II SAB/Sz 126/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. Sz.-Ż. i K. Ż. na bezczynność Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pismo postanawia odrzucić skargę.

L. S. i K. Z., dalej również jako: "skarżący", wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na bezczynność Z. Kuratora Oświaty, dalej jako "organ administracji", w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pismo dotyczące realizacji obowiązku szkolnego syna skarżących. Skarżący wskazali, że lutym 2025 r. zwracali się do dyrektora szkoły o interwencję w sprawie realizacji obowiązku szkolnego przez ich syna. Ponieważ nie byli zadowoleni z formy i treści odpowiedzi udzielonej przez dyrektora szkoły, dlatego K. Z. pismem złożonym 14 lutego 2025 r. do Z. Kuratora Oświaty zwrócił się ze skargą na dyrektora szkoły. W odpowiedzi na skargę organ wskazał na regulacje art. 51 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1043) i stwierdził, że w powyżej wymienionej skardze nie dopatrzył się spraw, które leżałyby w kompetencjach i zadaniach wskazanych w przepisach prawa, a zatem nie był zobligowany i nie podjął czynności w sprawie. Zdaniem organu administracji przedmiot skargi nie dotyczy sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 § 1 oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.), gdyż Kuratorium Oświaty nie prowadziło postępowania administracyjnego, nie wydawało aktu administracyjnego ani nie podjęło innej czynności z zakresu administracji publicznej w indywidualnej sprawie strony w rozumieniu wskazanych przepisów. Organ administracji wyjaśnił, że zarzut bezczynności organu, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, może dotyczyć wyłącznie sytuacji, gdy po stronie organu administracji publicznej istnieje ustawowy obowiązek załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej przez wydanie decyzji, postanowienia lub innego aktu bądź podjęcia czynności kończącej postępowanie administracyjne. O bezczynności można zatem mówić tylko wtedy, gdy organ ma prawny obowiązek rozpatrzyć sprawę określonego rodzaju, a mimo to nie podejmuje wymaganych działań lub nie rozstrzyga sprawy w przewidzianym prawem terminie. Organ administracji podkreślił, że w niniejszej sprawie nie wszczęto i nie prowadzono postępowania administracyjnego, którego efektem byłoby rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy w formie aktu administracyjnego, zatem brak jest też podstaw do przyjęcia, iż sprawa ta podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm. dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 t.j.),, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Poddanie we wskazanym przepisie wykonywania administracji publicznej kontroli sądu administracyjnego nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej została taką kontrolą objęta. Ograniczenie jej zakresu wynika z treści art. 3 p.p.s.a., który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kontroli przez sądy administracyjne. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.3)), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Podkreślić trzeba, że w przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem kontroli sądowej nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji - co najistotniejsze w sprawie – gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest bowiem dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów i czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w stanie faktycznym danej sprawy na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie ma swe usprawiedliwienie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 2240/15 oraz 12 października 2017 r. sygn. akt II GSK 2645/17 dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący wnieśli skargę do sądu administracyjnego na bezczynność Z. Kuratora Oświaty w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pismo dotyczące realizacji obowiązku szkolnego przez ich syna. Stosownie do brzmienia art. 51 ustawy Prawo oświatowe: 1. Kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa, a w szczególności: 1) sprawuje nadzór pedagogiczny nad publicznymi i niepublicznymi przedszkolami, innymi formami wychowania przedszkolnego, szkołami, placówkami oraz kolegiami pracowników służb społecznych, które znajdują się na obszarze danego województwa, z zastrzeżeniem art. 53a i art. 53b; 2) wydaje decyzje administracyjne w sprawach określonych w ustawie; 3) współdziała z radami oświatowymi powołanymi na podstawie art. 78; 4) wykonuje zadania organu wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 oraz z 2025 r. poz. 769) w stosunku do: a) organów jednostek samorządu terytorialnego - w sprawach publicznych szkół i placówek, zakładanych i prowadzonych przez osoby prawne i osoby fizyczne, oraz niepublicznych szkół i placówek, b) dyrektorów szkół - w sprawach z zakresu obowiązku szkolnego i obowiązku nauki oraz w sprawach skreślenia uczniów z listy uczniów; 5) realizuje politykę oświatową państwa, a także współdziała z organami jednostek samorządu terytorialnego w tworzeniu i realizowaniu odpowiednio regionalnej i lokalnej polityki oświatowej, zgodnych z polityką oświatową państwa; 6) (uchylony) 7) organizuje olimpiady, konkursy, turnieje, przeglądy oraz inne formy współzawodnictwa i prezentacji osiągnięć uczniów szkół na obszarze województwa; 8) współdziała z okręgowymi komisjami egzaminacyjnymi; 9) współdziała z placówkami doskonalenia nauczycieli, poradniami psychologiczno-pedagogicznymi i bibliotekami pedagogicznymi w realizacji zadań dotyczących diagnozowania, na podstawie wyników nadzoru pedagogicznego, potrzeb w zakresie doskonalenia nauczycieli; 10) wspomaga działania w zakresie organizowania egzaminów w szkołach; 11) opiniuje plany pracy publicznych placówek doskonalenia nauczycieli, z wyjątkiem placówek prowadzonych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, ministra właściwego do spraw rolnictwa i ministra właściwego do spraw zdrowia; 12) opiniuje arkusze organizacji publicznych szkół i placówek, z wyjątkiem szkół i placówek prowadzonych przez ministrów, w zakresie ich zgodności z przepisami, przedstawiane przez organy prowadzące szkoły i placówki przed zatwierdzeniem arkuszy; 13) współdziała z organami jednostek samorządu terytorialnego w zakresie kształtowania i rozwoju bazy materialnej szkół i placówek; 14) współdziała z właściwymi organami, organizacjami i innymi podmiotami w sprawach dotyczących warunków rozwoju dzieci i młodzieży, w tym w przeciwdziałaniu zjawiskom patologii społecznej, a także może wspomagać działania tych podmiotów; 15) nadzoruje i wspomaga organizację wypoczynku, o którym mowa w art. 92a-92t ustawy o systemie oświaty, na obszarze województwa; 15a) koordynuje organizację dokształcania teoretycznego uczniów będących młodocianymi pracownikami; 16) wykonuje inne zadania określone w przepisach odrębnych, w szczególności w zakresie obronności. W myśl art. 55 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe nadzór pedagogiczny polega na: 1) obserwowaniu, analizowaniu i ocenianiu przebiegu procesów kształcenia i wychowania oraz efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek; 2) ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek; 3) udzielaniu pomocy szkołom i placówkom, a także nauczycielom w wykonywaniu ich zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych; 4) inspirowaniu nauczycieli do poprawy istniejących lub wdrożenia nowych rozwiązań w procesie kształcenia, przy zastosowaniu innowacyjnych działań programowych, organizacyjnych lub metodycznych, których celem jest rozwijanie kompetencji uczniów. Jak stanowi art. 55 ust. 2 ww. ustawy w zakresie wymienionym w ust. 1 pkt 1 i 2 nadzorowi podlega w szczególności: 1) posiadanie przez nauczycieli wymaganych kwalifikacji do prowadzenia przydzielonych im zajęć; 2) realizacja podstaw programowych i ramowych planów nauczania; 3) przestrzeganie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, a także przestrzeganie przepisów dotyczących obowiązku szkolnego oraz obowiązku nauki; 4) przestrzeganie statutu szkoły lub placówki; 5) przestrzeganie praw dziecka i praw ucznia oraz upowszechnianie wiedzy o tych prawach; 6) zapewnienie uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki. W art. 55 ust. 7 cyt. ustawy wskazano, że w razie stwierdzenia istotnych uchybień w działalności szkoły lub placówki, organ sprawujący nadzór pedagogiczny niezależnie od środków, o których mowa w ust. 4, zawiadamia o stwierdzonych uchybieniach organ prowadzący szkołę lub placówkę. Organ sprawujący nadzór pedagogiczny może wydawać organowi prowadzącemu szkołę lub placówkę zalecenia wynikające z czynności nadzoru. Przepisy ust. 5 i 6 stosuje się odpowiednio (art. 55 ust. 8). Podmioty kontrolujące spełnianie obowiązku szkolnego określa art. 41 ustawy Prawo oświatowe: 1. Dyrektorzy publicznych szkół podstawowych kontrolują spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkałe w obwodach tych szkół, a gmina kontroluje spełnianie obowiązku nauki przez młodzież zamieszkałą na terenie tej gminy, w tym odpowiednio: 1) kontrolują wykonywanie obowiązków, o których mowa w art. 40 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, a także współdziałają z rodzicami w realizacji obowiązków, o których mowa w art. 40 ust. 1 pkt 3 i ust. 3; 2) prowadzą ewidencję spełniania obowiązku szkolnego oraz obowiązku nauki. 2. Wójt gminy (burmistrz, prezydent miasta) jest obowiązany przekazywać dyrektorom publicznych szkół podstawowych na obszarze gminy informacje o aktualnym stanie i zmianach w ewidencji dzieci i młodzieży w wieku 3-18 lat. Z powyższego wynika, że kurator oświaty, sprawując nadzór pedagogiczny nad szkołami publicznymi, uprawniony jest do szeregu działań sprawdzających, mają one charakter nadzorczy. Przepisy nie statuują jednak, by każdy brak pisemnego stanowiska kuratora oświaty był podstawą do zaistnienia stanu bezczynności tożsamego z niewydaniem decyzji bądź innej formy władczej kontrolowanej przez sąd administracyjny. Równocześnie szereg przepisów ustawy Prawo oświatowe wskazuje wyraźnie, jakie czynności organów oświatowych wymagają formy decyzji administracyjnej (np. art. 23 ust. 2, art. 28a ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 56 ust. 1, art. 60 ust. 6a, art. 68 ust. 2, art. 115 ust. 1, art. 118 ust. 2, ust. 5). Nie należą do nich spodziewane działania podejmowane w sprawie zainicjowanej pismem strony skarżącej z 14 lutego 2025 r. Nie można zatem doszukać się w niniejszej sprawie zaniechań, które by stanowiły o uchybienia w stosunku do imperium - władztwa administracyjnego, albowiem z okoliczności sprawy wynika, że skarżący wyrażali jedynie swoje niezadowolenie z formy i treści odpowiedzi dyrektora szkoły, co nie stanowi podstawy do wydania jednego z aktów (oraz zaniechań) podlegających kontroli sądu administracyjnego. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi.