Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SAB/Rz 174/25

Wyrok WSA w Rzeszowie z 26 listopada 2025 r., II SAB/Rz 174/25

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia
26 listopada 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie uregulowania stanu prawnego drogi - oddala skargę -

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi M.K. (dalej: "skarżąca") jest bezczynność Burmistrza Miasta [....] (dalej: "Burmistrz" lub "organ") w sprawie uregulowania stanu prawnego drogi. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 20 sierpnia 2025 r. skarżąca, powołując się na art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym, wystąpiła do Burmistrza z wnioskiem o podjęcie działań zmierzających do uregulowania stanu prawnego drogi o nr ewid. [...], położonej w obrębie ewidencyjnym Miasto [....]. Skarżąca podniosła we wniosku, że na mocy ww. ustawy mienie ogólnonarodowe, będące we władaniu terenowych organów administracji państwowej, stało się z dniem 27 maja 1990 r. mieniem gminnym. Wskazała, że wedle załączonych wypisów z rejestru gruntów, Gmina Miasto [....] - jako następca prawny Prezydium Miejskiej Rady Narodowej oraz Urzędu Miejskiego - władała drogą nr [...] od co najmniej 1972 r. Zdaniem skarżącej, w świetle przywołanego przepisu przesądza to o nabyciu własności przez Gminę z mocy prawa. Z kolei brak formalnego uregulowania stanu prawnego wskazanej drogi oraz nieujawnienie prawa własności w księdze wieczystej narusza zasady jawności i pewności obrotu prawnego, a ponadto powoduje utrudnienia dla właścicieli sąsiednich nieruchomości. Skarżąca zaznaczyła, że posiada oczywisty interes prawny w uregulowaniu stanu prawnego ww. działki, ponieważ obecny stan rzeczy, mimo faktycznego wykorzystywania działki jako drogi, powoduje brak prawnej gwarancji dostępu do drogi publicznej. W związku z powyższym, zażądała niezwłocznego podjęcia działań w sprawie komunalizacji ww. działki oraz w celu ujawnienia prawa własności Gminy w księdze wieczystej i poinformowania jej o podjętych działaniach w terminie nie późniejszym niż w ciągu 14 dni. Odpowiadając na wniosek, Burmistrz w piśmie z dnia 12 września 2025 r. wskazał, że przed Sądem Rejonowym w [...] toczyło się postępowanie – z wniosku skarżącej i przy udziale Gminy Miasto [...] - o zasiedzenie przedmiotowej działki. Organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 23 listopada 2023 r. Sąd oddalił wniosek, uznając brak przesłanek do zasiedzenia działki przez Gminę, a zatem Gmina nie jest właścicielem wskazanej nieruchomości. Dodał, że w ewidencji gruntów i budynków widnieje jedynie wpis władanie samoistne, co nie stanowi podstawy do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej, ani do podejmowania czynności prawnych zastrzeżonych dla właściciela. W związku z powyższym organ stwierdził, że na obecnym etapie Gmina nie ma możliwości dokonania uregulowania stanu prawnego tej nieruchomości ani ujawnienia się jako właściciel w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej. Z kolei w dniu 15 września 2025 r. skarżąca wystąpiła z ponagleniem, w związku z brakiem reakcji na jej wniosek z dnia 20 sierpnia 2025 r., podnosząc, że na dzień sporządzenia przedmiotowego pisma nie otrzymała odpowiedzi w sprawie ww. wniosku. Następnie w dniu 25 września 2025 r., skarżąca wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w której zarzuciła, że udzielona przez Burmistrza odpowiedź nie stanowi decyzji lub postanowienia, lecz jest próbą uniknięcia rozpoznania sprawy. Niezależnie od powyższego, skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, ponawiając argumentację przedstawioną we wniosku z dnia 20 sierpnia 2025 r. oraz przytaczając na jej poparcie przykłady z orzecznictwa, gdzie wskazano, że decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, a nabycie mienia komunalnego nastąpiło ex lege i jest niezależna od woli organu. Podniosła, że wpis w księdze wieczystej również ma charakter deklaratoryjny, a obowiązek ujawnienia własności leży po stronie gminy. Skarżąca wskazała ponadto, że kluczowe dla sprawy ustalenia zawiera wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 1999 r. sygn. SA/Rz 1240/98, w którym Sąd stwierdził wyraźnie, że sporna droga była już wykazana jako odrębna działka na "mapie uwłaszczeniowej" z 1970 r. oraz na mapie z 1989 r. W ocenie skarżącej stwierdzenie to obala argumenty, jakoby droga nie istniała wcześniej lub była częścią innych nieruchomości i potwierdza, że już w 1970 r. była to działka przeznaczona na cel drogowy i pozostająca we władaniu organu miejskiego. Ustalenia tego wyroku jednoznacznie wskazują, że charakter drogi [...], jako drogi ogólnodostępnej oraz będącej w zarządzie gminy został potwierdzony już wiele lat temu. Ponadto również w wyroku z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. II SA/Rz 724/24, WSA w Rzeszowie uznał, że działka drogowa nr [...], znajdująca się na tej samej mapie uwłaszczeniowej i w tych samych wypisach z rejestrów gruntów, ma nieuregulowany stan prawny, ale pozostaje we faktycznym władaniu i zarządzie gminy. Zdaniem skarżącej, stanowisko to znajduje pełne zastosowanie także do działki nr [...]. Skarżąca podniosła, że także wypisy z rejestru gruntów jednoznacznie potwierdzają zarówno historyczne, jak i obecne władanie nieruchomością [...] przez Gminę. Podkreśliła, że droga, co do której nie podjęto działań zmiany kategorii jest nadal drogą publiczną i podlega obowiązkom zarządcy wynikającym z ustawy o drogach publicznych. Nadmieniła, że droga wewnętrzna to kategoria powstała dopiero w ustawie o drogach publicznych z 1985 r., a jej stosowanie retroaktywne do 1990 r. jest błędne. Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że droga nie traci charakteru drogi publicznej przez to, że nie spełnia obecnych norm technicznych lub jest w złym stanie technicznym. Zdaniem skarżącej nie bez znaczenia jest również fakt, że dokumentacja zgromadzona w prowadzonym przez Starostę postępowaniu nr [...] potwierdza, że Miasto jest właścicielem samoistnym dróg [...] i [...], a ruch na obu drogach odbywa się na zasadach ogólnych, co wskazuje, że Miasto, jako zarządca tych dróg, potwierdziło decyzję o powszechnym z nich korzystaniu. W związku z powyższym skarżąca wniosła o stwierdzenie, że Burmistrz dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu jej wniosku z dnia 20 sierpnia 2025 r., zobowiązanie organu do złożenia wniosku do Wojewody Podkarpackiego o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto [...] prawa własności nieruchomości drogi nr [...] oraz do złożenia wniosku o ujawnienie własności działki nr [...] w księdze wieczystej, z jednoczesnym wyznaczeniem organowi terminu na dokonanie tych czynności i zobowiązaniem do informowania skarżącej o powyższym, jak też orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca wniosła ponadto o wymierzenie Burmistrzowi grzywny i o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę, Burmistrz w piśmie z dnia 9 października 2025 r. wskazał, że brak jest podstaw do uznania bezczynności organu, ponieważ wniosek z dnia 20 sierpnia 2025 r. dotyczący wszczęcia działań w sprawie uregulowania stanu prawnego drogi o numerze ewidencyjnym [...], został rozpatrzony, a odpowiedź została udzielona i skierowana do strony pismem z dnia 12 września 2025 r. nr BGM.6871.44.2020. Odnosząc się do powyższego, skarżąca w piśmie z dnia 11 października 2025 r. podniosła, że bezczynność Burmistrza nie polega wyłącznie na braku formalnej odpowiedzi na wniosek (odpowiedź z 12 września 2025 r. była spóźniona i nie rozpatrywała istoty sprawy), ale na braku podjęcia działań zmierzających do potwierdzenia własności komunalnej drogi ewidencyjnej nr [...]. W ocenie skarżącej wysyłanie pism zawierających odmowę podjęcia działań lub informujących o rzekomym braku własności Gminy, w sytuacji, gdy własność ta powstała z mocy prawa, stanowi formę bezczynności materialnej (kwalifikowanej). Ponadto w uzupełnieniu skargi, w piśmie z dnia 27 października 2025 r., skarżąca jeszcze raz szczegółowo przedstawiła stan faktyczny sprawy oraz wskazała na nowy dowód w sprawie, tj. pismo Starostwa Powiatowego w [...] z dnia 17 października 2025 r. znak: [...], w którym organ stwierdził, że "Na działki ewidencyjne nr [...] i [...] położone w [....] nie wydano Aktu Własności Ziemi w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych". Zdaniem skarżącej dowód ten potwierdza, że działki nie stanowiły gospodarstw rolnych ani nie były objęte uwłaszczeniem prywatnym, co jednoznacznie wskazuje na publiczny charakter gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest niezasadna. Przedmiotem skargi jest bezczynność Burmistrza w niepodejmowaniu czynności zmierzających do uregulowania stanu prawnego drogi o numerze ewidencyjnym [...] położonej w obrębie Miasto-[....]