II SAB/Rz 82/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy Kuryłówka w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Kuryłówka do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 21 marca 2022r. o udostępnienie informacji publicznej, 2) stwierdza, że Wójt Gminy Kuryłówka dopuścił się w zakresie rozpatrzenia w/w wniosku bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądza od Wójta Gminy Kuryłówka na rzecz skarżącego M. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi datowanej na dzień 8 kwietnia 2022 r. (data wpływu do organu w dniu 12 kwietnia 2022 r.) jest bezczynność Wójta Gminy K. w zakresie rozpoznania wniosku M.P. (dalej: skarżący) o udzielenie informacji publicznej z dnia 21 marca 2022 r. Wnioskiem tym skarżący zwrócił się o udostępnienie dokumentów zawierających informacje o: - powierzchni gruntów leśnych stanowiących własność gminy i/lub będących w jej zarządzie w latach 2015- 2020, - objętości pozyskanego drewna z lasów gminnych w latach 2015-2020, - areale zalesień na terenach gminnych w latach 2015-2020, - areale powierzchni gruntów przeznaczonych do zalesienia w gminie w latach 2015-2020, - areale zalesienia gruntów nieleśnych w gminie w latach 2015-2020, - powierzchni produkcyjnej gminnych szkółek leśnych w latach 2015-2020. W skardze skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w związku z rozpoznaniem wniosku skarżącego, 3) ustalenie charakteru bezczynności w związku z rozpoznaniem wniosku skarżącego, 4) przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze, 5) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy K. poinformował, że pismem z dnia 24 marca 2022 r., nr OS.1431.15.2022 sporządził odpowiedź na w/w wniosek o udostępnienie informacji publicznej i polecił doręczenie tejże odpowiedzi wnioskodawcy na wskazany przez niego adres poczty elektronicznej. Wskutek niedopatrzenia pracownika Sekretariatu Urzędu Gminy K., pismo to zostało wysłane w dniu 25 marca 2022 r., o godz. 14:32, ale błędnie, na adres poczty elektronicznej Urzędu Gminy K. (....). zamiast na adres poczty elektronicznej wskazany przez wnioskodawcę. Jak wskazał organ, o popełnieniu opisanego powyżej błędu Wójt został poinformowany przez podległych mu pracowników w dniu 12 kwietnia 2022 r., kiedy to do Urzędu Gminy K. wpłynęła skarga na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Organ uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie w całości, powołując się na art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uwzględnił skargę w całości i wysłał wskazaną powyżej odpowiedź Wójta Gminy K. z dnia 24 marca 2022 r., nr OS.1431.15.2022 na adres poczty elektronicznej wnioskodawcy. Zdaniem organu uwzględnienie skargi na bezczynność w trybie autokontroli, sprawia, że organ nie pozostaje w bezczynności, dlatego zawarty w skardze wniosek o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej jest bezprzedmiotowy, w związku z czym wniósł o umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.. Ponadto organ wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania sądowego, w tym kosztami zastępstwa procesowego, ponieważ zaistniały w przedmiotowej sprawie błąd popełniony przez pracownika, nie był zamierzony i nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa. W replice na odpowiedź na skargę, skarżący wniósł o dalsze prowadzenie sprawy w celu ustalenia, że organ dopuścił się bezczynności i ustalenia jej charakteru, ponieważ skarżący otrzymał wyłącznie pismo wskazujące na dane dotyczące powierzchni gruntów a nie żądane dokumenty, z których te dane uzyskano. Skarżący zauważył, że bezczynność organu na gruncie ustawy o udzieleniu informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy w zakreślonym ustawą terminie adresat wniosku nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji administracyjnej, nie powiadamia, że nie posiada wnioskowanej informacji publicznej, bądź nie informuje, że żądana informacja nie ma charakteru publicznego. Jak podkreślił, celem skargi na bezczynność jest zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony, czyli ogólnie formułując - doprowadzenie do załatwienia podania strony. Podkreślił skarżący, że organ, po otrzymaniu skargi, tylko częściowo odpowiedział na wniosek o udzielenie informacji publicznej, a zatem zakończenie postępowania, przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość nie dezaktualizuje kompetencji sądu z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania. Zdaniem skarżącego kompetencja ta pozwala na przesądzenie o istnieniu bezczynności lub przewlekłości, nawet wówczas, gdy stan bezczynności lub przewlekłości już ustał (wydano akt, interpretację albo dokonano czynności), a także stwierdzenia czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustosunkowując się z kolei do repliki ze strony skarżącego organ, pismem z dnia 31 maja 2022 r. poinformował, że udostępnienie dokumentów, których domaga się skarżący wiąże się z przetworzeniem informacji, w związku z czym wezwał pełnomocnika skarżącego do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego przetworzenia żądanej informacji publicznej i wobec braku odpowiedzi wydał decyzję z dnia 30 maja 2022 r. nr OS.1431.15.2022 odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w w/w zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wskazać na wstępie należy, że zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, w tym na bezczynność w