II SAB/Rz 214/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.D. i M.D. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie w przedmiocie załatwienia ponaglenia - p o s t a n a w i a - 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącym A.D. i M.D. solidarnie uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych).

II SAB/Rz 214/22 UZASADNIENIE A.D. i M.D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność i brak podjęcia działań przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: "SKO") w sprawie ponaglenia z 4 kwietnia 2022 r. i pisma z 20 kwietnia 2022 r. W ocenie skarżących powyższe świadczy o naruszeniu art. 35 § 1 i 2 oraz art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o umorzenie postępowania, gdyż sprawa z ponaglenia A. i M.D. została załatwiona. Na wezwanie Sadu SKO nadesłało pismo z 12 października 2022 r. nr SKO.4160/16/2022 z którego wynika, że organ ten po rozpoznaniu ponaglenia złożonego przez A. i M.D. uznał, że Prezydent Miasta [...] nie dopuścił się bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprecyzowanie zakresu kontroli nastąpiło w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – zwana dalej w skrócie "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, 1491, 2052 – dalej "k.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2021 r., poz. 422 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 P.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Zatem podstawową przesłanką dopuszczalności skargi jest wymóg, by zaskarżona forma działania administracji publicznej należała do kategorii takich aktów lub czynności, które są kontrolowane przez sądy administracyjne. Złożona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie przejawiającej się w braku rozpatrzenia ponaglenia A.D. i M.D. z 4 kwietnia 2022 r. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] oraz pisma z 20 kwietnia 2022 r. stanowiącego uzupełnienie materiału dowodowego. Wyjaśnić należy, że stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Wskazany środek wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie lub do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 pkt 1 i 2). W myśl art. 37 § 5 k.p.a. organ, o którym mowa w § 3, rozpatruje ponaglenie w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Należy jednak zauważyć, że rozpoznanie ponaglenia przez organy wskazane w art. 37 § 3 k.p.a. nie mieści się w katalogu spraw określonych przepisem art. 3 § 2 P.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że załatwienie ponaglenia powinno nastąpić w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Ponaglenie nie służy kontroli rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu administracyjnym, lecz ma na celu wymuszenie na organie załatwienia sprawy. Ponaglenie nie prowadzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, nie kończy postępowania w sprawie, a także nie jest rozstrzygnięciem, na które przysługuje zażalenie. Wniesienie ponaglenia jest natomiast warunkiem koniecznym do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji, co wynika z art. 53 § 2b P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. nie może być jednak traktowane jako odrębne i samodzielne postępowanie administracyjne. W związku z powyższym, w sprawie bezczynności w zakresie rozpoznania ponaglenia skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Skarga na bezczynność w sprawie, w której wydawane jest postanowienie, przysługuje bowiem wówczas, gdy na postanowienie takie służy zażalenie bądź, gdy postanowienie kończy postępowanie lub rozstrzyga sprawę co do istoty. Tymczasem postanowienie przewidziane w art. 37 § 6 k.p.a., wydawane na skutek ponaglenia, należy zaliczyć do postanowień, o jakich mowa w art. 123 § 2 k.p.a. Ma ono bowiem charakter wpadkowy (incydentalny) - nie kończy postępowania i nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a postępowanie prowadzone wskutek wniesienia ponaglenia, nie ma cech samodzielnego postępowania administracyjnego, na które przysługuje skarga do sądu (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2259/10, orzeczenie dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W tym stanie rzeczy skarga na bezczynność Kolegium w zakresie rozpatrzenia ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a., podlega odrzuceniu, jako dotycząca sprawy nienależącej do właściwości sądu administracyjnego. Z przedstawionych wyżej względów WSA w Rzeszowie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie wpisu sądowego od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.