II SAB/Rz 192/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.M. na bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej - postanawia - odrzucić skargę.

A.M.T (dalej: "Skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu (dalej: "Komendant") w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W odpowiedzi na skargę Komendant wskazał, że Skarżący nie złożył ponaglenia. Zarządzeniem z dnia 4 marca 2026 r. Skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika adw. K.T. został wezwany do wyjaśnienia czy przed wniesieniem skargi złożył do właściwego organu ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a jeśli tak, to o jego nadesłanie wraz z dowodem jego złożenia oraz informacją o sposobie jego rozpatrzenia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem uznania, że ponaglenie nie było składane. W odpowiedzi Skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika wskazał, że nie miał obowiązku poprzedzenia złożenia skargi ponagleniem, bowiem rejestracja wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie stanowi załatwienia sprawy w rozumieniu art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm. - dalej "k.p.a.") a jedynie czynność materialno-techniczną prowadzącą do wszczęcia postępowania. Poza tym, złożył pisemny wniosek o niezwłoczne przyjęcie Jego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP do Komendanta Placówki Straży Granicznej w Przemyślu, jak też złożył skargę w trybie art. 227 K.p.a. do organu wyższego rzędu, a zatem wykorzystał jedyne dostępne środki prawne, co powinno prowadzić do uznania, że skarga na bezczynność może być rozpatrzona merytorycznie. Skarżący zauważył, że nie posiada dowodu wniesienia ani pisma z 14 lipca ani z 28 sierpnia 2025 r., bowiem pismo to złożył osobiście Komendantowi i nie otrzymał potwierdzenia jego złożenia. Na okoliczność złożenia wniosku o niezwłoczne przyjęcie Jego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, tj. pisma z 28 sierpnia 2025 r., pełnomocnik Skarżący wyjaśnił, że dysponuje jedynie jego kopią (uwaga Sądu: niepodpisana kopia). Wyjaśnił ponadto, że sam Komendant w postanowieniu z 18 listopada 2025 r. o zwolnieniu cudzoziemca z ośrodka wskazał, że cudzoziemiec złożył prośbę dotyczącą chęci ubiegania się o ochronę międzynarodową. Zdaniem Skarżącego powyższe wyklucza możliwość kwestionowania faktu złożenia przez Niego pisma wyrażającego wolę ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej, a taka prośba powinna być interpretowana jako ponaglenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, że czynność organu Straży Granicznej polegająca na przyjęciu i zarejestrowaniu wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej o której mowa w art. 28 ust. 5 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1504), jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Kontroli sądu administracyjnego podlega zatem zarówno ta czynność, jak i bezczynność organu w tym zakresie (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.) – por. wyrok NSA z 2 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 1178/25, postanowienie NSA z 28 października 2025 r., sygn. II OSK 1194/25, wyroki WSA w Rzeszowie z 11 lutego 2026 r. sygn. akt II SAB/Rz 188/25 i sygn. akt II SAB/Rz 196/25. Kwestionowanie bezczynności Komendanta BOSG w Przemyślu przejawiającej się w braku przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej może skutecznie nastąpić tylko po wcześniejszym wyczerpaniu środków zaskarżenia, o czym stanowi art. 52 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Ponadto, według art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jak wynika z nadesłanych przez Komendanta do tut. Sądu akt sprawy, Skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej w dniu 14 lipca 2025 r. Natomiast brak jest śladu, by po tej dacie wniósł On ponaglenie w związku z brakiem rejestracji tego wniosku. Za ponaglenie nie mogło zostać uznane pismo Skarżącego z 28 sierpnia 2025 r. zaadresowane do Komendanta Głównego Straży Granicznej i zatytułowane "Skarga na Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w przedmiocie nieprzyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej". Wyraźnie w piśmie tym wskazano, że jego podstawę stanowi art. 227 k.p.a. i jest to skarga na działanie Komendanta. Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga, która została w tym trybie wniesiona, uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne uproszczone, które nie kończy się decyzją administracyjną w sposób władczy kształtującą sytuację prawną adresata, lecz czynnością materialno-techniczną, tj. zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy. Do skarg i wniosków uregulowanych w dziale VIII k.p.a., nie ma zastosowania sądowa kontrola administracji publicznej (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2004 r., II SAB/Wa 193/04, LEX nr 165916). Jak podkreśla się w orzecznictwie – działania lub czynności podejmowane w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami znajdującymi się w dziale VIII K.p.a., nie są aktami lub czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a. (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2005 r., I SA/Wa 1271/04 LEX nr 191974). Podkreślenia zatem wymaga, że skarga na bezczynność organu – jak wynika z cytowanego wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. – jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego – na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Wyjaśnienie także wymaga, że wprawdzie pełnomocnik Skarżącego przesłał do Sądu komputerowy wydruk pisma z 28 sierpnia 2025 r. skierowanego do Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej, zatytułowany "Wniosek o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestrację", jednakże pismo to nie jest opatrzone ani podpisem Skarżącego (ani jego pełnomocnika), nie stanowi także potwierdzonego za zgodność z oryginałem odpisu tego wniosku, nie jest opatrzone prezentatą organu, ani żadną adnotacją potwierdzającą fakt złożenia go do organu. Tym samym komputerowy wydruk pisma z 28 sierpnia 2025 r. nie mógł stanowić ponaglenia Organu w zakresie rejestracji wniosku. Z wyżej podanych względów złożona skarga musiała podlegać odrzuceniu, bowiem Skarżący, po złożeniu 14 lipca 2025 r. prośby/wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, nie skierował do właściwego organu ponaglenia jako środka koniecznego do wystąpienia następnie ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego. Wobec powyższego Sąd uznał, że Skarżący przed wniesieniem skargi nie wyczerpał środków zaskarżenia a to powoduje, że skarga na bezczynność Komendanta jest niedopuszczalna i podlegać musi odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a.