II SAB/Rz 187/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2026 r. sprawy ze skargi AZ na bezczynność Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej - oddala skargę -

AZ (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] (dalej: "Komendant" lub "organ") w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Skarżący wskazał, że 10 lipca 2025 r. złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Ponaglenia do skarżonego organu ("wniosek o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestrację") wpłynęło do organu 12 i 28 sierpnia 2025 r., natomiast 29 sierpnia 2025 r. wpłynęła skarga na nieprzyjęcie wniosku skierowana do Komendanta Głównego Straży Granicznej. W piśmie z 29 września 2025 r. Komendant poinformował skarżącego o odmowie przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, w oparciu o dyspozycję art. 33b ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 223 z późn. zm.) – dalej: "u.c.o.". Wobec wskazanych wyżej okoliczności skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1. art. 28 ust. 5 u.c.o. w zw. z art 6 Dyrektywy PE i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (dalej: "Dyrektywa 2013/32/UE"), poprzez nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz niezarejestrowanie deklaracji złożenia wniosku, pomimo upływu terminów na dokonanie tych czynności; 2. art. 33b u.c.o. w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz.U. z 2025 r., poz. 992 z późn. zm.) – dalej: "rozporządzenie", poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że możliwe jest nieprzyjęcie wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej w czasie trwania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białorusi, podczas gdy na terenie Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w [...] nie przebiega odcinek granicy między RP a Białorusią, zatem organ nie mógł uchylić się z obowiązku przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na tej podstawie; 3. art. 28 ust. zw. z art. 89 ust. 5 u.c.o. w zw. z art. 40 Konstytucji RP w zw. z art. 4, art. 18 i art. 19 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez brak rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie przewidzianym przez przepisy, co skutkowało brakiem zawieszenia postępowania o zobowiązaniu skarżącego do powrotu i wydaniem w tym postępowaniu decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, co naraża skarżącego na wydalenie do państwa, gdzie grożą mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie oraz orzeczenie kary śmierci, podczas gdy organ powinien był niezwłocznie wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej przyjąć a w rezultacie doprowadzić do zawieszenia wspomnianego postępowania; 4. art. 28 ust. zw. z art. 89 ust. 5 u.c.o. w zw. z art. 8 Dyrektywy PE i Rady 2013/33/EU z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową (dalej: "Dyrektywa 2013/33/EU") w zw. z art. 41 Konstytucji RP w zw. z art. 6 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie przewidzianym przez przepisy ustawowe, co skutkuje uniemożliwieniem rozpoczęcia biegu terminu maksymalnego okresu pobytu wnioskodawcy o ochronę międzynarodową w ośrodku strzeżonym a w konsekwencji bezzasadnym przedłużeniem pobytu cudzoziemca w detencji. Skarżący wniósł się o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do przyjęcia i rejestracji wniosku, zasądzenie od organu sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że skarżący przebywa w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców (dalej: "SOC") w [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...]. Cudzoziemiec przebywa na terytoriom Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie. Nie posiada wymaganej wizy ani innego ważnego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy państwowej, wjazdu oraz pobytu na terytorium RP. W toku postępowania sądowego ustalono, że cudzoziemiec przekroczył nielegalnie granice Polski z Białorusią. Jego celem, zgodnie z wyjaśnieniami, były państwa Europy Zachodniej. Cudzoziemiec został [...] lipca 2025 r. przekazany w trybie relokacji uproszczonej z Niemiec do Polski, po wcześniejszym nielegalnym przekroczeniu granicy Polsko – Niemieckiej. Skarżący podczas pobytu w SOC pismo do Komendanta w którym zwrócił się o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Organ wyjaśnił, że w związku z tym, że przekroczenie granicy nastąpiło w wyniku instrumentalizacji, tj. prowadzenie przez państwo graniczące z Rzecząpospolitą Polską lub inny podmiot działań zmierzających do umożliwienia przekroczenia przez cudzoziemców wbrew przepisom prawa granicy zewnętrznej w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, str. 1, z późn. zm.), w szczególności z użyciem przemocy wobec funkcjonariuszy służb państwowych oraz żołnierzy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej chroniących tę granicę lub w połączeniu z niszczeniem infrastruktury granicznej, mogących skutkować destabilizacją sytuacji wewnętrznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wniosek ten nie został przyjęty. Komendant wskazując na art. 33a-art.33c u.c.o. wyjaśnił, że dokonano weryfikacji danych dotyczących cudzoziemca pod kątem stwierdzenia tzw. "śladu białoruskiego". W wyniku analizy akt cudzoziemca znajdujących się w SOC oraz sprawdzenia w dostępnych bazach danych zrealizowanych przez funkcjonariuszy Ośrodka ustalono, że przekroczenie granicy RP z Białorusią nastąpiło w czasie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Ponadto 21 lipca 2025 r. stwierdzono, że cudzoziemiec nie został zakwalifikowany do kategorii osób wymagających szczególnego traktowania (art. 33b ust. 2 ustawy). Komendant wyjaśnił także, że po przeprowadzaniu ww. czynności oraz udzieleniu cudzoziemcowi informacji o odmowie przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej odnotowano techniczną czynność odmowy przyjęcia ww. wniosku poprzez rejestrację czynności w module Rejestr Postępowań Powrotowych "ZOB" Systemu Obsługi Cudzoziemców Centralnej Bazy Danych Straży Granicznej. Następnie 1 września 2025 r. skarżący złożył do Komendanta pismo o niezwłoczne przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestrację. W odpowiedzi organ 4 września 2025 r. poinformował ustnie (za pomocą translatora) i pisemnie cudzoziemca o przyczynach niemożności przyjęcia wniosku o ochronę międzynarodową tj. o ustaleniu faktu, że dokonał on nielegalnego przekroczenia granicy z terytorium Republiki Białorusi do Rzeczpospolitej Polskiej w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 33b ust. 1 w zw. z art. 33 a ust. 1 u.c.o. Organ stwierdził, że nie pozostawał w bezczynności. W sposób efektywny poinformował cudzoziemca o sposobie załatwienia sprawy. Stanowisko skarżącego organ uznał za niesłuszne, całkowicie nieuprawnione i obciążające go sytuacją w której cudzoziemiec obecnie się znajduje tj. skutkami przekroczenia przez niego granicy białorusko - polskiej wbrew przepisom prawa, a także skutkami zmiany przepisów prawnych dotyczących czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z takim przekroczeniem związanych. Ponadto organ pismami zawierającymi rozstrzygnięcie w sprawie, poinformował cudzoziemca o sposobie załatwienia sprawy, informując go wcześniej ustnie o niemożności przyjęcia wniosku o ochronę międzynarodową, z uwagi na czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Organ zwrócił ponadto uwagę na brak złożenia przez skarżącego ponaglenia. Organ wskazał także, że wbrew twierdzeniom skarżącego, czynność techniczna nieprzyjęcia wniosku nie musi odbywać się fizycznie na granicy polsko - białoruskiej (powierzchni pionowej przechodzącej przez linię graniczną) w dniu nielegalnego wkroczenia na terytorium RP. Cudzoziemcy którzy naruszyli polski porządek prawny zatrzymywani są przez służby państwowe również w głębi kraju, bądź w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy z Niemcami (tak jak w przedmiotowej sprawie). Wystarczy, że istnieje potwierdzenie dokonania przez cudzoziemca działań wskazujących na instrumentalizację przekroczenia granicy z Białorusią w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i organ Straży Granicznej nie ma prawa takiego wniosku przyjąć. Komendant wyjaśnił także, że w myśl art. 56 ust. 2 Konstytucji RP cudzoziemcowi, który w Rzeczypospolitej Polskiej poszukuje ochrony przed prześladowaniem, może być przyznany status uchodźcy, zgodnie z wiążącymi Rzeczpospolitą Polską umowami międzynarodowymi. To prawo może być jednak ograniczone tak jak w przedmiotowym przypadku i w związku z Konwencją dotyczącą statusu uchodźców z 28 lipca 1951 r. sporządzoną w Genewie i wyrażonej w art. 33 zasadą non-refoulement. Czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o ochronę międzynarodową wprowadzone zostało w związku z zagrożeniem bezpieczeństwa państwa i społeczeństwa i dlatego nie narusza zasady non-refoulement (zakaz zawracania uchodźców). Reasumując organ stwierdził, że czynność nie przyjęcia od cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na podstawie art. 33b ust. 1 u.c.o. dotyczy zarówno cudzoziemców ujawnionych w terytorialnym zasięgu służbowej odpowiedzialności jednostek organizacyjnych SG ochraniających polsko-białoruski odcinek granicy państwowej, jak również cudzoziemców wnioskujących o udzielenie tejże ochrony na terytorium kraju (nawet jeśli ww. wniosek został przez niego złożony w innym województwie) i organ Straży Granicznej powziął poparte materiałem dowodowym ustalenia na okoliczność występowania tzw. "śladu białoruskiego". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola, o której mowa powyżej, obejmuje orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także z mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1-4. Skarga w przedmiotowej sprawie dotyczy bezczynności organów Straży Granicznej w zakresie przyjęcia i zarejestrowania wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, w nakazanym ustawą terminie, która to czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Tym samym właściwość sądu administracyjnego do rozpoznania przedmiotowej skargi tj. skargi na bezczynność organu w zakresie wykonania czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. wynika wprost z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. (por. post. NSA z 2 lipca 2025 r. II OSK 1178/25). W kwestii dopuszczalności skargi wniesionej w przedmiotowej sprawie, należy dodatkowo podkreślić, że w ocenie Sądu skarga ta spełnia wymogi formalne do jej skutecznego wniesienia i rozpoznania. Wniesienie skargi poprzedzone zostało pismem, w treści którego Skarżący domagał się od organu niezwłocznego wykonania czynności zarejestrowania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, które to pismo Sąd potraktował jako ponaglenie, którego wniesienie warunkuje rozpoznanie skargi na bezczynność organu. Przechodząc do kwestii bezczynności należy podkreślić, że dla stwierdzenia bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania przez konkretny organ oraz brak podjęcia tego działania w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji, zakres sądowej kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym terminie, dokonał powyższych działań (P. Daniel, Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zakres kontroli, Kontrola państwowa 2013, Nr 3, s. 94). Oceniając zakres obowiązków Organu w przedmiotowej sprawie, Sąd uznał, że Organ nie pozostawał w zarzucanej bezczynności. Odnosząc się do podniesionego w treści skargi zarzutu w kwestii formalnej poprawności działań organu w przedmiotowej sprawie, Sąd w składzie orzekającym nie przychylił się do argumentów Skarżącego, co do tego, że organ Straży Granicznej, odmawiając dokonania czynności przyjęcia i rejestracji wniosku o ochronę międzynarodową, zobowiązany był orzec w formie decyzji administracyjnej. Tego rodzaju rozstrzygnięcie nie zostało powiem przewidziane w przepisach ustawy, a biorąc pod uwagę charakter spornej czynności organu – przyjęcie i rejestracja wniosku o ochronę międzynarodową to czynności materialno- techniczne, podejmowane masowo, w okolicznościach znacznego napływu wnioskodawców – wolą ustawodawcy nie było stworzenie tak rozbudowanej procedury. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, Wnioskodawca deklarujący chęć złożenia wniosku o ochronę międzynarodową został poinformowany o fakcie i przyczynach niezarejestrowania jego wniosku, mając możliwość skorzystania z możliwości sądowej kontroli podejmowanych wobec niego czynności organu, w sensie braku tychże czynności. Skoro obowiązujący system prawa przewiduje środek w postaci skargi na bezczynność organu – zmierzający do wymuszenia na organie dokonania konkretnej czynności materialno-technicznej, to domaganie się od organu wydania decyzji o odmowie dokonania czynności materialno-technicznej, w celu uzyskania konkurencyjnej możliwości zaskarżenia działania organu nie jest zasadne. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, Skarżącemu przysługuje wyłącznie skarga na bezczynność organu, która polega na odmowie wykonania czynności materialno-technicznej tj. przyjęcia i zarejestrowania wniosku o ochronę międzynarodową. Zarzucona w przedmiotowej sprawie bezczynność organów Straży Granicznej dotyczy braku przyjęcia i zarejestrowania wniosku Skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej, po tym jak zamanifestował wolę złożenia takiego wniosku. Organ, powołując się na przepis art. 33c u.c.o. stanowiący, że w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy, na którym jest ono stosowane, nie stosuje się przepisu art. 28 u.c.o., który zobowiązuje organ do przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w konkretnych terminach. Powołane przepisy wprowadzone zostały do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na mocy ustawy z 21 lutego 2025r. – o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 389 – dalej: ustawa zmieniająca), która weszła w życie 27 marca 2025r. Mocą ustawy zmieniającej wprowadzono do ustawy pojęcie instrumentalizacji, a także możliwość czasowego ograniczenia prawa cudzoziemca do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, w sytuacji gdy ma miejsce instrumentalizacja migracji, a działania podejmowane w jej ramach stanowią poważne i rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa oraz wprowadzenie tego ograniczenia jest niezbędne dla wyeliminowania tego zagrożenia, gdyż inne środki nie są wystarczające (przepis art. 2 pkt 6 oraz art. 33a ust 1 pkt 1-3 u.c.o.). Korzystając z delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 33 a ust. 5 i 6 u.c.o. Rada Ministrów wprowadziła czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy państwowej z Republiką Białorusi, które obowiązywało w momencie, kiedy Skarżący przekraczał tą granicę – Rozporządzenie Rady Ministrów z 23 maja 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 673). Z przedłożonych wraz ze skargą akt postępowania wynika, że Skarżący, który deklaruje pochodzenie z Erytrei, zdecydował się skorzystać z możliwości przedostania się na teren Rzeczpospolitej Polskiej jaką daje Republika Białorusi. Mimo zatem kwestionowania ww. ustaleń faktycznych organu przez pełnomocnika Skarżącego, zarzuty w tym względzie nie zasługują na uwzględnienie. Opisana przez Skarżącego wersja zdarzeń, na którą powołują się organy w przedmiotowej sprawie jest konkretna, spójna i logiczna, a nadto wskazuje na szczegóły dotyczące miejsca przekroczenia granicy RP, wobec doprecyzowania których, w sprawie nie ma wątpliwości, co do tego na którym odcinku granicy przekroczenie owo nastąpiło. Wobec powyższego Sąd uznał, że Skarżący przekraczając granicę polsko-białoruską, w ramach instrumentalizacji stosowanej przez republikę Białorusi, w okresie obowiązującego czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, z uwagi na treść przepisów art. 33c w zw. z art. 28 u.c.o. nie mógł domagać się od organów Straży Granicznej, zarejestrowana wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, gdyż prawo to na tym odcinku granicy zostało czasowo ograniczone. W ocenie Sądu, Komendant odmawiając przyjęcia od Skarżącego wniosku o ochronę międzynarodową, nie uchybił ani przepisom ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ani też zarzuconym w treści skargi oraz kolejnych pismach procesowych przepisom Konstytucji RP, Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, podpisanej w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r. (Dz.U. z 1991 r. nr 119, poz. 515; dalej: "Konwencja genewska"), Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3,4, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284, dalej: "EKPC"), a mimo uchybienia niektórym przepisom Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej: "KPP UE") oraz Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (wersja przekształcona) (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 180, str. 60, dalej: "Dyrektywa proceduralna") nie istnieją podstawy do odmowy zastosowania przepisów prawa krajowego. Odnosząc się do argumentów jakoby ujęcie Skarżącego w głębi kraju i wyrażenie woli złożenia wniosku o ochronę międzynarodową w ośrodku podlegającym Komendantowi Straży Granicznej w [...], a zatem poza odcinkiem granicy, na którym obowiązuje czasowe ograniczenie prawa do złożenia przedmiotowego wniosku, skutkuje tym, że przedmiotowe ograniczenie z racji swojego terytorialnego zakresu, oznaczonego ściśle jako odcinek granicy polsko - białoruskiej nie ma zastosowania do Skarżącego – Sąd w składzie orzekającym stwierdza, iż jest to argumentacja błędna. Z argumentów pełnomocnika dotyczących zakresu pojęcia "odcinek granicy", na którym zawieszone zostało prawo do uzyskania ochrony międzynarodowej można wywieść, że ścisła wykładnia tego pojęcia zawartego m.in. w art. 33b ust 1 u.u.c.o. powinna prowadzić do tego, że nielegalne wdarcie się na teren RP oraz skuteczne przeniknięcie w głąb kraju, winno być premiowane możliwością złożenia wniosku o ochronę międzynarodową, mimo iż złożenie takiego wniosku na samej granicy nie jest możliwe, z uwagi na obowiązujące na tym odcinku czasowe ograniczenie. Sąd sprzeciwia się takiej wykładni przepisów w myśl aktualnej rzymskiej zasady nemo potest commodum capere de iniuria sua propria (nikt nie może czerpać korzyści z bezprawia, jakie sam popełnił). Tym samym Skarżący, który po przekroczeniu granicy RP na odcinku z Białorusią zwrócił się do Komendanta o udzielenie ochrony międzynarodowej, nie może powoływać się inny stan prawny, aniżeli zaistniały na odcinku granicy który przekroczył. Skarżący, który nielegalnie oraz w ramach instrumentalizacji migracji przez państwo trzecie, przekroczył granicę polsko-białoruską nie będzie zatem w stanie – na skutek dalszej ucieczki w głąb kraju - rozszerzyć przysługującego mu zakresu praw tj. nie będzie w stanie skorzystać z większego zakresu ochrony prawnej, aniżeli przysługujący mu w momencie przekraczania tego odcinka granicy. Tym samym pojęcie "odcinka granicy", o którym mowa w art. 33b ust 1 u.c.o. należy odnieść do odcinka granicy, na którym nastąpiło przekroczenie granicy RP, gdyż to ten czyn determinuje reżim prawny stosowany wobec cudzoziemca przekraczającego granicę. Odnosząc się do dalszych zarzutów należy podkreślić, że istotnie strona Skarżący nie jest podmiotem, który mógł dopuścić się instrumentalizacji. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 6a u.c.o. instrumentalizacja przewidziana została jako działalność państwa trzeciego, zmierzająca do umożliwienia przekroczenia przez cudzoziemców, wbrew przepisom prawa, granicy zewnętrznej UE, w szczególności z użyciem przemocy wobec funkcjonariuszy służb państwowych oraz Żołnierzy Sił Zbrojnych RP lub w połączeniu z niszczeniem infrastruktury granicznej – które to działania mogą skutkować destabilizacją sytuacji wewnętrznej na terytorium RP do destabilizacji stosunków wewnętrznych na obszarze Unii Europejskiej. Nie oznacza to jednak, że przepisy wprowadzone w odpowiedzi na zaistniałe działania państwa trzeciego, określane jako instrumentalizacja, nie mają zastosowania w stosunku do Skarżącego. Przeciwnie, działania Skarżącego wpisują się w działania państwa trzeciego stosującego instrumentalizację migracji, a zatem przepisy ustawy nowelizującej mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Nie bez znaczenia jest bowiem fakt, że Skarżący zdecydował się skorzystać z oferty państwa trzeciego stosującego instrumentalizację migracji i przekroczyć granicę RP właśnie na odcinku z Białorusią tj. państwem stosującym instrumentalizację. Działanie Skarżącego, wpisujące się w spektrum działań państwa trzeciego stosującego instrumentalizację, wymaga ze strony RP podjęcia obrony własnych interesów, czego przejawem jest czasowe zawieszenie prawa do uzyskania ochrony międzynarodowej. Omawiane przepisy mają zatem zastosowanie do Skarżącego. Odrębnego omówienia wymaga kwestia zaliczenia Skarżącego do grupy szczególnie wrażliwej tj. do osób, które z uwagi na cechy szczególne stypizowane w art. 33 b ust. 2 pkt 3 u.c.o. nie podlegają opisanemu wyżej czasowemu ograniczeniu możliwości złożenia wniosku o ochronę międzynarodową. Art. 33b ust. 2 u.c.o. stanowi, że Organ Straży Granicznej przyjmuje wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy, na którym jest stosowane ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, od cudzoziemca będącego: 1) małoletnim bez opieki; 2) kobietą ciężarną; 3) osobą, która może wymagać szczególnego traktowania, w szczególności ze względu na swój wiek lub stan zdrowia; 4) osobą, wobec której zachodzą okoliczności, które w ocenie organu Straży Granicznej jednoznacznie świadczą, że jest ona zagrożona rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy w państwie, z którego przybyła bezpośrednio na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 5) obywatelem państwa stosującego instrumentalizację, z którego terytorium cudzoziemcy przybywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oceniając argument o konieczności traktowania Skarżącego jako osoby wymagającej szczególnego traktowania Sąd stwierdza, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie wpisuje się w hipotezę normy prawnej z art. w art. 33b ust. 2 pkt 3. Skarżącego nie można bowiem uznać za osobę wymagającą szczególnego traktowania w szczególności ze względu na swój wiek lub stan zdrowia. Mimo, że ustawodawca w omawianym przepisie nie zawarł zamkniętego katalogu okoliczności mogących stanowić podstawę szczególnego traktowania cudzoziemca, to jednak przesłankę z art. 33b ust. 2 pkt 3 należy oceniać łącznie z innymi przesłankami określonymi w art. 33b ust. 2 u.c.o. – a zatem jako dotyczące cudzoziemca przesłanki o charakterze osobistym, możliwe do zweryfikowania niezwłocznie po zgłoszenia przez niego zamiaru złożenia wniosku o ochronę międzynarodową, a przy tym tak istotne i naglące, że udzielenie natychmiastowej pomocy – wbrew zasadniczemu zawieszeniu prawa do ubiegania się o nią – staje się szczególnie uzasadnione. Wobec powyższego, zarzuty Skarżącego, co do naruszenia przez Organ przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, świadczącego o pozostawaniu Organu w bezczynności - nie są zasadne. W kwestii zgodności przepisów ustawy z przepisami wyszczególnionych w treści skargi aktów prawa międzynarodowego, Sąd w składzie orzekającym podziela argumenty prezentowane z orzeczeniach WSA w Białymstoku z 7 i 23 października 2025 r. II SA/Bk 1221/25 i II SA/Bk 1284/25 oraz z 20 listopada 2025r. II SA/Bk 1285/25 – uznając je za własne. Tym samym Sąd nie podziela argumentów pełnomocnika Skarżącego wywodzonych z tez, powołanego w piśmie procesowym, orzeczenia Sądu Okręgowego w Olsztynie. Odnosząc się zatem w skrócie do zarzutów dotyczących sprzeczności przepisów ustawy nowelizującej z Konstytucją RP należy podkreślić, że w sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z konfliktem wartości konstytucyjnych tj. z jednej strony podmiotowego prawa cudzoziemca do ubiegania się o ochronę międzynarodową (art. 56 ust.1 i 2 Konstytucji RP) a z drugiej strony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego oraz nienaruszalności terytorium RP ( art. 126 ust2., art. 146 ust. 4 pkt 7 i 8 , art. 31 ust 3 , art. 120 ust 1 Konstytucji RP), którą to wartość należy wiązać z kategorią interesu publicznego. Ważąc zatem pomiędzy interesem publicznym a interesem indywidualnym, w realiach faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy, należy nadać prymat ochronie takich wartości konstytucyjnych jak bezpieczeństwo państwa i jego obywateli. Akcentowanie tych właśnie wartości konstytucyjnych, wynika ze szczególnie trudnej sytuacji międzynarodowej na wschodniej granicy RP, wynikającej z działalności Republiki Białorusi – określanej powszechnie również jako wojna hybrydowa - która polega na instrumentalizacji migracji oraz celowym wykorzystywaniu prawa uchodźczego to destabilizowania sytuacji wewnętrznej w Polsce oraz na obszarze Unii Europejskiej. Dynamizm tej nadzwyczajnej sytuacji oraz postępująca intensyfikacja presji migracyjnej, implikuje obowiązek organów władzy państwowej do adekwatnego reagowania na to zewnętrzne zagrożenie, poprzez m.in. wyposażenie służb granicznych w odpowiednie instrumenty prawne. Podjęte działania ochronne nie zmierzają do kwestionowania prawa cudzoziemca do ubiegania się o ochronę międzynarodową – prawo to wynika z art. 56 ust. 2 Konstytucji RP, Konwencji genewskiej, EKPC oraz prawa unijnego – ale urzeczywistniają konstytucyjny obowiązek ochrony bezpieczeństwa państwa oraz swoich granic oraz wyrażają brak akceptacji dla instrumentalnego wykorzystywania przez państwo trzecie prawa uchodźczego, do stwarzania realnego i długotrwałego stanu zagrożenia, w postaci masowego, nielegalnego przekraczanie granicy RP w zorganizowanych grupach cudzoziemców, w trakcie którego niszczona jest infrastruktura graniczna, używana jest przemoc wobec interweniujących funkcjonariuszy SG oraz żołnierzy WP. Odnosząc się do zarzutu, że art. 33a ust. 1 u.u.c.o. narusza konstytucyjną zasadę legalności, bowiem nie uregulowano w nim żadnych szczegółowych zasad ograniczenia konstytucyjnego prawa do ubiegania się o ochronę międzynarodową, Sąd stwierdza, że mimo iż z przepisu tego, nie wynika jaki będzie dopuszczalny zasięg terytorialny wprowadzonego ograniczenia i rzeczywisty czas jego obowiązywania, to ustawa określa wszystkie istotne elementy dotyczące zasad i trybu ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej – w ustawie określono w jakiej sytuacji to prawo może być ograniczone, określono maksymalny czas tego ograniczenia, kiedy może być przedłużony i w jaki sposób, kiedy ograniczenie może być zniesione, a także wskazano wyjątki od tego ograniczenia – a rozporządzenie, mające charakter wykonawczy i stanowiące instrument szybszej reakcję na dynamiczną sytuację na granicy aniżeli tryb ustawowy – jest dopuszczalną formą uściślenia i uszczegółowienia tej regulacji ustawowej. Mając na uwadze potrzebę zachowania zasady proporcjonalności tj. odpowiedniości reakcji w stosunku do wyznaczonego celu, konieczności wynikającej z zastosowania najmniej dolegliwego środka, a także uznania zastosowanego środka za będący w racjonalnych proporcjach do społecznej wagi celu – Sąd uznał, że art. 33a oraz art. 33b u.o.c. mieszczą się w tak zakreślonych kryteriach. Wprowadzone nowelizacją ograniczenia oceniono jako odpowiednie dla zapewnienia bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego oraz nienaruszalności granic RP, który to cel - uzasadniony istniejącą na granicy rzeczywistością - może być realizowany jedynie przy pomocy wprowadzonych regulacji prawnych. Ograniczenie prawa cudzoziemca do wnioskowania o ochronę międzynarodową w ocenie Sądu jest zatem ekwiwalentne i racjonalne wobec celu, któremu służy ten instrument prawny. Wpływ na powyższą ocenę miało zidentyfikowanie w ustawie nowelizującej tak zwanej grupy wrażliwej, w stosunku do których to cudzoziemców, z uwagi na ich osobiste cechy, potrzeba ochrony wartości publicznych nie może być ceniona wyżej, aniżeli pilna potrzeba ochrony wartości indywidualnych tej grupy cudzoziemców. Odnosząc się do podniesionego w treści skargi zarzutu działania Organu z naruszeniem art. 40 i art. 41 Konstytucji RP, należy podkreślić, że zarzut ten jest bezzasadny. Przypomnienia wymaga, że skarga w przedmiotowej sprawie dotyczy ewentualnej bezczynności organów administracji państwowej w zakresie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej tj. wykonywania przez organ jego ustawowych obowiązków. Nie dotyczy zaś wszelkich kwestii związanych z pobytem cudzoziemca na terytorium RP, ani decyzji wydanych w stosunku do niego w innych postępowaniach. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że skierowanie Skarżącego do strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców nie nastąpiło bez podstawy prawnej ale w wykonaniu obowiązujących przepisów ustawowych, uzupełniających regulacje konstytucyjne, a stan faktyczny sprawy nie wskazuje na to, aby Skarżący na terenie RP był poddanym poniżającemu traktowaniu. Tym samym zarzuty skargi, w kwestii naruszenia przepisów konstytucyjnych należy uznać za bezzasadne. W kwestii zarzuconej w treści pisma procesowego z 6 lutego 2026r. sprzeczności ustawy nowelizującej z prawem międzynarodowym dotyczącym ochrony uchodźców w szczególności z Konwencją Genewską i ustanowioną na jej mocy zasadą non-refoulement (art. 33 ust 1), Sąd w składzie orzekającym dostrzega potrzebę zwrócenia uwagi na treść przepisu art. 33 ust. 2 Konwencji Genewskiej, zgodnie z którym na dobrodziejstwo zasady non-refoulement nie może powoływać się uchodźca, co do którego istnieją podstawy, aby uznać go za groźnego dla bezpieczeństwa państwa, w którym się on znajduje oraz społeczeństwa tego państwa. Dostrzegając zatem – w ślad za argumentami płynącymi z wyżej wymienionych orzeczeń WSA w Białymstoku - niedostosowanie i nieadekwatność tworzonych ponad 70 lat temu a obowiązujących do dziś regulacji, do aktualnych wyzwań i zagrożeń, a także przychylając się do twierdzenia, że normy prawa międzynarodowego nie mogą bezwzględnie pozbawiać władzy ustawodawczej możliwości ustanawiania regulacji prawnych służących ochronie fundamentalnych i niezbywalnych wartości, składających się na istotę suwerenności, jakimi są bezpieczeństwo państwa oraz nienaruszalność jego granic, Sąd w składzie orzekającym zauważa potrzebę dynamicznej i celowościowej wykładni przepisu art. 33 ust. 2 Konwencji Genewskiej wobec jednostki, która świadomie i dobrowolnie staje się elementem instrumentalizacji tj. członkiem zorganizowanej zbiorowości, stosującej przemoc oraz rażąco i w złej wierze naruszającej zasady legalnego przekraczania granicy. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji państwo przyjmujące ma prawo uznać, że istnieją podstawy do uznania cudzoziemca dla groźnego dla bezpieczeństwa prawa i zastosować klauzulę zawartą w art. 33 ust. 2 Konwencji Genewskiej. W ocenie Sądu, będąca przedmiotem zastrzeżeń pełnomocnika Skarżącego, regulacja krajowa nie narusza także wskazanych w skardze przepisów art. 3 i 4 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, oraz respektuje dotychczasowy dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Ochrona przed nieuprawnionym wydaleniem lub zawróceniem odczytuje się w ramach art. 3 EKPC, zaś zakaz zbiorowego wydalania wynika z art. 4 Protokołu nr 4. Jednakże w wyroku Wielkiej Izby z 13 lutego 2020 r. w sprawie N.D. i N.T. przeciwko Hiszpanii (wnioski nr 8675/15 i 8697/15) ETPC przyznał jednak pierwszeństwo ochronie granicy zewnętrznej UE i porządku prawnego, w sytuacji podejmowania przez cudzoziemców, nawet poszukujących ochrony międzynarodowej, prób nielegalnego, zbiorowego przekraczania granicy w wybranych przez siebie miejscach. ETPC wyjaśnił przesłanki uzasadniające odstępstwo od zakazu zbiorowego wydalania cudzoziemców. W efekcie tego orzeczenia wskazuje się literaturze przedmiotu na konieczność ustalenia możliwość rzeczywistego skorzystania przez cudzoziemca z legalnej procedury przekroczenia granicy, co w odniesieniu do sytuacji na granicy lądowej wiąże się z dostateczną liczbą przejść granicznych, na których możliwie jest ubieganie się o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz ustalenia czy niekorzystanie przez cudzoziemca z dostępnych legalnych procedur jest obiektywnie uzasadnione okolicznościami, za które odpowiada państwo. Nie dochodzi bowiem do naruszenia zakazu zbiorowego wydalenia, jeżeli z terytorium państwa zostają usunięci cudzoziemcy, którzy z zaplanowanym z góry zamiarem, zbiorowo, nielegalnie przekraczają granicę w celu uniknięcia kontroli i zagrażają przez to bezpieczeństwu publicznemu, pomimo dostępności ustanowionych w tym celu przejść granicznych i prawnych procedur. Podkreślić należy, że za ewentualne trudności w dotarciu do miejsc legalnego przekroczenia granicy nie odpowiada Polska, ale odpowiedzialne są władze Białorusi. Ponadto zaznaczyć trzeba, że poza drogowym przejściem granicznym istnieje możliwość wnioskowania o wizę lub o ochronę międzynarodową w polskich przedstawicielstwach dyplomatycznych i konsularnych w krajach pochodzenia lub tranzytu. Cudzoziemcy jednak świadomie nie wybierają legalnych, dostępnych procedur, lecz poczynając od przylotu na Białoruś lub do Rosji decydują się na współpracę z państwem stosującym instrumentalizację, a częstokroć także z międzynarodowymi grupami przestępczymi, zajmującymi się przerzutem migrantów. Z akt sprawy nie wynika, aby Białoruś była dla Skarżącego krajem niebezpiecznym, gdzie jest narażony na presję czy przemoc ze strony służb białoruskich. Skarżący udał się do tego kraju w sposób świadomy i dobrowolny – nie deklarował zagrożenia na terytorium tego państwa. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 6 i 7 Dyrektywy proceduralnej, Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zaprezentowane w w/w wyrokach WSA w Białymstoku, co do braku kompatybilności przepisów krajowych i unijnych, jak również, co do braku możliwości odmowy zastosowania przepisów ustawy krajowej, pomimo ich niezgodności z Dyrektywą. W ocenie Sądu w składzie orzekającym, doprowadziłoby to bowiem do naruszenia zasad ogólnych prawa UE. Słuszna jest bowiem argumentacja zawarta m. in. w w/w wyrokach, że w sytuacji gdy jednostka ubiegająca się o ochronę prawną powołuje się na własne naruszenie prawa - aktualizują się ogólne zasady europejskiej kultury prawnej, wynikające z wspólnej tradycji konstytucyjnej praw członkowskich, zgodnie z którymi niemożliwe i wysoce niepożądane jest czerpanie korzyści z własnego bezprawia. Słusznie zatem, w ocenie Sądu orzekającego, zasadę tą odnosi się do cudzoziemca, który wpisując się w bezprawne działania białoruskiego reżimu, nadużywa uprawnień wynikających z międzynarodowego i unijnego prawa uchodźczego i rażąco naruszając zasady przekraczania granicy, stara się wywieść z tej okoliczności korzystne dla siebie skutki prawne. Z powyższych względów Sąd uznał, że nie mógł odmówić zastosowania art. 33a oraz 33b u.o.c. pomimo ich niezgodności z Dyrektywą proceduralną gdyż zastosowanie ustawy krajowej było niezbędne dla realizacji wskazanych zasad ogólnych prawa UE. Niezależnie od powyższej argumentacji, Sąd stoi na stanowisku, że nowelizacja u.o.c. jest zgodna z prawem unijnym ze względu na zawartą w art. 72 TFUE klauzulę porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego. Istnieje bowiem, uzasadniona konieczność zastosowania przewidzianego w tym przepisie odstępstwa w celu wykonywania obowiązków dotyczących utrzymania porządku publicznego i ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego (por. wyrok TSUE z 22 czerwca 2023 r., C-823/21, EU:C:2023:504, pkt 68). Nowelizacja u.o.c. pozostaje także zgodna z unijną zasadą proporcjonalności. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 18 Karty Praw Podstawowych UE należy podkreślić, że zawiera on zapis o gwarantowaniu prawa do azylu z poszanowaniem zasad Konwencji Genewskiej, Protokołu z 31 stycznia 1967 r. dotyczącego statusu uchodźców, Traktatu o Unii Europejskiej oraz Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie – jak wykazano powyżej - nie zostały naruszone powołane akty prawa międzynarodowego, to nie ma również podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 18 KPP. W pozostałej części Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie poglądy o konieczności stosowania dynamicznej wykładni obowiązujących przepisów w odniesieniu do stanów faktycznych wpisujących się w zjawisko instrumentalizacji migracji. Skoro działania Skarżącego wpisują się w elementy wojny hybrydowej, prowadzonej przez Republikę Białorusi przeciwko RP – Skarżący nie będzie w stanie uchylić się od skutków swojego działania, z odwołaniem do ogólnych, utrwalonych zasad udzielania ochrony międzynarodowej cudzoziemcom, sprzed instrumentalizacji migracji. W tym zakresie Sąd opowiada się za dynamiczną wykładnią przepisów, stosowną do okoliczności w jakich przychodzi stosować obowiązujące normy prawne, utrwalone przed rozpoczęciem działań określanych jako instrumentalizacja migracji przez państwo trzecie, w celu osiągnięcia destabilizacji stosunków wewnętrznych na terenie Unii Europejskiej oraz ważyć pomiędzy zwyczajową ochroną międzynarodową cudzoziemców pozostającą obecnie w sprzeczności z ochroną istotnych dóbr takich jak porządek publiczny i społeczny. W ocenie Sądu w świetle przedstawionych argumentów, nie zaistniały przesłanki, które mogłyby uzasadniać wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE w zakresie odnoszącym się do kwestii, które przedstawione zostały we wniosku pełnomocnika Skarżącego. Przypomnieć wypada, że sąd niższej instancji nie ma obowiązku, a jedynie uprawnienie wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym. Wystąpienie to musi być niezbędne do wydania wyroku w sprawie zawisłej przed sądem krajowym. Muszą powstać wątpliwości co do wykładni bądź ważności prawa unijnego, znajdującego zastosowanie w sprawie zawisłej przed sądem krajowym (zob. wyrok NSA z 9 lutego 2017 r., II GSK 3283/16). W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej nie zachodziła tego rodzaju sytuacja. Reasumując, Sąd uznał że organ administracji publicznej nie pozostaje w bezczynności. W związku z powyższym, nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.