odpowiedzi, zawierające wszystkie wnioskowane dokumenty, zarówno nieprzetworzone, jak i przetworzone oraz wyjaśnienia merytoryczne na zadane we wnioskach pytania (tu wymienił 28 pism z różnych dat). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej: "p.p.s.a." Zgodnie z treścią tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wyjaśnić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Podkreślenia wymaga, że celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. Według art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei zgodnie z art. 149 § 1b p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W analizowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, ze zm.), dalej: "u.d.i.p.". Ustawa ta reguluje zakres podmiotowy, przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek. Niesporne jest, że adresat wniosku – Dyrektor Samorządowej Agencji Promocji i Kultury w S. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Organ zobowiązany bowiem wykonuje zadania publiczne jako podmiot samorządowy. Dodatkowo zauważyć należy, że krąg podmiotów zobligowanych do udzielenia informacji publicznej nie jest ograniczony wyłącznie do podmiotów mieszczących się w pojęciu administracji w sensie organizacyjnym, ale obejmuje również podmioty mieszczące się w pojęciu administracji w sensie funkcjonalnym. Podkreślić należy, że wykonywanie zadań z zakresu administracji publicznej nie należy wyłącznie do organów administracji rządowej i organów samorządu terytorialnego, lecz i do innych podmiotów nienależących do aparatu administracji publicznej, takich jak samorządy zawodowe, spółdzielnie, spółki prawa handlowego, a nawet podmioty prywatne (por. E. Ochendowski - Prawo administracyjne, część ogólna, Toruń 1999 r.; wyrok NSA z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1098/17). Nie jest w sprawie kwestionowane, że informacja o udostępnienie której wnioskował skarżący stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (zob. np.: wyrok NSA z 28 lutego 2013 r., I OSK 2904/12). Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że organ powinien był rozpoznać przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Z treści udzielonej informacji jednoznacznie wynika, że jej przygotowanie nie wymagało przetworzenia, sprowadzała się ona bowiem do podania dwóch dat i dwóch wartości pieniężnych, przy czym jedna płatność dokonana została w dniu 28 grudnia 2022 r., a druga w dniu 29 grudnia 2022 r. Dane te powinny były znajdować się w dokumentacji księgowej zobowiązanego organu. W kontekście powyższego, przyjąć należy, że w niniejszej sprawie miała miejsce bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku skarżącego stowarzyszenia z dnia 2 stycznia 2023 r., o czym sąd orzekł w pkt. I wyroku. Ustawowy termin na udzielnie informacji upłynął bowiem z dniem 16 stycznia 2023 r. Terminy udostępnienia informacji publicznej zostały bowiem przez organ bezsprzecznie przekroczone. W ocenie sądu jednak działanie to nie było zamierzone i mogło wynikać z ilości wniosków z jakimi skarżący wystąpił do organu. Wskazać także należy, że żądana informacja została skarżącemu udzielona zgodnie ze wskazaniem organu z pisma z dnia 17 stycznia 2023 r. w dniu 2 marca 2023 r. Skarżący nie kwestionuje, że odpowiedź organu wyczerpuje zakres zapytania z jego wniosku z dnia 2 stycznia 2023 r. Na konkluzję taką wskazuje także lektura odpowiedzi organu. Nie można zatem zarzucić, że organ celowo uchylał się od udzielenia informacji publicznej. Z powyższych względów sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym sąd orzekł również w pkt. I wyroku. Zaznaczyć należy, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z rażącym charakterem bezczynności mamy więc do czynienia, gdy okres zaniechania jest długotrwały, zaniechanie jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Powyższe oznacza także, że jakkolwiek na dzień wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, ale już w dniu wyrokowania przez sąd, tj. w dniu 25 maja 2023 r., bezczynny nie był, bowiem udostępnił żądaną informację. Przypomnieć należy, że istotą skargi na bezczynność jest zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Brak było zatem podstaw, by zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a. zobowiązywać organ do udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji publicznej. Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., umorzył zatem postępowanie sądowe w części dotyczącej zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego, czemu dał wyraz w pkt. II sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, na które składa się uiszczony przez skarżące stowarzyszenie wpis od skargi w wysokości 100 zł, rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt IV wyroku.