II SAB/Rz 41/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. D. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy.

W sprawie ze skargi na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej P. D. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w domu o pow. 180 m.kw., położonym na działce o pow. 4,5 ar, zabezpieczonym przez prokuraturę na poczet przyszłej kary. Skarżący jest także współwłaścicielem budynku magazynowo-biurowego na działce o pow. 27 ar, który także został zabezpieczony przez prokuraturę. Otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1413,98 zł. Płaci alimenty na syna, które wynoszą 750 zł miesięcznie. Wnioskodawca podniósł, że funkcjonuje tylko dzięki pomocy finansowej brata. Z odpowiedzi na wezwanie o podanie dodatkowych informacji wynika, że skarżący nie podejmuje prac dorywczych z uwagi na zły stan zdrowia. Podkreślił, że z wynagrodzenia za pracę pozostaje mu co miesiąc ok. 660 zł i z tych pieniędzy oraz przy pomocy brata (żywieniowej i na media) "jakoś żyje i funkcjonuje". Skarżący wskazał, że nie posiada w domu telefonu ani Internetu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Należyte udokumentowanie sytuacji finansowej strony stanowi podstawę do dokonania jej rzetelnej analizy i podjęcia decyzji co do zasadności bądź niezasadności żądania przyznania prawa pomocy. To zatem strona postępowania sądowego winna wykazać, że okoliczności, które jej dotyczą, a związane z ustawowymi przesłankami prawa pomocy przemawiają za przychyleniem się do jej prośby. Strona winna więc dokładnie przedstawić swoją sytuację materialną, przy czym jeśli zostanie wezwana do przedstawienia szczegółowych informacji czy też do nadesłania określonych dokumentów, to w jej interesie znajduje się to, by udzieliła na to wezwanie pełnej odpowiedzi. Prawo pomocy to bowiem instytucja wyjątkowa, którą ustawodawca zaadresował do osób ubogich, nie mających dostatecznych środków, by zaspokoić z nich podstawowe potrzeby bytowe oraz pokryć koszty danego postępowania sądowego. Wynika to wprost z brzmienia art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", który właśnie na strony postępowania nakłada obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie. O wyjątkowości prawa pomocy przesądza także przewidziany przez ustawodawcę w regulacjach ustanawiających jego przesłanki ciężar dowodu co do tych przesłanek, który spoczywa na wnioskującym o wsparcie. To wszystko oznacza, że tylko na zasadzie odstępstwa od wskazanej wyżej reguły możliwe jest dofinansowanie strony, które odbywa się ze środków Skarbu Państwa. Konsekwencją powyższego jest to, iż okoliczności dotyczące prawa pomocy muszą być jasne. Aby więc dokonać wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony, rozpoznający wniosek musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Informacje te winny pochodzić od wnioskodawcy. Gdy danych takich brakuje bądź gdy są one niepełne, to niemożliwe jest dokładne przeanalizowanie sytuacji strony w aspekcie przesłanek prawa pomocy. Nie wiadomo bowiem, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania odpowiadają rzeczywistości. Wobec takich okoliczności, uprawnionym jest przyjęcie, że strona nie wykazała zasadności swojego żądania i odmowa przychylenia się do jej wniosku. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., całkowite prawo pomocy tj. obejmujące zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei częściowe wsparcie, na które może się składać zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata adresowane jest do osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postepowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Składający w niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata P. D. nie udzielił pełnej i jasnej odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie. Wskazywało ono na potrzebę podania szczegółowych danych odnośnie do wysokości ponoszonych co miesiąc wydatków na utrzymanie własne oraz domu, w którym skarżący mieszka. Dotyczyło także podania przez stronę posiadanych przez nią pojazdów mechanicznych i związanych z nimi kosztów. W odpowiedzi skarżący podniósł, że na pokrycie wydatku na wyżywienie i opłat za media pozostaje mu kwota ok. 660 zł i z tych pieniędzy oraz przy pomocy brata "jakoś żyje i funkcjonuje". Podał także, iż w domu nie ma ani telefonu ani Internetu. Jak już wyżej zaznaczono, tego rodzaju odpowiedź nie może zostać uznana za należytą współpracę z rozpoznającym wniosek strony, bowiem nie wiadomo, czy posiada ona jakieś pojazdy mechaniczne i skąd czerpie ewentualnie środki na ich utrzymanie. Brak jest też danych odnośnie do wysokości pomocy materialnej, którą skarżącemu udziela jego brat. Nieznana jest także wysokość wydatków na utrzymanie siebie i domu, jak też tych na ewentualne korzystanie z telefonu komórkowego. Z tych względów oraz mając na uwadze treść powołanego art. 199 P.p.s.a. uznano, że brak jest podstaw do przyznania P. D. prawa pomocy i to w jakimkolwiek zakresie. Jego możliwości finansowe nie są bowiem dokładnie znane. Żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku strony nie ma natomiast fakt, iż była ona zwalniana od kosztów sądowych w innych sprawach tj. zarówno przed sądami administracyjnymi, jak i sądami powszechnymi. Analiza wniosku strony odbywa się bowiem za każdym razem, gdy zostanie on złożony w konkretnej sprawie, a okoliczności, które podlegają wówczas badaniu określają stosowne przepisy (w przypadku sądów administracyjnych są to właściwe, a powołane wyżej regulacje P.p.s.a.) Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.