II SAB/Rz 49/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E.D. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy - postanawia – I. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych II. oddalić wniosek w pozostałej części.

Sygn. II SAB/Rz 49/18 U Z A S A D N I E N I E W sprawie ze skargi opisanej w sentencji, skarżąca wniosła po raz drugi o przyznanie prawa pomocy, tym razem oprócz zwolnienia od kosztów sądowych również o ustanowienie adwokata, że jest emerytką o niskich dochodach i nie wystarcza jej środków na utrzymanie mieszkania, wyżywienie i leki. Dlatego nie stać jej na koszty sądowe, a tym bardziej adwokata. Jako majątek skarżąca wskazała nieruchomość rolną o powierzchni 0,60 ha nieużytkowaną rolniczo. Jej dochód to łącznie kwota 1250,00 zł. Do stałych kosztów jej jednoosobowego gospodarstwa domowego zaliczyła czynsz 332 zł, podatek od nieruchomości 46 zł, "podatek od nieużytków" 135 zł rocznie, leki 200 zł, wyżywienie i utrzymanie domu 537 zł. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżąca przed wystąpieniem ze skargą w tej samej sprawie została już zwolniona od kosztów sądowych postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 17 maja 2018 r.. sygn. II SO/Rz 8/18, które znajduje się w aktach niniejszej sprawy. W związku z tym rozpoznanie wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji orzekający referendarz działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowił jak w pkt. I sentencji. Ponieważ skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych ze skutkiem pozytywnym, dlatego wniosek o prawo pomocy należy rozpoznać w zakresie całkowitym. Przesłanką do przyznania prawa pomocy w tym zakresie jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie tego prawa, zaś przyznawanie prawa pomocy zarówno w zakresie częściowym jak i całkowitym, nie ma charakteru swobodnego uznania lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności ocenie podlega złożone przez wnioskodawcę oświadczenie i ewentualne dokumenty wskazujące na sytuację materialną. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadniono dość lakonicznie. Skarżąca zwracała się kilkukrotnie o przyznanie prawa pomocy, zatem jej sytuacja jest znana nieco szerzej, niż to, co podała we wniosku skarżąca. Prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się wyłącznie ze świadczenia o podanej wyżej wysokości, mieszka w mieszkaniu syna. W istocie jednak Skarżąca nie wykazała, że zmaga się z trudnościami finansowymi i niej jest w stanie sprostać wydatkom niezbędnym w codziennym utrzymaniu, a tym samym związanym z postępowaniem sądowym. Nie udokumentowała w żaden sposób swojej wyjątkowo trudnej sytuacji zarówno życiowej czy tez zdrowotnej, w której wydatki na ochronę zdrowia są priorytetem. Dodać należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji nie obowiązuje tzw. przymus adwokacko-radcowski, a sąd ten nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji, którego akt lub czynność zostały zaskarżone (art. 134 § 1, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a., który w sprawie nie ma zastosowania). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego lub czynności nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Także art. 6 P.p.s.a. zapewnia stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) gwarancje procesowe; w razie uzasadnionej potrzeby udziela niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań, a stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udziela wskazówek co do terminu i sposobu wniesienia środka odwoławczego (art. 140 § 1 P.p.s.a.). Zatem strona działająca bez fachowego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego) nie zostanie pozbawiona obrony swoich praw. Skoro jednak Skarżąca widzi konieczność działania w niniejszej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, winna – zdaniem rozpoznającego wniosek – uczynić to z własnych bądź pozyskanych przez siebie środków pieniężnych. Została w sprawie zwolniona od kosztów sądowych, tym samym ułatwi to poczynienie pewnych oszczędności w budżecie Skarżącej; dysponuje ona niewysokimi, ale stałymi i pewnymi comiesięcznymi dochodami (emerytura), ponosi niewysokie koszty stałe utrzymania. W takiej sytuacji nie sposób uznać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Zawsze jednak w przypadku zmiany sytuacji może zwrócić się z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Częściowe prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jaki zostało Skarżącej przyznane pozwoli nadać sprawie bieg przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie. Mając na względzie przytoczone okoliczności, na postawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.