II SAB/Rz 52/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Piotr Godlewski /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2026 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej w [....] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej w [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego P. N. z dnia 20 grudnia 2025 r.; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej w S. na rzecz skarżącego P. N. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

II SAB/Rz 52/26 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi P.N. jest bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z 20 grudnia 2025 r. P.N., za pośrednictwem poczty elektronicznej, skierował na adres e-mail SP w [...] wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie, czy zajęcia z religii odbywają się pomiędzy innymi obowiązkowymi lekcjami oraz podanie imienia i nazwiska każdego z katechetów nauczających religii w szkole wraz z podaniem jakiego wyznania dotyczy. W odpowiedzi z 7 stycznia 2026 r. przesłanej na adres e-mail wnioskodawcy Dyrektor SP w [...] poinformował, że lekcje religii odbywają się pomiędzy lekcjami innych przedmiotów, zaś nauczycielami religii są ks. R.R. oraz A.K. 6 marca 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga P.N. (reprezentowanego przez pełnomocnika - radcę prawnego) z 12 lutego 2026 r. na bezczynność Dyrektora SP w [...] polegającą na niezałatwieniu w pełnym zakresie wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w ustawowym terminie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.) poprzez nieudostępnienie mu informacji publicznej pomimo upływu ustawowego terminu oraz brak poinformowania go o niemożności udostępnienia informacji w terminie 14 dni wraz ze wskazaniem przyczyn opóźnienia oraz nowego terminu jej udostępnienia. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o: 1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2. zobowiązania organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu skargi wskazał, że odpowiedź udzielona przez organ nie wyczerpuje zakresu wniosku i nie stanowi jego prawidłowego załatwienia w rozumieniu u.d.i.p. Bezsporne jest, iż przedmiot wniosku stanowi informację publiczną, albowiem dotyczy organizacji pracy szkoły oraz wykonywania przez nią zadań publicznych w zakresie edukacji. Informacje o sposobie organizacji zajęć z religii, a także o osobach je prowadzących, pozostają w bezpośrednim związku z realizacją zadań publicznych finansowanych ze środków publicznych. Organ jako podmiot wykonujący zadania publiczne jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. W niniejszej sprawie Organ udzielił odpowiedzi jedynie częściowo. Nie odniósł się bowiem do istotnej części wniosku, tj. do wskazania, jakiego wyznania dotyczy nauczanie prowadzone przez każdego z katechetów. Informacja ta stanowi element organizacji zajęć religii w szkole i jest ściśle związana z wykonywaniem obowiązków służbowych przez nauczycieli. Brak wskazania wyznania przypisanego do konkretnego katechety uniemożliwia pełne ustalenie struktury organizacyjnej zajęć religijnych oraz weryfikację sposobu realizacji prawa uczniów do nauki religii zgodnie z deklarowanym wyznaniem. Dane dotyczące zakresu obowiązków nauczyciela, w tym rodzaju prowadzonego nauczania, nie stanowią informacji z zakresu jego życia prywatnego, lecz odnoszą się do wykonywania zadań publicznych. Tym samym nie zachodzą przesłanki do odmowy udostępnienia tej informacji w trybie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Odpowiedź organu nie obejmuje zatem całego zakresu żądania i nie realizuje prawa skarżącego do uzyskania kompletnej informacji publicznej. W konsekwencji należy uznać, że organ nie załatwił wniosku w pełnym zakresie, co stanowi bezczynność w części dotyczącej nieudostępnionej informacji. Pismem z 5 marca 2026 r. - w uzupełnieniu odpowiedzi na wniosek - organ przekazał ponownie informacje udzielone w pierwotnej odpowiedzi na wniosek oraz dodatkowo wskazał, że nauczanie katechetów dotyczy wyznania rzymsko – katolickiego. Wyjaśnił, że nieudzielenie pełnej odpowiedzi było efektem niezamierzonego niedopatrzenia. Zaistniała sytuacja miała miejsce po przerwie międzyświątecznej i była następstwem skumulowania licznych obowiązków wymagających niezwłocznych działań. Nie była działaniem celowym ani próbą ograniczenia zakresu udzielanych informacji, a włącznie efektem ludzkiej pomyłki. W odpowiedzi na skargę z 5 marca 2026 r. Dyrektor SP w [...] wniósł o oddalenie skargi oraz wszelkich wniosków w niej zawartych, ewentualnie o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego oraz przeprowadzenie dowodu z dołączonych do odpowiedzi na skargę akt sprawy celem wykazania jej stanu faktycznego. Wyjaśnił, że przedmiotowy wniosek wysłany został przez skarżącego 20 grudnia 2025 r. o godzinie 21:25, a więc po godzinach roboczych szkoły oraz bezpośrednio przed przerwą przypadającą w okresie Świąt Bożego Narodzenia oraz Nowego Roku. Tuż po powrocie do szkoły skarżącemu niezwłocznie została udzielona odpowiedź na wniosek. Wysłano ją z adresu mailowego sekretariatu Szkoły, na który skierowany został wniosek. W odpowiedzi została pominięta część informacji, jednakże miało to wyłącznie charakter niedopatrzenia i wynikało z faktu, że udzielenie odpowiedzi na wniosek miało miejsce w okresie przypadającym bezpośrednio po powrocie do pracy po przerwie międzyświątecznej. Czas ten wiązał się z koniecznością jednoczesnej realizacji wielu pilnych zadań organizacyjnych i administracyjnych związanych z funkcjonowaniem szkoły. Skumulowanie licznych obowiązków, które wymagały niezwłocznego podjęcia działań, wpłynęło na zwiększone obciążenie pracą zarówno pracowników administracyjnych, jak i Dyrektora Szkoły. W konsekwencji, w wyniku pośpiechu oraz natłoku spraw wymagających pilnego załatwienia, doszło do niepełnego odniesienia się do treści wniosku skarżącego. Zaistniała sytuacja nie była wynikiem działania celowego ani próbą jakiegokolwiek ograniczenia zakresu udzielanych informacji. Powstałe uchybienie było wyłączenie efektem niezamierzonej ludzkiej pomyłki (przeoczeniem). W konsekwencji, po otrzymaniu informacji o udzieleniu niepełnej odpowiedzi, organ 10 lutego 2026 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej przekazał skarżącemu kompletną odpowiedź na wniosek, która w pełni wyczerpała zakres postawionych przez niego pytań. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że pozostawał on w stanie bezczynności. Abstrahując od powyższego, zdaniem organu, skarżący nie zachował odpowiedniej procedury poprzedzającej złożenie skargi, bowiem nie wystosował do organu ponaglenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Rozpoznawana sprawa dotyczy bezczynności Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] w sprawie o udostępnienie informacji publicznej z wniosku skarżącego z 20 grudnia 2025 r., obejmującego wskazanie, czy zajęcia z religii odbywają się pomiędzy innymi obowiązkowymi lekcjami oraz podanie imienia i nazwiska każdego z katechetów nauczających religii w szkole wraz z podaniem jakiego wyznania dotyczy. Kwestię dostępu do informacji publicznej w sposób kompleksowy reguluje u.d.i.p., określając zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, a także tryb udostępniania tej informacji. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie w niej określonym. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5) u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym /inne niż podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego – art. 4 ust. 1 pkt 4) u.d.i.p./. Udostępnienie informacji może zatem nastąpić tylko wówczas, gdy podmiot do którego został skierowany wniosek należy do katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej oraz gdy jest on w posiadaniu informacji mającej charakter publiczny. Na podstawie art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są bowiem podmioty o których mowa w ust. 1 i 2 tego artykułu, będące w posiadaniu takich informacji. Zakres przedmiotowy informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wymieniając rodzaje spraw, jakich może ona dotyczyć (nie jest to wyliczenie wyczerpujące, o czym świadczy zwrot "w szczególności"). Wg art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., obejmują one m.in. informację o podmiotach o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o: a) statusie prawnym lub formie prawnej, b) organizacji, c) przedmiocie działalności i kompetencjach. W doktrynie i orzecznictwie sądowym za informację publiczną uznaje się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Na podstawie ogólnodostępnych informacji zamieszczonych na stronie internetowej Szkoły Podstawowej w [...] ([...]) - w szczególności jej statutu – Sąd z urzędu stwierdził, że Szkoła ta jest publiczną, ośmioletnią szkołą podstawową w rozumieniu ustawy – Prawo oświatowe, nad którą nadzór pedagogiczny sprawuje Kurator Oświaty w [....]. Dyrektor kieruje działalnością Szkoły, reprezentuje ją na zewnątrz oraz jest odpowiedzialny za prawidłową realizację zadań statutowych. W kontekście powyższego nie ulega wątpliwości, że Dyrektor SP w [...] jest podmiotem na którym ciąży obowiązek udostępniania będącej w jego posiadaniu informacji publicznej oraz że taki charakter – jako związane z organizacją pracy Szkoły oraz wykonywaniem przez nią zadań publicznych w zakresie edukacji - miały żądane przez skarżącego informacje dotyczące sposobu organizacji i nauczania zajęć z religii. Kwestie te nie są zresztą przedmiotem sporu między stronami. Ubocznie - w związku z zawartym w odpowiedzi na skargę wskazaniem Dyrektora SP w [...] – Sąd zwraca uwagę na utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że w przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej, warunkiem jej dopuszczalności i merytorycznego rozpoznania nie jest uprzednie ponaglenie lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2011 r. I OSK 1991/12). Uznając w niniejszej sprawie dopuszczalność skargi i skuteczność jej wniesienia należy wskazać, że w myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2). Co do zasady, udostępnianie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 14 u.d.i.p.). Pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej oznacza niepodjęcie - w terminie wskazanym w art. 13 ustawy - stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, bądź też niewydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1) lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1); na równi z niepodjęciem tego rodzaju czynności orzecznictwo sądowoadministracyjne traktuje przedstawienie informacji innej niż ta której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub nieadekwatnej do treści wniosku (tak m.in. wyrok NSA z 20 października 2021 r. III OSK 1092/21 - LEX nr 3245934). Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl § 1a tego artykułu, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że do złożenia przez skarżącego wniosku o udostępnienie informacji publicznej doszło 20 grudnia 2025 r. (sobota) o godzinie 21.25, co potwierdza wydruk z jego poczty elektronicznej. W udzielonej 7 stycznia 2026 r. w ten sam sposób odpowiedzi przekazano skarżącemu informację, że lekcje religii odbywają się pomiędzy lekcjami innych przedmiotów, a nauczyciele religii to ks. R.R. i p. A.K. Mimo że formalnie do udzielenia tej odpowiedzi doszło minimalnie po upływie 14 dni od dnia złożenia wniosku, Sąd zauważa, że z uwagi na datę i godzinę złożenia wniosku, charakter pracy podmiotu do którego skarżący wystąpił o udostępnienie informacji publicznej (szkoła) i możliwość faktycznego zapoznania się z wnioskiem 22 grudnia 2025 r., upływ 14-dniowego terminu liczonego od tej daty w dniu 5 stycznia 2026 r. (tj. pomiędzy niedzielą 4 stycznia 2026 r. a przypadającym 6 stycznia 2026 r. dniem ustawowo wolnym od pracy), a więc ogólnie ujmowana specyfika pracy szkoły w okresie przerwy świąteczno – noworocznej nie pozwala na uznanie, że organ dopuścił się w powyższym zakresie bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej (nie było to zresztą kwestionowane przez stronę skarżącą). Bezczynność taka niewątpliwie jednak zaistniała w odniesieniu do tej części wniosku, w której skarżący wnosił o podanie, jakiego wyznania dotyczy nauczanie religii przez każdego z pracujących w szkole katechetów, gdyż do udzielenia informacji w tym zakresie (poprzez wskazanie, że nauczanie katechetów dotyczy wyznania rzymsko – katolickiego) doszło dopiero 5 marca 2026 r. w następstwie skierowanej 12 lutego 2026 r. do WSA w Rzeszowie skargi na bezczynność Dyrektora SP w [...], polegającą na niezałatwieniu w ustawowym terminie w pełnym zakresie wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Mimo że udzielona skarżącemu uzupełniająca odpowiedź wyczerpywała żądanie wniosku, nie wyklucza to uznania, że w dacie wniesienia skargi Dyrektor SP w [...] pozostawał w bezczynności, przy czym opóźnienia w udzieleniu informacji nie wyłączają podane w odpowiedzi na skargę okoliczności, że pominięcie części informacji wynikało z niedopatrzenia i wynikało ze skumulowania obowiązków po powrocie do pracy po przerwie międzyświątecznej. W realiach sprawy uwzględnienie skargi polega zatem na stwierdzeniu, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), bowiem ta forma rozstrzygnięcia ma miejsce wówczas, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę. W takim przypadku Sąd, rozstrzygając sprawę, uwzględnia stan istniejący w chwili wniesienia skargi. Fakt, że do załatwienia wniosku doszło przed rozpoznaniem skargi przez Sąd nie powoduje bezprzedmiotowości orzekania co do zaistniałej bezczynności, skutkując jedynie brakiem podstaw do zobowiązania Dyrektora SP w [...] do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym w pkt I sentencji wyroku stwierdzono więc, że Dyrektor SP w [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Tak samo jak udzielenie informacji przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania co do zaistnienia tej bezczynności, nie skutkuje również bezprzedmiotowością stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takie uznaje się działanie /bezczynność organu o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, nacechowane złą wolą lub ignorancją wnioskodawcy, co zachodzi w razie oczywistego lekceważenia jego wniosków, jawnego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa lub ich naruszenia, skutkujące długotrwałym prowadzeniem postępowania. Brak spełnienia tych przesłanek połączony z właściwym załatwieniem wniosku skarżącego po wniesieniu skargi przemawiał w ocenie Sądu za uznaniem, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku. W tym zakresie Sąd aprobuje wyjaśnienia Dyrektora, że sytuacja związana z brakiem terminowego załatwienia pominiętej części wniosku nie była wynikiem umyślnego działania i faktycznie wynikała z jego przeoczenia w natłoku bieżących obowiązków wynikających ze wznowienia aktywności Szkoły po przerwie międzyświątecznej. Jakkolwiek działania skarżącego mieszczą się w granicach prawa, Sąd negatywnie ocenia kontekst złożenia wniosku, gdyż towarzyszące mu okoliczności (opisane powyżej) powiązane z powszechną wiedzą o ograniczeniu /zaprzestaniu aktywności placówek edukacyjnych w okresie świąteczno – noworocznym nieodparcie nasuwają wnioski co do celowości działania obliczonego na potencjalne uchybienia w załatwianiu wniosku. Z tego powodu również brak było podstaw do stwierdzenia, że bezczynność w sprawie zaistniała z rażącym naruszeniem prawa. Powyższe znalazło również odzwierciedlenie w wysokości zasądzonych na rzecz skarżącego – na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 P.p.s.a. kosztów postępowania sądowego, obejmujących wyłącznie opłacony od skargi wpis w kwocie 100 zł (pkt III sentencji wyroku). Mimo że co do zasady do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, to koszty te nie powinny stanowić głównego celu inicjowania postępowania sądowego, a zdaniem Sądu, taka sytuacja – przy minimalnym nakładzie pracy pełnomocnika w sporządzenie skargi, gdzie praktycznie nie można mówić o jakimkolwiek stopniu skomplikowania rozpoznawanej sprawy - w istocie zaistniała. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów), bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.