II SAB/Rz 31/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej I. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2020 r. Stowarzyszenie "[...]" (dalej zwane: "Stowarzyszeniem") zwróciło się do Prezydenta Miasta [...] (dalej w skrócie: "Prezydent", "organ") o udostępnienie informacji publicznej poprzez podanie: jakie koszty poniosła gmina [...] w ramach organizowanego w dniu [...] i [...] sierpnia 2019 r. koncertu pt. "Lato z Radiem Festiwal 2019" w S. Wskazano jednocześnie, że udostępnienie informacji winno nastąpić poprzez przesłanie pocztą elektroniczną na wskazany adres e-mailowy. Dnia 24 lutego 2020 r. Stowarzyszenie złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) skargę (przekazaną do Sądu dnia 21 maja 2020 r. – data wpływu) na bezczynność Prezydenta w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 22 stycznia 2020 r. Prezydentowi zarzucono: 1) naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi normatywną gwarancję prawa do informacji publicznej, poprzez niezrealizowanie wniosku o udostępnienie informacji o działalności podmiotu zobowiązanego; 2) art. 13 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1429; zwana dalej u.d.i.p.) w zakresie w jakim przepis ten stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia żądanej informacji publicznej we wskazanym terminie, który zaczął biec od dnia złożenia wniosku. W związku z powyższym Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, o zobowiązanie Prezydenta do załatwienia wniosku z [...] stycznia 2020 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu zarzutów Stowarzyszenie podniosło, że dnia [...] stycznia 2020 r. wystąpiło do Prezydenta z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Do dnia wniesienia skargi organ nie udzielił odpowiedzi, nie przesłał także informacji o przedłużeniu terminu realizacji wniosku, z wyznaczeniem konkretnego terminu. W odpowiedzi na skargę Prezydent zawnioskował o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w postepowaniu uproszczonym. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, że dnia [...] kwietnia 2020 r. została przygotowana odpowiedź na wniosek Stowarzyszenia z [...] stycznia 2020 r., którą przesłano wraz z załącznikiem w postaci skanu faktury VAT na adres e-mail wnioskodawcy, zgodnie z jego wolą. W ocenie organu powyższe stanowi, dokonane w ramach autokontroli, załatwienie wniosku z [...] stycznia 2020 r., w pełnym zakresie. Organ przyznał, że w okolicznościach sprawy nie ulegało wątpliwości, że żądana przez Skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej a Prezydent był podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia tylko w części dotyczącej kosztów poniesionych przez Gminę, w związku z wydarzeniem. Niesporne jest także, że w dacie wniesienia skargi tj. w dniu 24 lutego 2020 r., złożonej po bezskutecznym upływie 14 dni od daty zgłoszenia wniosku o udzielenie żądanej informacji publicznej, wnioskowana informacja nie została udostępniona. Dopiero po wniesieniu skargi, w dniu [...] kwietnia 2020 r. Skarżącemu została udzielona odpowiedź na wniosek wraz ze skanem faktury VAT. Prezydent wyjaśnił, że wniosek Stowarzyszenia został rozpatrzony w pierwszym możliwym terminie, po wniesieniu skargi. Wyraził ubolewanie za zaistniałą sytuację, podkreślając, że opóźnienie w realizacji wniosku nie wynikało z celowego działania, czy też zaniedbania, nie świadczy o lekceważeniu, bądź ignorowaniu a wynikało z błędu systemu informatycznego i uszkodzeniu elektronicznej skrzynki podawczej co powodowało, że wnioski składane przez klientów nie były dostarczane do urzędu. Po zgłoszeniu do producenta, skrzynka synchronizowała się poprawnie. Te trudności w realizacji wniosku wiązały się również z brakami kadrowymi, a mianowicie długotrwałą nieobecnością pracownika odpowiedzialnego za realizację tych zadań. Organ zaznaczył, że pomimo opisanych trudności niezwłocznie po ustaniu problemów zrealizował wniosek Skarżącego w pełnym zakresie, a zatem stan bezczynności ustał. Zaznaczył przy tym, że ustanie bezczynności organu przed rozpoznaniem skargi, bez wątpienia nie zwalnia sądu od stwierdzenia, że bezczynność organu wystąpiła oraz od oceny charakteru tej bezczynności stosownie do treści art. 149 § 1 i § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Prezydenta krótki okres stanu bezczynności, niezwłoczne wniesienie skargi i w miarę możliwości szybka reakcja na skargę, powoduje, że brak jest cech rażącego naruszenia prawa w tym zakresie. Natomiast