II SAB/Sz 143/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w przedmiocie nakazania odłączenia kotła I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. ustanowić adwokata

P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Inspektor Nadzoru Budowlanego polegającą na nie wyegzekwowaniu od właścicieli lokalu sąsiedniego w budynku wielorodzinnym nakazu odłączenia kotła c.o. z klatki schodowej. W dniu 30 listopada 2017 r. skarżący złożył wniosek o całkowite zwolnienie go od kosztów sądowych w sprawie, z uwagi na zły stan zdrowia oraz wyjątkowo trudną sytuację majątkową. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu wskazał, że wnosi także o ustanowienie adwokata. Z wniosku wynika, że skarżący ma [...] lata, mieszka z konkubiną ([...] lat) w należącym do niego mieszkaniu w S. (o pow. 27,9 2), a ich jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek stały skarżącego w kwocie [...]zł miesięcznie, ponieważ konkubina jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Poza mieszkaniem, garażem bez dachu i ogrodem o pow. 0,0436 ha, wnioskodawca nie ma żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Jest on osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zobowiązaną do obowiązku alimentacyjnego na siedmioro swoich dzieci, z którego się nie wywiązuje. Z wniosku wynika, że zadłużenie skarżącego z tego tytułu wynosi [...] zł. Do wniosku skarżący dołączył komornicze wezwanie do zapłaty z 4 stycznia 2016 r. obejmujące kwotę [...]zł, decyzję Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] r. zmieniającą wysokość otrzymywanego zasiłku stałego (na kwotę [...]zł miesięcznie), orzeczenie o niepełnosprawności wnioskodawcy (umiarkowany stopień niepełnosprawności), a także wypis z aktu notarialnego sporządzonego z dnia [...] r. z którego wynika, że lokal mieszkalny wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego działki nr [...] i [...] skarżący nabył od Rolniczego Kombinatu Spółdzielczego w [...] w likwidacji za kwotę [...]zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia odstępstwo od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację rodzinną i materialną skarżącej należało uznać, iż sytuacja ta nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych w sprawie, ani na ustanowienia adwokata z wyboru. Z przedłożonych dowodów wynika, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, mieszka z konkubiną w należącym do niego lokalu mieszkalnym o pow. 27,9 m2, a jego jedynym dochodem jest zasiłek stały z opieki społecznej. Ponadto, długi skarżącego sięgają ok. [...] zł. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i finansowej skarżącego należało uznać, że poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie przekracza jego możliwości. Uzasadniało to przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w żądanym zakresie na podstawie art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi.