II SAB/Rz 195/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Magdalena Józefczyk /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. S.A. w [...] na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w przedmiocie bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy [...] na rzecz strony skarżącej A. S.A. w [...] kwotę 125 zł /słownie: sto dwadzieścia pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi złożonej w dniu 4 grudnia 2017 r. przez A. S.A z.s. ( dalej: "strona skarżąca") jest bezczynność Wójta Gminy w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że 3 października 2017 r. K. D. działający imieniem A. S.A. z siedzibą zwrócił się drogą elektroniczną do Urzędu Gminy o udostępnienie na podstawie art 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ( Dz.U z 2016 r., poz. 1764 ; dalej: "u.d.i.p.") informacji jakie programy komputerowe i aplikacje posiada Gmina w swoich zasobach, na których pracują pracownicy Gminy. Z uwagi na nieudzielenie żądanej informacji A. S.A. wniosła skargę na bezczynność organu wnosząc o: zobowiązanie Wójta Gminy do rozpoznania wniosku; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Do skargi dołączono odpis pełnomocnictw udzielonych przez Spółkę K.D. i R.K. W odpowiedzi na skargę ( pismo z dnia 12 grudnia 2017 r.) organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany na ogólny adres poczty elektronicznej obsługiwany przez portal onet.pl., a następnie przekierowany do skrzynki na spam. W dniu 6 grudnia 2017 r. udzielono odpowiedzi, którą organ dołączył do akt. Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Kontrola ta – w myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu. Stosownie zaś do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 (albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a): 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd nie jest przy orzekaniu związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bezczynność organu administracji publicznej to sytuacja, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak NSA w wyroku z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016, to i pozostałe powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach cbois.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Wójta Gminy w zakresie nieudzielenia informacji publicznej dotyczącej programów komputerowych i aplikacji znajdujących się z zasobach Gminy, z których korzystają pracownicy Gminy. W sprawie bezsporne jest, że Wójt Gminy jako organ jednostki samorządu terytorialnego jest organem władzy publicznej zobowiązanym na podstawie art 4 ust. 1 u.d.i.p. do udzielenia informacji publicznej, a żądana informacja stanowi informację w zakresie gospodarowania mieniem komunalnym, wydatkowania środków związanych z obsługą urzędu, a w konsekwencji informację publiczną w rozumieniu art 1 ust. 1 i art 6 u.d.i.p. Strona skarżąca w skardze twierdzi, że nie otrzymała od organu żadnej odpowiedzi, ten zaś, że nieudzielenie informacji w ustawowym terminie nie było zawinione ani zamierzone. Zapytanie z dnia 3 października 2017 r. wpłynęło na ogólny adres poczty elektronicznej obsługiwany przez portal Onet.pl i trafiło do spamu. W dniu 6 grudnia 2017 r. a więc bezpośrednio po wniesieniu skargi organ udzielił żądanej informacji. Zgodnie z art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. ( ust. 2 ). W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie informacji publicznej został skierowany do organu w dniu 3 października 2017 r. W związku z powyższym żądana informacja bądź informacja o przewidziany terminie jej udzielania i przyczynach opóźnienia, powinna zostać skierowana do strony najpóźniej w dniu 17 października 2017 r. W świetle powyższego organ nie udzielając odpowiedzi w tym terminie pozostawał w bezczynności. Uchybienia terminu nie usprawiedliwia powoływanie się przez organ na wadliwość działania systemu komputerowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, do obowiązków organu administracji publicznej, jak też i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia, także drogą elektroniczną. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1876/15). Jeśli natomiast organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, już po wniesieniu skargi na bezczynność, zastosowanie znajduje przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., nakazujący sądowi umorzenie postępowania, które stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w art. 161 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. ( uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63). W związku z tym udzielenie przez organ żądanej informacji po wniesieniu skargi spowodowało, że zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej stało się bezprzedmiotowe, co mając na uwadze Sąd umorzył postępowanie w sprawie bezczynności na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a – pkt I wyroku. Nie zwalniało to natomiast Sądu z oceny czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - art 149 § 1a P.p.s.a. Dla uznania, że w sprawie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Musi być ono znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie musi być pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15). Zdaniem Sądu zwłoka organu nie nosiła tych cech. Wójt Gminy nie kwestionował obowiązku udzielenia informacji publicznej i bezpośrednio po wniesieniu skargi udzielił żądanych informacji, które opowiadały wnioskowi, w związku z czym Sąd orzekł, jak w pkt II wyroku. O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania (pkt III wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Zasądzając jedynie część kosztów zastępstwa procesowego, Sąd wziął pod uwagę art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach Sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Sąd stosuje art. 206 P.p.s.a. z urzędu, według swobodnej oceny okoliczności sprawy, a na przeszkodzie w zastosowaniu tego przepisu (o charakterze ustawowym), nie stoi treść przepisów wykonawczych, w tym § 14 -16 powołanego rozporządzenia. W ocenie Sądu zasądzona kwota jest adekwatna do związanego ze sprawą nakładu pracy oraz nakładów związanych z dochodzeniem udzielenia żądanych informacji. Z analizy wewnętrznych systemów informatycznych do obsługi spraw sądowych (OSO i CBOIS), wynika, że do WSA w Rzeszowie oprócz niniejszej wpłynęło 12 innych skarg na bezczynność organów w przedmiocie udzielenia informacji publicznej oparte na podobnych żądaniach (II SAB/Rz 184/17, II SAB/Rz 185/17, II SAB/Rz 188/17, II SAB/Rz 189/17, II SAB/Rz 190/17, II SAB/Rz 192/17, II SAB/Rz 193/17, II SAB/Rz 194/17, II SAB/Rz 196/17, II SAB/Rz 197/17, II SAB/Rz 200/17 i II SAB/Rz 202/17), zaś kilkanaście do innych sądów administracyjnych w kraju, co nasuwa wątpliwości, czy celem wniosków jest faktycznie uzyskanie wnioskowanej informacji publicznej. Istotną okolicznością przy miarkowaniu kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie miała również okoliczność, że treść wydawanych przez Sądy orzeczeń wskazuje na szablonowy charakter sporządzanych w tym zakresie skarg oraz zawartych umów o usługę prawną ("upoważnienie do reprezentowania we wszystkich sprawach przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz organami egzekucyjnymi", bez ich konkretyzacji), co przemawia za istnieniem szerszego porozumienia między stroną skarżącą a jej pełnomocnikiem. W ocenie Sądu, rozpoznawana sprawa nie była obszerna i nie miała skomplikowanego charakteru, a podjęte w niej przez pełnomocnika skarżącej czynności miały charakter powtarzalny. W związku z powyższym Sąd zastosował art. 206 P.p.s.a. i odstąpił od zasądzenia zwrotu części kosztów postępowania sądowego. Podobne stanowisko w zakresie kosztów postępowania kasacyjnego zajął Naczelny Sąd Administracyjnego w wyroku z dnia z dnia 25 września 2009 r. sygn. akt I FSK 643/08, w którym wskazał, że za przesłankę odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości uznaje się rozpoznanie kilku jednobrzmiących skarg kasacyjnych przy uwzględnieniu związanego z tym nakładu pracy pełnomocnika strony, charakteru rozpoznawanych spraw oraz wkładu pełnomocnika w przyczynienie się do ich wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Takie stanowisko reprezentuje również WSA w Rzeszowie w wyrokach m.in. z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt II SAB/Rz 28/16, z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Rz 107/17, z dnia 6 grudnia 2017 r. II SAB/Rz 106/17 ).