wobec faktu, że stan bezczynności Prezydenta po wniesieniu skargi już nie istnieje, z uwagi na udostępnienie informacji, zachodzi podstawa do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego (art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Zadośćuczynienie obowiązkowi udzielenia żądanej informacji publicznej po wniesieniu skargi uzasadnia umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku. W tym zakresie żądanie Skarżącego sprecyzowane w skardze stało się bezprzedmiotowe. Reasumując stwierdzono, że do dnia wniesienia skargi przez Stowarzyszenie organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej pozostawał w bezczynności. Jednakże taki stan rzeczy był krótkotrwały. Niezwłocznie po wniesieniu skargi na bezczynność, organ w ramach autokontroli oraz ustaniu problemów, usunął stan bezczynności poprzez udzielenie odpowiedzi w pełnym zakresie. Jako niezasadne ocenił stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sądy administracyjne, jak stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postepowania w przypadku określonym w pkt 4a. Istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Dla uwzględnienia skargi na bezczynność konieczne jest zatem uprzednie ustalenie, iż istnieje określony przepis prawa, który w tej konkretnej sprawie zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia czynności. Bezczynność zachodzi bowiem, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu lub też nie podjął innej stosownej czynności (zob. T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis W – wa 2005, s. 86). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że strona skarżona jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) oraz że informacja żądana przez stronę skarżącą jest informacją publiczną (art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p.). Poza sporem w przedmiotowej sprawie pozostaje również kwestia udzielenia przez stronę skarżoną informacji publicznej w zakresie objętym wnioskiem strony skarżącej z dnia [...] stycznia 2020 r. Przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2020 r. (a zatem po wniesieniu skargi) doręczono skarżącemu Stowarzyszeniu skan faktury VAT za publikację materiału promującego festiwal, jednocześnie informującym, że Gmina [...] nie poniosła innych kosztów związanych z organizacją tego wydarzenia. Wobec powyższego, skoro udostępnienie informacji nastąpiło po upływie ustawowego 14 – dniowego terminu załatwienia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) i nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p., Sąd był zobowiązany z urzędu do orzeczenia o uwzględnieniu skargi na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez deklaratoryjne stwierdzenie, że skarżony podmiot dopuścił się bezczynności w zakresie załatwienia wniosku skarżącego Stowarzyszenia. W tym zakresie wniosek strony skarżonej o umorzenie postępowania oraz stanowisko strony skarżącej pozostają bez wiążącego znaczenia. Natomiast nie jest uzasadnione stanowisko, w świetle którego w razie stwierdzenia, że orzekanie o zobowiązaniu do załatwienia sprawy jest bezprzedmiotowe (gdyż sprawa została załatwiona po wniesieniu skargi), sąd administracyjny powinien orzekać o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w tym zakresie. Należy bowiem wskazać, zgodnie z zasadą niezwiązania granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.), w tym wnioskami skargi, że sąd administracyjny stosuje z urzędu właściwy i adekwatny sposób orzekania (w tym rodzaj orzeczenia uwzględniającego skargę) i nie jest związany żądaniem strony skarżącej odnośnie sposobu orzekania. Nadto w kontrolowanej sprawie przedmiot postępowania nie przestał istnieć w sensie procesowym, bowiem Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. obecnie dysponuje kompetencją do uwzględnienia skargi na bezczynność, pomimo iż sama bezczynność przestała istnieć po wniesieniu skargi na skutek załatwienia sprawy przez skarżony organ. Na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd stwierdził, iż bezczynność skarżonego podmiotu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ocena ta jest konsekwencją stwierdzenia, że przekroczenie ustawowego terminu nie było znaczne a podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji nie wykazał uporczywości bądź innego przejawu złej woli w procesie wykonywania ustawowego obowiązku. Natomiast wyraził "ubolewanie za zaistniałą sytuację". O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.