. Skarżąca w swoim wniosku z dnia 20 sierpnia 2025 r. wskazała podstawę prawną swojego żądania, tj. art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) – dalej p.w.u.s.t. Zdaniem skarżącej, w stanie faktycznym, Burmistrz winien wystąpić do Wojewody o stwierdzenie nabycia własności ww drogi z mocy prawa. Odpowiedzi udzielono skarżącej pismem12 września 2025 r. z zachowaniem terminu z art. 35 § 3 k.p.a., była ona wyczerpująca i w okolicznościach sprawy przybrała prawidłową formę, wobec treści żądania. Skarżąca złożyła w dniu 15 września 2025 r. ponaglenie do Wojewody Podkarpackiego (k. 48), a to wobec niesatysfakcjonującej ją odpowiedzi Burmistrza na jej wniosek z dnia 20 sierpnia 2025 r. (k. 8). Powyższe uwagi są o tyle istotne, że wyznaczają zakres przedmiotowy skarżonej do Sądu bezczynności organu w tej sprawie. Przywoływane w skardze liczne przepisy i podstawy prawne – poza art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym – wykraczają poza ten zakres. Kluczowym jest w tej sprawie ustalenie możliwości złożenia takiego wniosku przez Gminę oraz – wobec skargi na bezczynność – obowiązku jego złożenia. Istotne również w tym kontekście jest ustalenie czy skarżąca była uprawniona do złożenia powyższego wniosku, powołując się na swój interes prawny polegający na utrudnieniu/braku dostępu do drogi publicznej w sytuacji nieuregulowania na rzecz Gminy jej własności w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Na wstępie tej części rozważań należy podkreślić, że art. 44 u.s.g. przewiduje następujące sposoby nabycia mienia komunalnego: 1) na podstawie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym; 2) przez przekazanie gminie mienia w związku z utworzeniem lub zmianą granic gminy w trybie, o którym mowa w art. 4; przekazanie mienia następuje w drodze porozumienia zainteresowanych gmin, a w razie braku porozumienia – decyzją Prezesa Rady Ministrów, podjętą na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej; 3) w wyniku przekazania przez administrację rządową na zasadach określonych przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia; 4) w wyniku własnej działalności gospodarczej; 5) przez inne czynności prawne; w innych przypadkach określonych odrębnymi przepisami. Pierwszy sposób nabycia mienia komunalnego ma charakter deklaratoryjny, ex lege, tj. z mocy ustawy. Określony w art. 44 pkt 1 u.s.g. sposób nabycia mienia komunalnego odwołuje się do trybu zawartego w ustawie – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Określa on przejęcie przez właściwe gminy, w dniu wejścia w życie ustawy, mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego; 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego; 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych, podporządkowanych organom określonym w pkt 1 (art. 5 ust. 1 p.w. u.s.t.). W wyniku komunalizacji mienie państwowe staje się mieniem właściwych gmin, tj. takich, na terenie których położone są składniki majątkowe tego mienia. Stąd mienie należące do rad narodowych i organów administracji państwowej stopnia podstawowego przeszło na gminy w całości, zaś stopnia wojewódzkiego – tylko w zakresie, w jakim służyło użyteczności publicznej i znajdowało się w granicach tych miast. Przejęcie mienia państwowego przez gminy na podstawie omawianego przepisu ma charakter pochodny. Oznacza to, że na gminę przechodzą zarówno prawa przysługujące jednostkom, które tym mieniem uprzednio zarządzały, jak i obowiązki, które na nich ciążyły. Przede wszystkim dotyczy to w szczególności praw i obowiązków wynikających z użytkowania wieczystego (art. 9 p.w.u.s.t.) oraz zobowiązań i wierzytelności (art. 36 p.w.u.s.t.). Ustawa przewiduje również wyłączenia. Wywłaszczeniu nie podlega mienie państwowe, jeżeli korzystają z niego przedstawicielstwa dyplomatyczne i urzędy konsularne państw obcych oraz instytucje międzynarodowe korzystające z immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych w takim zakresie, jaki wynika z ustaw, umów międzynarodowych albo powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych oraz Kościół katolicki, inne kościoły oraz związki wyznaniowe (art. 12 p.w. u.s.t.). Ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym przewiduje również drugi tryb komunalizacji – nabycie konstytutywne. Artykuł 5 ust. 3 p.w.u.s.t. stanowi podstawę prawną nabycia mienia ogólnonarodowego (państwowego), służącego użyteczności publicznej, należącego w dniu wejścia w życie ustawy do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego; 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego; 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych, podporządkowanych organom określonym w pkt 1. Przekazuje się je jako mienie komunalne gminom i związkom gmin, jeżeli jest ono niezbędne do wykonywania ich zadań (art. 5 ust. 3 p.w.u.s.t.). Podkreślić należy, że podstawą do przekazania mienia państwowego jest niezbędność jego wykorzystania przy wykonaniu zadań przez gminę. Konieczne wydaje się restrykcyjne rozumienie pojęcia "niezbędności" i wykazanie konieczności nabycia mienia przez gminę. Ponadto gminie, na jej wniosek, może być także przekazane mienie ogólnonarodowe (państwowe) inne niż wymienione wyżej, jeżeli jest ono związane z realizacją jej zadań (art. 5 ust. 4 p.w.u.s.t.). Interpretacja pojęcia "związania" mienia z realizacją zadań przez gminę wymaga wykazania, iż owo mienie jest niezbędne do realizacji konkretnego zadania. Taka wykładnia restrykcyjna i taki kierunek interpretacji są przestrzegane przez sądy administracyjne. Przepisy ustawy wskazują, że wojewoda wydaje decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa, zaś w sprawie jego przekazania – w zakresie unormowanym ustawą (art. 18 p.w.u.s.t.). Zasadniczo decyzja wojewody ma charakter deklaratoryjny, jednak zawiera element konstytutywny, gdyż dopiero od jej wydania gmina może dysponować skomunalizowanym mieniem. Nabycie mienia na podstawie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym następuje nieodpłatnie (art. 16 p.w. u.s.t.). Oznacza to, że warunkiem koniecznym do wydana decyzji komunalizacyjnej na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 p.w.u.s.t. jest przysługiwanie prawa własności nieruchomości komunalizowanej Skarbowi Państwa. W niniejszej sprawie niespornie stan własnościowy działki drogowej nr [...] jest nieuregulowany, a w ewidencji gruntów Gmina Miasto [...] figuruje jako podmiot władający samoistnie (k. 26). Brak jest także dowodu, aby przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa. Działka ta stanowi drogę wewnętrzną w posiadaniu Gminy Miasta [...]. Sprawa o zasiedzenie prawa własności tejże działki z wniosku skarżącej zakończyła się oddaleniem wniosku (prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 23 listopada 2023 r., [...]). Brak własności dz. [...] po stronie Skarbu Państwa wyklucza, zdaniem Sądu – wszelkie dywagacje na temat możliwości, konieczności i terminu złożenia przez Gminę wniosku do Wojewody o komunalizację. Kwestia czy postanowienie komunalizacyjne w dacie złożenia wniosku przez skarżącą mogło toczyć się na wniosek Gminy w kontekście tego ustalenia, nie ma istotnego znaczenia. Przepis art. 17a ust. 1 ustawy komunalizacyjnej stanowi, że Gminy są zobowiązane do przekazywania wojewodom spisów inwentaryzacyjnych nieruchomości, które stały się własnością gmin - z mocy prawa - na podstawie art. 5 ust. 1 i 2. Termin przekazywania tych spisów, o którym mowa w ust. 1, upływał z dniem 31 grudnia 2005 r. (ust. 2). Obowiązujący zaś do dnia 17 kwietnia 2020 r. ustęp 3 tego artykułu stanowił, że w stosunku do nieruchomości, o których mowa w ust. 1, nieobjętych spisami przekazanymi do dnia 31 grudnia 2005 r., wojewoda wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia przez gminy własności nieruchomości. Przepisy art. 18 i 20 stosuje się odpowiednio. Norma prawna art. 17a ustawy komunalizacyjnej obejmuje swoją hipotezą te nieruchomości, które z dniem 27 maja 1990 r., spełniając przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy, stały się - z mocy prawa - własnością gmin, zaś decyzje wojewody zapadające w tych sprawach miały jedynie charakter deklaratoryjny, to tryb postępowania, prowadzący do wydania takich decyzji przedstawiał się w ten sposób, że gminy sporządzały spisy inwentaryzacyjne obejmujące nieruchomości, które, w ich ocenie, spełniały wymogi z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej i które, co za tym idzie, stały się ich własnością ex lege, a złożenie do wojewody spisu inwentaryzacyjnego inicjowało postępowanie zmierzające do wydania decyzji komunalizacyjnej o charakterze deklaratoryjnym. Jeśli zaś gmina nie dopełniła swoich obowiązków, związanych ze sporządzeniem spisów inwetaryzacyjnych do dnia 1 grudnia 2005 r., a okazałoby się, że są nieruchomości skomunalizowane z mocy prawa, to jedynie wojewoda był władny podjąć z urzędu postępowanie, zawiadamiając o tym strony i wydać stosowaną decyzję potwierdzającą. Do dnia 16 kwietnia 2020 r. (czyli do dnia obowiązywania art. 17a ust. 3 ustawy komunalizacyjnej) nie było prawnej możliwości by postępowanie, prowadzone w trybie art. 5 ust. 1 i 2 ww ustawy, mogło być wszczynane i prowadzone na wniosek gminy. Postępowanie to mogło być bowiem wszczynane tylko z urzędu (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 24 kwietnia 2024 r., I OSK 3040/23). Uchylenie art. 17a ust. 3 p.w.u.s.t. z dniem 17 kwietnia 2020 r. otworzyło – zdaniem Sądu – drogę do możliwości wszczynania postępowania komunalizacyjnego na wniosek Gminy. Teza ta nie wybrzmiewa wprost z dostępnych wypowiedzi NSA w ten materii, ale warto wskazać tu na wyroki NSA z dnia 6 września 2024 r., I OSK 1099/24 z dnia 24 kwietnia 2024 r., I OSK 3039/23. Końcowo Sąd stwierdza, że skarżąca nie ma legitymacji w inicjowaniu postępowania administracyjnego w sprawie komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 p.w.u.s.t. Stroną postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 2 tej ustawy o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa, jest - poza daną gminą - jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługuje tytuł prawno-rzeczowy albo prawo zarządu. Tylko bowiem na taki tytuł prawny - chroniony prawem materialnym - oddziałuje nowo ukształtowany stan własnościowy z dniem 27 maja 1990 r., potwierdzany decyzją komunalizacyjną, wydaną na podstawie powołanego wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 18 ust. 1 p.w.u.s.t. Jakkolwiek bowiem nowy stan własnościowy powstał w dniu 27 maja 1990 r. z mocy samego prawa, to jednak deklaratoryjna decyzja wojewody wydana w trybie wskazanych przepisów prawa, stanowi wyłączny dowód ukształtowania tego stanu prawnego. Dopiero więc, gdy decyzja ta stanie się ostateczna, gmina może skutecznie powoływać się na przysługujące jej prawo własności do danej nieruchomości, w tym także - jako właściciel - może kształtować sytuację prawną innych podmiotów, którym przysługują prawa do tej nieruchomości (patrz m.in. wyroki NSA: z dnia 29 września 1998 r., sygn. akt I SA 57/98; z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OSK 927/04; z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt I OSK 450/07, z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 916/09, z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1585/10, z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 511/11 i I OSK 512/11, z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 495/15, wszystkie zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA). Ugruntowane jest też stanowisko, według którego, osoba nie posiadająca przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją komunalizacyjną, o ile nie wykazuje się tytułem prawnym do nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji, nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1117/11 zam. w CBOSA). Z tego też względu osoby trzecie, niebędące - tak jak skarżący - stronami postępowania komunalizacyjnego, mają interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do występowania w postępowaniu komunalizacyjnym w charakterze strony, aby z racji przysługującego tytułu prawnego uczestniczyć w ustaleniu spełnienia ustawowych przesłanek do zmiany stanu własnościowego nieruchomości z dniem (...) maja 1990 r., tylko wówczas, gdy wykażą okoliczności mające wpływ na wykonywanie ich własnych praw na skutek wykonywania władztwa przez podmioty, na rzecz których doszło do skomunalizowania mienia (patrz m.in. ww. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1117/11). Innymi słowy osoby te muszą wykazać własny tytuł prawno-rzeczowy do konkretnej nieruchomości oraz przedstawić okoliczności wskazujące na uniemożliwienie wykonywania przysługującego im prawa na skutek wydania decyzji na podstawie art. 5 ust. 1 p.w.u.s.t.(tak słusznie NSA w wyroku z dnia 9 stycznia 2018 r., I OSK 1472/17). Pogląd ten jest aktualny także w obecnym stanie prawnym. Należy podkreślić, że przepisy ustawy komunalizacyjnej zawierają podstawę do złożenia wniosku o komunalizację przez Gminę, ale nie nakładają na nią obowiązku wszczęcia takiego postępowania co do każdej nieruchomości, którą gmina jest zainteresowana, a także tylko wtedy, gdy do komunalizacji danego mienia istotnie doszło. Przepisy te nie przewidują również terminu, w którym takie postępowanie winno być bezwzględnie wszczęte. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.

Informacje o sprawie

Data wpływu
1 października 2025
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/ Paweł Zaborniak /przewodniczący/ Stanisław Śliwa

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny