II SAB/Rz 33/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - skargę oddala -

Przedmiotem skargi P. D. (dalej: skarżący) jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (dalej: Prezes, organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Jak wynika z akt sprawy, 2 marca 2023 r. P. D. za pomocą poczty elektronicznej złożył do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej sędziego T. K., tj. o przesłanie skanu dokumentu mianowania na sędziego Sądu Rejonowego. We wniosku P. D. zwrócił się o przesłanie informacji drogą elektroniczną na podany we wniosku adres poczty elektronicznej. W odpowiedzi udzielonej skarżącemu w dniu 6 marca 2023 r. Wiceprezes Sądu poinformował, że T. K. postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z [...] sierpnia 2022 r. został powołany do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w [...]. P. D. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wnosząc o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku. Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawną do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.; dalej: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w BIP jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wnioskował o przesłanie skanu, a nie informacji o terminie mianowania T. K. na sędziego. Podniósł, że organ ma obowiązek zrealizować odpowiedź na wniosek zgodnie z treścią wniosku i nie ma prawa modyfikować odpowiedzi, więc skoro nie przesłano skanu postanowienia o nominacji ani nie wydano decyzji odmownej ani również nie poinformowano go o nie posiadaniu przez organ takiego dokumentu to bezsprzecznie nie doszło do realizacji wniosku i doszło do bezczynności organu. Skarżący argumentował również, że każdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien być załatwiony bądź przez udostępnienie informacji (czynność materialnotechniczna), a w przypadku gdy istnieją ku temu podstawy prawne przez odmowę udostępnienia, która przybiera formę decyzji administracyjnej. Pismo Prezesa Sądu nie jest decyzją, gdyż nie posiada w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie powinno być precyzyjne, a przesłana przez organ odpowiedź nie spełniała tych wymogów. Nie sprecyzowano w niej wyraźnego rozstrzygnięcia i jego uzasadnienia. Zabrakło też pouczenia o prawie do zaskarżenia. Nie można więc było uznać, że wydano decyzję administracyjną w zakresie odmowy udzielania informacji publicznej. Zdaniem skarżącego o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można zatem mówić w sytuacji, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. (przy uwzględnieniu wymienionych wyżej wyjątków) odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia. Przedstawienie informacji innej niż ta, której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też informacji wymijającej, czy wręcz nieadekwatnej do treści wniosku, świadczy o bezczynności lub nawet przewlekłości podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, co narusza regulację zawartą w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., czyli udostępnienia informacji bez zbędnej zwłoki. Skarżący wskazał, że z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. wynika, że informacja publiczną jest m.in. informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Wszystkie dokumenty i informacje znajdujące się w aktach kandydatów na wyższe stanowiska w służbie cywilnej spełniają zarówno przedmiotowe jak i podmiotowe kryteria informacji publicznej. Stanowią bowiem informację o działalności organów publicznych. Prawo dostępu do informacji publicznej - o którym mówi art. 61 ust 1 Konstytucji - obejmuje prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. W ocenie skarżącego w takiej postawie Prezesa nie ma dobrej woli ujawnienia skanu nominacji. Podniósł, że Prezes nie może zapominać, że takie stawianie sztucznych barier dla dostępu do informacji z pracy sądu pogłębia poziom społecznej nieufności wobec systemu wymiaru sprawiedliwości. W ocenie skarżącego nie wolno karać obywateli za właściwe i racjonalne zachowanie i zamykać ludziom drogi do informacji za to, że dbają o właściwy nadzór nad funkcjonowaniem organu. Domaganie się przejrzystości i wiedzy z działania władzy publicznej jest obowiązkiem moralnym każdego obywatela, a urzędnik Prezes nie może utrudniać obywatelom możliwości sprawowania społecznej kontroli nad władzą publiczną za pomocą instrumentów przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu Rejonowego w [...] wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, że w przedmiotowej sprawie złożona skarga jest niedopuszczalna, gdyż zgodnie z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.; dalej: P.p.s.a.) skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wniesienie ponaglenia jest zaś przesłanką dopuszczalności skargi na bezczynność organu. Wobec powyższego skoro ponaglenie takie nie zostało wniesione przez skarżącego, skarga zdaniem Prezesa Sądu Rejonowego w [...] powinna podlegać odrzuceniu. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że skan postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z [...] sierpnia 2022 r. o mianowaniu T. K. na sędziego Sądu Rejonowego w [...] został dostarczony na podany przez skarżącego adres poczty internetowej w dniu 24 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zakres kognicji sądów administracyjnych, które sprawują kontrolę działalności administracji pod względem legalności, czyli zgodności z prawem, określają przepisy art. 3 § 2, 2a i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, ze zm., dalej P.p.s.a.). Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Bezczynność jest to stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. Na wstępie należy zaznaczyć, że nie zachodziły podstawy do odrzucenia skargi, o co wnioskował Organ w odpowiedzi na skargę. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzona ponagleniem. Przewidziany w art. 53 § 2b p.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnosi się do bezczynności organu w zakresie spraw rozpoznawanych w trybie k.p.a. Jednakże tego rodzaju środek zaskarżenia nie jest wymagany w sprawach, których przedmiotem jest bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie toczy się, poza wyjątkami wyraźnie wskazanymi w ustawie o dostępie do informacji publicznej, w trybie unormowanym w k.p.a., który w art. 37 reguluje instytucję ponaglenia. Ustawa o dostępie do informacji publicznej, która jest ustawą szczególną, regulującą w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej, tego rodzaju środka zaskarżenia nie przewiduje. Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. przepisy k.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym przepisy k.p.a. nie mają zastosowania w zakresie pozostałych czynności podejmowanych przez organ na podstawie przepisów u.d.i.p., w tym do czynności materialno-technicznych w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Dlatego też skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzona ponagleniem (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 27 października 2020 r. I OSK 2266/19) Skarżący zarzucał w niniejszej sprawie Prezesowi Sądu Rejonowego bezczynność powstałą na tle stosowania ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Na gruncie tej ustawy jako podmioty obowiązane do udostępniania informacji publicznej wskazane zostały w art. 4 ust. 1 władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W świetle tej regulacji Prezes Sądu Rejonowego może być podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Przedmiotem sporu była natomiast kwestia dotycząca tego, czy Organ zrealizował w terminie wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący żądał bowiem od Prezesa Sądu Rejonowego przesłania skanu dokumentu mianowania na sędziego Sądu Rejonowego T. K. W terminie 14 – dniowym Organ poinformował Skarżącego, że T. K. został powołany do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w [...] na mocy postanowienia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2022r. Skarżący w skardze konsekwentnie podnosił, ze wniosek nie został w sposób prawidłowy zrealizowany, bowiem domagał się uzyskania skanu dokumentu mianowania a nie samej informacji o terminie nominacji na sędziego. W ocenie Sądu Organ nie pozostawał w niniejszej sprawie w bezczynności. Należy bowiem rozróżnić pojęcie "informacji publicznej" od pojęcia "nośnika informacji publicznej". Samo pojęcie informacji oznacza bowiem w języku polskim "powiadomienie o czymś, zakomunikowanie czegoś, pouczenie". Źródło informacji zaś to "miejsce jej pochodzenia, punkt wyjścia, czyli np. dokument pisany, w którym jest ona zawarta, człowiek dysponujący pewną wiedzą, która nie znalazła odzwierciedlenia w materiale pisanym, dyskietka komputerowa" (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Dom Organizatora, Toruń 2002, str. 25). W wyroku z 31 maja 2004 r. o sygn. akt OSK 205/04 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż "ratio legis regulacji zawartej w art. 61 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), a także w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wynika z zasady udziału obywateli w życiu publicznym i sprawowania społecznej kontroli. W celu zaś realizacji tej zasady obywatel ma prawo uzyskania wiedzy o sprawach publicznych. Prawo do uzyskania takiej wiedzy w postaci prawa dostępu do informacji nie obejmuje nośników tej informacji, tj. form, w jakich ta informacja występuje". Organ poinformował Skarżącego w terminie, wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. o wszystkich istotnych elementach dokumentu urzędowego w postaci aktu powołania. Organ poinformował bowiem Skarżącego o formie powołania (postanowienie), organie, który je wydał (Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej), dacie powołania ([...] sierpnia 2022 roku), rodzaju urzędu, na który osoba będąca przedmiotem zainteresowania Skarżącego została powołana (sędzia Sądu Rejonowego w [...]) oraz danych osobowych sędziego (T. K.). W związku z powyższym Skarżący w wyniku realizacji uprawnienia dostępu do informacji publicznej uzyskał wiedzę na temat treści i zawartości dokumentu urzędowego w postaci aktu powołania na urząd sędziego. Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.