dokonywaniu czynności materialno – technicznych z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy K.w zakresie wniosku z 21 marca 2022 r. złożonego drogą elektroniczną o udostępnienie informacji publicznej co do powierzchni określonych gruntów stanowiących własność gminy lub będących w jej zarządzie oraz objętości pozyskanego drewna z lasów gminnych w odniesieniu do lat 2015-2020 r.. W niniejszej sprawie nie jest i nie było kwestionowane, że organ jest zobowiązany do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej, oraz to, że wniosek takiej informacji dotyczy, dopiero w dalszym toku postępowania okazało się, że strony różni także kwestia, w jakiej postaci skarżący oczekuje udostępnienia mu żądanych informacji. Nie jest sporne także to, że organ do chwili wniesienia przedmiotowej skargi nie rozpoznał wniosku o udzielenie informacji publicznej, w tym znaczeniu, że nie udostępnił skarżącemu żądanej informacji w formie czynności materialno-technicznej w ustawowym terminie do bezzwłocznego udzielenia informacji. Tym samym organ dopuścił się bezczynności. Dla jej stwierdzenia, nie ma znaczenia, że organ opracował odpowiedź na wniosek, lecz przygotowane pismo, z winy pracownika urzędu gminy, zostało wysłane na niewłaściwy adres. Obiektywnie, na czas wniesienia skargi, bezczynność organu w udostępnieniu żądanej informacji publicznej istniała, a wina za taki stan rzeczy leżała po stronie organu. Należy zauważyć, że niezwłocznie po otrzymaniu przedmiotowej skargi, organ zorientował się w pomyłce i opracowane pismo zawierające żądane dane objęte wnioskiem o udzielenie informacji publicznej zostały przesłane skarżącemu. W ocenie Sądu zaistniała w niniejszej sprawie sytuacja procesowa zbliżona jest do instytucji autokontroli uregulowanej w 54 § 3 p.p.s.a., wszak nie może prowadzić to do uznania, z punktu widzenia postępowania o bezczynność organu, że skarga stała się bezprzedmiotowa. Rzecz w tym, że organ nie uwzględnił całego żądania skarżącego, pomimo takiej deklaracji, ani też nie zawarł stwierdzenia, wymaganego w/w przepisem, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie, co nie pozwala uznać, że organ dokonał skutecznej autokontroli. Niemniej jednak w sprawie i tak zaszła bezprzedmiotowość postępowania jak chodzi o zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowego wniosku o udzielenie informacji publicznej we wskazanym przez Sąd terminie. Poza udzieleniem skarżącemu informacji w zakresie żądanych wnioskiem danych, organ co do postaci ich udzielenia, w formie dokumentów, rozstrzygnął odrębną decyzją, od której stronie przysługują stosowne środki prawne. Oznacza to, że na dzień wydawania wyroku przez Sad, wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 21 marca 2022 r., został w całości skonsumowany. W tym stanie rzeczy bezprzedmiotowe jest postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wójta do wydania określonego aktu lub dokonania stosownej czynności, co odpowiada dyspozycji art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.. To zaś jest powodem umorzenia postępowania sądowego, o czym sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. Jednakowoż udostępnienie informacji publicznej i/lub częściowe rozstrzygnięcie wniosku w formie decyzji, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek ten wynika z art. 149 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie organowi nie można wszak, w ocenie Sądu, zarzucić brak woli rozpatrzenia wniosku, z uwagi na niezbyt długi okres, który upłynął od złożenia wniosku do udzielenia informacji, a nadto wystarczająco usprawiedliwione są okoliczności wskazane w odpowiedzi na skargę tj. przygotowanie stosownej informacji, lecz nieskuteczne wysłanie pisma na adres mailowy wnioskodawcy. Z całokształtu okoliczności, które miały wpływ na nieudzielenie żądanej informacji publicznej (czy innego załatwienie wniosku) w ustawowym terminie wynika, że organ nie zlekceważył skarżącego, a dopiero po wniesieniu przez niego skargi, zorientował się w pomyłce i podjął niezwłoczne działania. W ocenie Sądu z wyżej wskazanych względów nie zachodzą podstawy do nałożenia na organ grzywny. Grzywna pełni funkcję prewencyjno-represyjną względem organu, stąd w zaistniałych okolicznościach niezbyt długiego okres, który upłynął od złożenia wniosku do udzielenia informacji, oraz błędu organu i nieskutecznego wysłania przygotowanego pisma nie można uznać, aby należało szczególnie dyscyplinować organ. Zwłoka organu nie ma charakteru kwalifikowanego. Stąd orzeczono jak w pkt 2 wyroku. O zwrocie kosztów sądowych na rzecz skarżącego w wysokości uiszczonego wpisu od skargi tj. 100 zł, kosztów zastępstwa adwokackiego w wysokości 480 zł i opłaty od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł – łącznie 597 zł orzeczono w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.. Umorzenie postępowania sądowego z tego powodu, że organ - po wniesieniu skargi - udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej (a więc z powodu bezprzedmiotowości postępowania sądowego) stanowi sytuację podobną do sytuacji autokontroli uregulowanej w art. 54 § 3 p.p.s.a., która jest podstawą do zwrotu kosztów sądowych. Bez znaczenia jest dla obowiązku ich poniesienia przez organ, jako stronę przygrywającą, z jakich powodów (tu leżących wszak po stronie organu), doszło do przekroczenia terminu na udzielenie informacji publicznej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku.