II SAB/Sz 12/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lipca 2026 r. sprawy ze skargi E. D. na bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu w przedmiocie stanu technicznego budynku p o s t a n a w i a odrzucić skargę

Pismem z 19 stycznia 2026 r., E. D., dalej jako "skarżąca", wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ze skargą na bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. , dalej jako "organ", "PINB", w prowadzeniu postępowania dotyczącego złego stanu dachu i tarasów budynku przy ul. [...] w K.. W uzasadnieniu skargi wskazała, że wnioskiem z 24 kwietnia 2024 r., uzupełnionym pismem z 31 maja 2023 r., skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. , zwróciła się o przeprowadzenie kontroli budynku. Wyjaśniła, że postępowanie zainicjował jej wniosek, ale początkowo odmawiano jej statusu strony w postępowaniu. Uznano ja za stronę postępowania dopiero po jego wszczęciu. Skarżąca podniosła, że sprawa złego stanu technicznego dachu budynku miała swój początek już w kwietniu 2023 r., jednak do tej pory nie została zakończona, a organ nie rozpoznał jej w terminie przewidzianym przepisami prawa. W toku prowadzonego postępowania organ nie dochowywał wyznaczanych przez siebie terminów, jak również nie dochował terminu załatwienia sprawy wyznaczonego na dzień 31 grudnia 2025 r. Skarżąca podkreśliła, że wady budynku powstały w trakcie budowy i istniały w czasie oddania go do użytkowania i wskazała, że brak rozstrzygnięcia uniemożliwia jej wystąpienie do sądu cywilnego z roszczeniami z tytułu odpowiedzialności za wady budynku. Dodatkowo podała, że w Sądzie Okręgowym w K. toczy się postępowanie z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej S. II przeciwko inwestorowi za wady budynku. Skarżąca podkreśliła, że w jej ocenie adekwatne do stanu sprawy i odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady właściwe, jej zdaniem, jest powództwo oparte o tę podstawę prawną i z tego względu nie przekazała cesji zarządowi wspólnoty, a oczekuje na stosowne działania organu nadzoru budowlanego. Skarżąca domagała się stwierdzenia bezczynności i przewlekłości organu, a w przypadku uwzględnienia skargi, wymierzenia organowi grzywny w wysokości odpowiedniej do długości zwłoki w załatwieniu sprawy, a także przyznania na jej rzecz sumy pieniężnej i zasądzenia kosztów postępowania. Pismem z 3 lutego 2026 r. skarżąca uzupełniła skargę. W odpowiedzi na skargę PINB wskazał, że nie był w stanie zakończyć postępowania w krótszym terminie ze względu na zawiłość sprawy i składane opinie i ekspertyzy, które były niespójne i znacząco się od siebie różniły. Organ podkreślił, że mógł zakończyć postępowanie dopiero po zebraniu kompletnego materiału dowodowego, co miało miejsce 16 stycznia 2026 r. W dniu 19 stycznia 2026 r. wydano zawiadomienie w trybie art. 10 k.p.a., do którego załączono projekt decyzji. Następnie organ zrelacjonował przebieg postępowania wskazując na kolejno podejmowane w sprawie czynności. Do odpowiedzi na skargę załączono akta prowadzonego postępowania. Pismem z 23 lutego 2026 r., organ poinformował Sąd o wydaniu decyzji kończącej postępowanie, załączając jej kopię. Z decyzji tej wynika, że organ nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową S. II przy ul. [...] w K. szereg obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418 – j.t. ze zm.), dalej jako "u.p.b." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi obowiązkiem sądu jest wstępnie zbadanie dopuszczalności skargi. W szczególności sąd dokonuje oceny legitymacji skargowej strony, zachowania terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a." uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga pojęcie "interesu prawnego". W doktrynie i judykaturze istnieje ugruntowane stanowisko dotyczące cech jakie powinien posiadać interes prawny. Przyjmuje się, że powinien być osobisty, własny, indywidualny, konkretny i aktualny, a ponadto powinien być oparty na normie prawa powszechnie obowiązującego, przede wszystkim administracyjnego (materialnego), choć dopuszcza się również, aby była to norma prawa cywilnego. W tym ostatnim przypadku zwraca się jednak uwagę, że przepisy prawa cywilnego mogą być uwzględnione przy wyprowadzaniu interesu prawnego tylko wówczas, gdy przepis materialnego prawa administracyjnego odsyła do instytucji prawa cywilnego. Samoistnie natomiast normy prawa cywilnego nie dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego strony, bowiem przedmiotem regulacji tych norm są stosunki cywilne, a nie stosunki administracyjne. Należy przyjąć, że interes prawny powinien być bezpośredni, a więc wynikać wprost z norm prawa powszechnie obowiązującego. Pojęcie interesu prawnego uosabia potencjalną możność nałożenia obowiązków lub