II SAB/Rz 130/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie informacji publicznej - postanawia - I. umorzyć postępowanie w zakresie ustanowienia dla wnioskodawcy radcy prawnego, II. odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Wyrokiem z dnia 26 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie informacji publicznej. Następnie, P. D. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, który jego imieniem sporządzi skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w domu o pow. 180 m.kw., położonym na działce o pow. 4,5 ar, zabezpieczonym przez prokuraturę na poczet przyszłej kary. Skarżący jest także współwłaścicielem budynku magazynowo-biurowego na działce o pow. 27 ar, który także został zabezpieczony przez prokuraturę. Wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1413,98 zł. Płaci alimenty na syna, które wynoszą 750 zł miesięcznie. Podniósł, że funkcjonuje tylko dzięki pomocy finansowej brata. Równocześnie skarżący, działając za pośrednictwem adwokata, któremu udzielił pełnomocnictwa do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz do reprezentowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zaskarżył wskazane wyżej orzeczenie Sądu. Celem uzyskania od strony większej ilości danych potrzebnych do rozpoznania wniosku, wezwano ją o wskazanie: formy i wielkości pomocy uzyskiwanej od brata, średniej miesięcznej wysokości dochodu z prac dorywczych, jeśli są one podejmowane oraz z tytułu bycia wspólnikiem podmiotu [....] spółka jawna z siedzibą w [...], średniej miesięcznej wysokości wydatków na wyżywienie, utrzymanie domu, telefon i Internet oraz związanych z utrzymaniem ewentualnych pojazdów mechanicznych. Wezwanie dotyczyło również przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość opłat ponoszonych na utrzymanie domu oraz przedstawiających sposób partycypacji przez stronę w zyskach wymienionej spółki jawnej. Pomimo upływu wskazanego skarżącemu terminu do udzielenia odpowiedzi na powyższe nie nadesłał on do tut. Sądu jakiegokolwiek pisma odnoszącego się do przedmiotowego wezwania. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że ze względu na wezwanie skarżącego do sprecyzowania o jakiego pełnomocnika się ubiega i brakiem odpowiedzi na powyższe przyjęto – zgodnie ze wskazanym stronie rygorem, że jej żądanie w tym zakresie obejmuje ustanowienie radcy prawnego. Nie mogło ono jednak podlegać merytorycznej ocenie tzn. w aspekcie możliwości płatniczych zgłaszającego je z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Skoro więc P. D. udzielił adwokatowi M. M. pełnomocnictwa do sporządzenia i wniesienia jego imieniem skargi kasacyjnej do NSA, a następnie do popierania jej przed sądem wyższej instancji, to zbędnym stało się rozstrzyganie w przedmiocie takiego żądania strony. Postępowanie w tym zakresie podlegało więc umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 249a P.p.s.a. Z kolei wniosek skarżącego odnośnie do zwolnienia go od kosztów sądowych należało rozpoznać w oparciu o regulacje zawarte w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że częściowe prawo pomocy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z kolei z brzmieniem tego drugiego unormowania, takie częściowe prawo pomocy otrzymuje osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy jeszcze przytoczyć treść art. 199 P.p.s.a., wedle którego to strony postepowania sądowego ponoszą łączące się z nim koszty, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Mając na uwadze przywołane przepisy postępowania administracyjnego należy wskazać, że prawo pomocy to instytucja o wyjątkowym charakterze, a więc adresowana do osób mających trudności z zaspokojeniem swoich podstawowych potrzeb. Chodzi więc tutaj o osoby rzeczywiście ubogie, które po pokryciu wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem nie są już w stanie własnymi staraniami zgromadzić środków potrzebnych do sfinansowania swojego udziału w danym postępowaniu sądowym. Podkreślenia wymaga jednak, co wprost wynika z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., że to wnioskodawca obowiązany jest do udowodnienia, iż faktycznie wsparcie, o które się ubiega jest w jego wypadku jak najbardziej zasadne. Wyjątkowość instytucji prawa pomocy przesądza więc o tym, że okoliczności jej przyznania nie mogą budzić żadnych wątpliwości. Jeśli zaś takie istnieją to zadaniem strony jest ich wyeliminowanie poprzez podanie dostatecznej ilości danych odnoszących się do sytuacji rodzinnej, majątkowej i w zakresie dochodów. Tymczasem składający w niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych P. D. nie podjął z rozpoznającym ten wniosek referendarzem sądowym jakiejkolwiek współpracy w wyjaśnianiu swoich faktycznych możliwości płatniczych. Nie wskazał więc przede wszystkim, czy uzyskuje jakiś dochód z prac dorywczych, jak też w jaki sposób partycypuje w zyskach podmiotu, którego jest wspólnikiem, a więc [...] spółka jawna. Skarżący nie wskazał także wymiaru pomocy, jaką uzyskuje od brata, jak też wydatków na swoje wyżywienie, telefon, Internet, utrzymanie domu i ewentualnych pojazdów mechanicznych. Tym samym, strona uniemożliwiła należytą ocenę kwestii tego, czy jest ona w stanie ponieść jakieś koszty sądowe w niniejszej sprawie. Bierna postawa skarżącego przesądziła o konieczności odmowy zwolnienia go od kosztów sądowych, o czym orzeczono w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.