II SAB/Rz 179/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2022 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - skargę oddala -

Przedmiotem skargi P. D. (zwany dalej: "Skarżącym") jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (zwany dalej: "Prezesem Sądu") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Ze skargi oraz akt sprawy wynika, że w dniu 18 listopada 2021 r. P. D. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] o udostępnienie informacji publicznej ze sprawy [...] toczącej się przed Sądem Rejonowym w [...], tj. przesłanie kopii (skanów) po anonimizacji dołączonego do akt sprawy dowodu z książki wejść do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. We wniosku wskazano, aby informację przesłano drogą elektroniczną, na podany we wniosku adres. W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 6 grudnia 2021 r. nr [...] Prezes Sądu Rejonowego w [...] poinformował P. D., że zakres wnioskowanej informacji nie obejmuje informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (test jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176; dalej zwana w skrócie: "u.d.i.p."), gdyż wnioskowane dokumenty nie dotyczą sprawy publicznej, lecz prywatnej. Jednocześnie Prezes Sądu Rejonowego w [...] poinformował, że zakres wnioskowanej informacji był już przedmiotem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie sygn. akt II SAB/Rz 106/21. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, P. D. zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawną do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek oraz art. 10 ust. 1 wzw. żart. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w BIP jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do załatwienia wniosku. W uzasadnieniu Skarżący argumentował, że podmiot do którego skierował wniosek, odpowiedział po ustawowym terminie, tj. dopiero w dniu 6 grudnia 2021 r. Prezes odpowiedział lakonicznie, odmownie, nie wydał decyzji administracyjnej, nie udzielił mu odpowiedzi oraz ponownie nie dotrzymał ustawowego terminu 14 dni na udzielenie odpowiedzi. W ocenie Skarżącego termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. po 14 dniach od dnia złożenia wniosku. Prezes Sądu miał obowiązek udzielenia informacji, a w przypadku jej nieudzielenia odmowa powinna przybrać formę decyzji administracyjnej. W przypadku, gdy decyzja taka nie została wydana, stanowi to naruszenie ustawy. Skarżący podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem Prezesa Sądu o odmowie udzielenia informacji, o którą wnioskował, a także nie zgadza się z takim załatwieniem sprawy przez Prezesa Sądu i powoływaniem się przez niego na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 października 2021 r. sygn. akt II SAB/Rz 106/21, który został wydany po wprowadzeniu Sądu w błąd. Udzielając odpowiedzi na skargę do sprawy II SAB/Rz 106/21 Prezes Sądu pominął fakt, że wprowadził Sąd w błąd, gdyż sprawa [...] jest już formalnie zakończona i w tej sprawie P. D. nie jest [...]. Skarżący podniósł, że Prezes Sądu Rejonowego w [...] nigdy wcześniej, w tym samym trybie nie udostępniał mu podobnych informacji ze sprawy [...]. P. D. wskazał, że działanie Prezesa Sądu jest celowe, ponieważ gdyby sprawa nie była formalnie zakończona wtedy WSA miałby rację uznając rację Prezesa Sądu o odmowie zgody na udostępnienie tej informacji powołując się na K.p.k. i pojawiłby się poważny problem dotyczący zniknięcia dokumentu z akt. Zdaniem Skarżącego każdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien być załatwiony bądź przez udostępnienie informacji (czynność materialnotechniczna), a w przypadku gdy istnieją ku temu podstawy prawne przez odmowę udostępnienia, która przybiera formę decyzji administracyjnej. Brak któregokolwiek ze wskazanych działań musi prowadzić do przyjęcia, że podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej dopuszcza się bezczynności w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej. Zatem skoro Organ nie wydał decyzji i nie udzielił informacji, co do których posiada ustawowy obowiązek ich udostępnienia, oznacza to, że pozostaje on w bezczynności. Przedstawienie informacji innej niż ta, której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też informacji wymijającej, czy wręcz nieadekwatnej do treści wniosku, świadczy o bezczynności lub nawet przewlekłości podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, co narusza regulację zawartą w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., czyli udostępnienia informacji bez zbędnej zwłoki. Skarżący stwierdził, że brak woli poddania się kontroli obywatelskiej i stawianie sztucznych barier dla dostępu do informacji dotyczącej pracy urzędnika pogłębia poziom społecznej nieufności wobec systemu wymiaru sprawiedliwości. Nie wolno karać obywateli za właściwe i racjonalne zachowanie i zamykać ludziom drogi do wiedzy i informacji dotyczącej urzędnika i za to, że interesują się działaniem władzy i dbają o właściwy nadzór nad jej funkcjonowaniem. Domaganie się przejrzystości i wiedzy z działania władzy publicznej jest obowiązkiem moralnym każdego obywatela, a urzędnik nie może utrudniać obywatelom możliwości sprawowania społecznej kontroli nad władzą publiczną za pomocą instrumentów przewidzianych w u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w [...] stwierdził, że skarga jest bezzasadna. Prezes Sądu wyjaśnił, że sprawa [...] dotyczy bezpośrednio Skarżącego, w której jest [...]. Wobec tego pismo nie dotyczy sprawy publicznej i nie może być udostępnione w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a ponadto nie można przy pomocy w/w ustawy starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie. Zdaniem Prezesa Sądu udostępnienie informacji publicznej determinowane jest przesłankami podmiotowymi i przedmiotowymi, niewątpliwie Prezes Sądu jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., ale żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga została oddalona, bowiem okazała się nieuzasadniona. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga została rozpoznana przez WSA w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Bezczynność organu administracji publicznej to sytuacja, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak NSA w wyroku z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX). Na mocy art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm. - zwana dalej: "u.d.i.p."), udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W świetle ugruntowanego stanowiska Sądów Administracyjnych pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy, oznacza niepodjęcie przez ten podmiot, w terminie wskazanym w wyżej przytoczonym przepisie stosownych czynności. Celem skargi na bezczynność wniesionej w sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania unormowanego ustawą o dostępie do informacji publicznej. Dla rozstrzygnięcia takiej skargi znaczenie ma zatem kwestia tego, czy podmiot zobowiązany udostępnił żądaną od niego informację, względnie, czy wydał decyzję o odmowie jej udostępnienia bądź poinformował wnioskodawcę o niemożności udzielenia wnioskowanych danych (np. w sytuacji, kiedy ich nie posiada). Dla stwierdzenia bezczynności nie są natomiast istotne przyczyny, z powodu których akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy brak działania był zawiniony czy też niezawiniony, jak też czy spowodowany był przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinien zostać wydany (tak WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 9 grudnia 2020 r., o sygn. II SAB/Rz 107/20, CBOSA). Sąd biorąc pod uwagę powyższe aspekty kontroli bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w [...] zobligowany był uznać niezasadność zarzutów skargi. Na podstawie przekazanych do WSA akt ustalono, iż P. D. pismem z dnia 18 listopada 2021 r. powołując się wyraźnie na przepis art. 2 ust. 1 u.d.i.p. wniósł do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] żądanie udostępnienia informacji publicznej z akt sprawy sądowej o sygnaturze [...], to jest o przesłanie kopii i po anonimizacji dołączonego do akt sprawy dowodu z książki wejść do KWP w [...]. Tak wytworzoną informacje należało wg treści wniosku przekazać do drogą elektroniczną na adres podany przez wnoszącego wniosek. W odpowiedzi na to żądanie Prezes Sądu poinformował skarżącego, że zakres wnioskowanej informacji nie obejmuje informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a zakres wnioskowanej informacji był już przedmiotem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o sygn. II SA/Rz 106/21. Należy przypomnieć, iż w wyroku z dnia 12 października 2021 r. o sygn. II SA/Rz 106/20, WSA zajmował się sprawą bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w zakresie udostępnienia skarżącemu, po dokonaniu anonimizacji, książki wejść do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, że złożony przez skarżącego wniosek nie podlega przepisom u.d.i.p. bowiem skarżący może żądać dostępu do akt sprawy karnej oraz wydania kopii dokumentów tego rodzaju akt tylko na zasadach określonych w przepisach art. 156 do 159 k.p.k. W tym zakresie przepisy u.d.i.p. co do obowiązku udostępnienia dokumentów znajdujących się w aktach sądowych sprawy karnej nie mają zastosowania, co wynika z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. W myśl tej regulacji przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko, a należy dodać, iż jest ono już mocno ugruntowane w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych (zob. np. wyroki NSA z dnia 28 kwietnia 2021 r. o sygn. III OSK 865/21, CBOSA, z dnia 19 grudnia 2019 r. o sygn. I OSK 357/19, CBOSA). Norma kolizyjna zawarta w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wyłącza zastosowanie jej przepisów zawsze w przypadku istnienia regulacji szczególnych o dostępie do informacji publicznych. Wskazany przepis u.d.i.p., jak wyjaśnia NSA w wyroku z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. III OSK 865/21, należy rozumieć w ten sposób, że wyłącza on u.d.i.p. w zakresie w jakim inna szczególna ustawa (np.: K p a., K.p.k.) reguluje ten dostęp, a pozwala na ich stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności informacji publicznej. Nie jest kwestionowane, iż przedmiotem wniosku strony skarżącej były dokumenty pochodzące z akt sprawy sądowej. Jak wyjaśnia Organ w odpowiedzi na skargę sprawa o sygn. [...], dotyczy bezpośrednio skarżącego, jako osoby w której jest on [...]. Skarżący z kolei twierdzi, że sprawa o tej sygnaturze jest już formalnie zakończona, przez co udostępnienie dokumentów z niej podlega przepisom u.d.i.p. Zdaniem Sądu, okoliczność zakończenia postępowania sądowego nie zmienia faktu, iż przedmiotem wniosku o dostęp w trybie u.d.i.p. były dokumenty z akt sprawy sądowej, do której mają pełne zastosowanie przepisy k.p.k. dotyczące przeglądanie akt sprawy jak i czynienia odpisów i kserokopii. Z treści przepisów u.d.i.p. jak również art. 156 § 1 k.p.k. nie sposób wyprowadzić wniosku, iż moment prawomocnego zakończenia sprawy karnej powoduje, iż akta tej sprawy tracą cechy akt sprawy sądowej. Skarżący pomimo, że postępowanie przed Sądem formalnie się zakończyło pozostaje stroną tego procesu w rozumieniu art. 156 § 1 K.p.k. Jako strona postępowania nie może skutecznie żądać dostępu do dokumentów z akt sprawy sądowej na podstawie art. 1 i nast. u.d.i.p. Warto podkreślić, iż z racji statusu strony postpowania sądowego przysługują mu szersze uprawnienia dostępu do danych z akt niż wynika to z przepisów u.d.i.p., które przewidują liczne ograniczenia dostępu wymagające od organu administracji m.in. anonimizacji danych osobowych itp. (np. art. 5 ust. 2 u.d.i.p.). Dlatego w odniesieniu do powstałego problemu uznać należało, że Prezes Sądu nie pozostaje bezczynny w dostępie do żądnej informacji publicznej skoro dostęp do akt zakończonej sprawy sądowej podlegał reżimowi przepisów szczególnych wobec u.d.i.p. Jako słuszną uznać należało konkluzje wynikającą z pisma Prezesa Sądu Rejonowego o tym, że wniosek skarżącego nie podlega przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nadal aktualny jest pogląd WSA wyrażony w prawomocnym wyroku z dnia 12 października 2021 r. o sygn. II SA/Rz 106/21, o tym, że skarżący może żądać dostępu do akt sprawy karnej, w który uczestniczył przed Sądem Rejonowym w [...] oraz wydania kopii dokumentów na zasadach szczególnych określonych w przepisach art. 156 do 159 K.p.k. Liczne orzeczenia sądowe, do których odwołuje się skarżący w swej skardze, odnoszą się do odmiennych okoliczności faktycznych i prawnych niż te, które miały miejsce w niniejszej sprawie. Zatem wyrażone tam poglądy nie mogą mieć przełożenia na stanowisko Sądu w tej sprawie. Podkreślenia wymaga fakt, że zawiadomienie Prezesa Sądu Rejonowego w [...] skierowane do strony nie oznacza zamknięcia drogi dostępu do żądanych przez skarżącego dokumentów, a tylko wyjaśnia, że wobec wyraźnego żądania nie mogą mieć do niego zastosowania przepisy u.d.i.p. Z wyłożonych powodów Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na treść art. 200 P.p.s.a.