przyznania uprawnień, które muszą wynikać z powszechnie obowiązującego prawa i których adresatem może być wyłącznie osoba określona (wskazana) przez to prawo (patrz Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz pod redakcją R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. CH Beck, wyd. 2). Problematyka dotycząca interesu prawnego członka wspólnoty mieszkaniowej i jego ewentualnej legitymacji w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego była przedmiotem wielu orzeczeń sądowo administracyjnych. Ukształtowana została linia orzecznicza, zgodnie z którą w sprawach o charakterze publiczno-prawnym, a takimi są sprawy z dziedziny prawa budowlanego, co do zasady to zarząd wspólnoty mieszkaniowej występuje wykonując ustawowo powierzone zadania reprezentacji. Ustawowa deklaracja o prawie wspólnoty mieszkaniowej do nabywania i zaciągania zobowiązań oraz do pozywania i bycia pozwaną nie jest realizowana samodzielnie przez każdego spośród członków wspólnoty mieszkaniowej, lecz w tym celu za wspólnotę, której liczba wyodrębnionych lokali wynosi więcej niż siedem, działa jej zarząd. Wspólnotę Mieszkaniową tworzy ogół właścicieli których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości jednak w świetle art. 6 art. 22 ust. 1 i ust. 2 ustawy o własności lokali w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, kierowanie i reprezentowanie należy do wspólnoty mieszkaniowej, reprezentowanej przez zarząd. W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej czynności prawne i czynności faktyczne oraz załatwienie spraw przed urzędami i sądami należą do kompetencji wspólnoty mieszkaniowej, która reprezentuje interesy właścicieli lokali. Tym samym interes właściciela lokalu, który wynika z przysługującego mu prawa w nieruchomości wspólnej, z mocy ustawy chroniony jest przez wspólnotę mieszkaniową działającą przez zarząd ewentualnie ustanowionego zarządcę. Z regulacji zawartych w ustawie o własności lokali wywieść należy, że w sytuacjach dla których zastrzeżona jest kompetencja wspólnoty mieszkaniowej za członków wspólnoty działa wyłącznie wspólnota. Należy podkreślić, że nie jest wykluczony udział w postępowaniu administracyjnym obok zarządu wspólnoty także właścicieli poszczególnych lokali, którym służy prawo współwłasności w częściach wspólnych oraz mają oni udział w gruncie, jednak pod warunkiem, że wykażą własny zindywidualizowany interes prawny, a więc ich udział jest zakreślony granicami tego właśnie interesu prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2047/10, LEX nr 1125502). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało uznać, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w przedstawionym wyżej rozumieniu, jako strona prowadzonego z urzędu postępowania, w sprawie niewłaściwego stanu technicznego budynku. Z przedłożonych Sądowi akt postępowania wynika, iż skarżąca swój interes prawny wywodzi z tego, że jej mieszkanie znajduje się w strefie oddziaływania skutków wadliwie wykonanego dachu, bowiem znajduje się ono pod tarasem, a ściana wewnętrzna jej mieszkania jest periodycznie zalewana przez wodę opadową. Skutki tych zdarzeń są likwidowane z jej polisy ubezpieczeniowej. Skarżąca w piśmie z 30 stycznia 2024 r. przedstawiła szerokie uzasadnienie na poparcie tezy, iż posiada interes prawny w toczącym się postępowaniu. W ocenie Sądu, przytoczona przez skarżącą argumentacja, nie świadczy o wykazaniu, iż skarżąca posiada indywidualny interes prawny w postępowaniu, którego stroną jest wspólnota mieszkaniowa. To bowiem na wspólnota jest adresatem obowiązków nakładanych w przypadku stwierdzenia niewłaściwego stanu technicznego budynku i to działania podjęte w tym zakresie przez wspólnotę będą podlegały ocenie organu nadzoru budowlanego. Decyzja nakazująca wykonanie robót budowlanych, mających na celu przywrócenie budynku do właściwego stanu technicznego nie generuje dla skarżącej żadnych obowiązków ani uprawnień. Przytaczane przez skarżącą okoliczności dotyczące zalewania jej mieszkania, pokrywania strat z tego tytułu z jej polisy ubezpieczeniowej, pozwania wykonawcy z tytułu rękojmi za wady, czy innych działań na gruncie prawa cywilnego nie przesądzają o posiadaniu przez skarżącą interesu prawnego, a świadczą o posiadaniu interesu faktycznego w załatwieniu sprawy, co jednak z interesem prawnym na gruncie niniejszej sprawy nie może być utożsamiane. Skoro skarżąca nie posiada interesu prawnego w prowadzonym przez organ nadzoru budowlanego postępowaniu, to należało uznać, że nie posiada takiego interesu w złożeniu skargi na bezczynność i przewlekłość organu. Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga wniesiona przez E. D. jest niedopuszczalna, bowiem nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł o jej odrzuceniu.