II SAB/Rz 124/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi B. G. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie udostępnienia do wglądu akt postępowania administracyjnego I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do rozpoznania wniosku skarżącej B. G. z dnia [...] maja 2018 r. o udostępnienie akt do wglądu w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej B. G. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi B. G. (dalej w skrócie: "skarżąca"), jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej w skrócie: "PINB") w sprawie rozpoznania wniosku skarżącej zawartego w piśmie z dnia [...] maja 2018 r. o udostępnienie do wglądu akt postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pismem z dnia [...] maja 2018 r. zwróciła się do PINB o udostępnienie jej do wglądu akt postępowań administracyjnych toczących się w sprawach: 1) J. R., właściciela działki ew. nr 384 obr. 6 w [...] dotyczącej zrzutu wód opadowych do cieku wodnego, 2) J. R., właściciela działki ew. nr 384 obr. 6 w [...] dotyczącej przykrycia cieku wodnego, 3) A. W., właścicielki działki ew. nr 1611 obr. 5 w [...] dotyczącej zrzutu wód opadowych do cieku wodnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż stosownie do treści art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: "k.p.a."), jest stroną tych postępowań i przysługuje jej prawo wglądu do akt spraw. Skarżąca wskazała, że wszystkie postępowania toczą się z jej wniosku oraz oddziałują na jej prawa i obowiązki, uczestniczyła w czynnościach kontrolnych organu przeprowadzonych na działkach objętych postępowaniami oraz podpisała protokół z kontroli. W dniu 23 lipca 2018 r., skarżąca złożyła do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ponaglenie na niezałatwianie w terminie wniosku o udostępnienie do wglądu akt powyższych postępowań administracyjnych przez PINB. W piśmie z dnia 30 lipca 2018 r. PINB poinformował skarżącą o uznaniu ją za stronę w postępowaniach znak: [...] oraz [...]. Jednocześnie PINB poinformował skarżącą o odmowie przyznania jej statusu strony w postępowaniu prowadzonym w stosunku do J. R., w sprawie przykrycia cieku wodnego zlokalizowanego na działkach ew. nr 393 obr. L., gm. [...] i 1379/4 obr. 5 w [...], z uwagi na brak bezpośredniego wpływu wykonanych prac na należącą do skarżącej działkę ew. nr 1619 obr. 5 w [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał ponaglenie skarżącej za nieuzasadnione. W piśmie z dnia 23 sierpnia 2018 r. skarżąca zwróciła się do PINB o udostępnienie jej do wglądu akt postępowania toczącego się w sprawie przykrycia cieku wodnego przez J. R., właściciela działki ew. nr 1610 obręb 5 w [...]. W piśmie tym skarżąca wskazała, że ciek wodny jest zlokalizowany na działce ew. nr 1610, a nie jak błędnie podał PINB - na działkach ew. nr 393 i 1379/4. Skarżąca podniosła, że zrzut wód opadowych do cieku wodnego na odcinku znajdującym się na działce ew. nr 1610 powoduje zmianę stosunków wodnych na działce ew. nr 1619, w związku z czym postępowanie dotyczy jej interesu prawnego. Podniosła również, że w razie nie uznania jej za stronę postępowania administracyjnego, organ winien wydać stosowny akt administracyjny. W dniu 15 października 2018 r. skarżąca wniosła skargę na bezczynność PINB, domagając się: 1) zobowiązania PINB do załatwienia wniosku z dnia [...] maja 2018 r. o udostępnienie do wglądu akt postępowania w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, 2) stwierdzenia, że bezczynność PINB w załatwieniu wniosku o udostępnienie akt postępowania administracyjnego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenia od PINB na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że zakończenie postępowania wpadkowego w przedmiocie udostępnienia akt administracyjnych może mieć miejsce w trojaki sposób: a) poprzez udostępnienie takich akt, b) poprzez wydanie postanowienia o odmowie udostępnienia takich akt na podstawie art. 74 § 2 k.p.a., c) poprzez umorzenie postępowania w sprawie udostępnienia akt, jeżeli wniosek nie pochodziłby od strony. Następnie skarżąca podniosła, że skoro PINB uznał, że nie jest ona stroną w przedmiotowym postępowaniu, to zobowiązany był wydać w tym przedmiocie decyzję, od której przysługuje środek odwoławczy. Tymczasem PINB nie wydał takiej decyzji, a jedynie w piśmie z dnia 30 lipca 2018 r. poinformował skarżącą, że nie przyznał jej statutu strony, czym pozbawił skarżącą prawa do zaskarżenia niekorzystnego dla niej działania organu do wyższej instancji, a następnie do poddania rozstrzygnięcia kontroli sądowej. Zdaniem skarżącej, bezczynność jakiej dopuścił się PINB miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż przez okres prawie 5 miesięcy organ nie załatwił jej wniosku, który dotyczy jedynie kwestii wpadkowej w stosunku do postępowania głównego. W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy wbrew prawnemu obowiązkowi organ nie realizuje swojej kompetencji. Na gruncie analizowanego stanu faktycznego nie ma sporu co do tego, że wnioskiem z dnia z dnia [...] maja 2018 r. skarżąca zwróciła się do PINB o udostępnienie jej do wglądu akt postępowań administracyjnych toczących się w sprawach: 1) J. R., właściciela działki ew. nr 384 obr. 6 w [...] dotyczącej zrzutu wód opadowych do cieku wodnego, 2) J. R., właściciela działki ew. nr 384 obr. 6 w [...] dotyczącej przykrycia cieku wodnego, 3) A. W., właścicielki działki ew. nr 1611 obr. 5 w [...] dotyczącej zrzutu wód opadowych do cieku wodnego. Tryb rozpoznania wzmiankowanego wniosku reguluje art. 73 § 1 i § 1a oraz art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018r. poz. 2096 ze zm.; dalej w skrócie: "K.p.a."). Stosownie do treści pierwszego z powołanych przepisów strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Obowiązkiem organu było załatwienie tego wniosku. W sytuacji uznania wniosku jako czytelne żądanie z art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. organ winien załatwić taki wniosek niezwłocznie (nie wymaga on przeprowadzenia postępowania dowodowego), albo przez dokonanie żądanego sposobu dostępu do akt, albo - w sytuacji negatywnej decyzji - przez wydanie postanowienia odmawiającego na podstawie art. 74 § 2 K.p.a. - zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 18/11, wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. II SAB/Lu 184/17. Odnotować przy tym należy, że uzyskanie dostępu do akt sprawy w trybie art. 73 § 1 K.p.a., poza pozytywną weryfikacją przymiotu strony podmiotu wnioskującego, nie wymaga spełnienia żadnych dodatkowych wymogów. Ewentualne negatywne ustalenie organu, że podmiot wnioskujący o dostęp do akt nie jest stroną w sprawie powinno skutkować wydaniem postanowienia w oparciu o art. 74 § 2 K.p.a. o odmowie udostepnienia akt sprawy – wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2018 r., sygn. VII SA/Wa 2355/17, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Kr 502/14. Uwzględniając naprowadzone wnioski organ zobowiązany był do niezwłocznego rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] maja 2018 roku i rozstrzygnięcia, czy w każdy z trzech wymienionych w nim postępowań posiada ona przymiot strony, a następnie, zależnie od poczynionych ustaleń, albo akta udostępnić we wnioskowanej formie, albo wydać postanowienie o odmowie udostepnienia akt w trybie art. 74 § 2 K.p.a. Organ tymczasem poprzestał na poinformowaniu skarżącej, że posiada przymiot strony w dwóch postępowaniach ([...] oraz [...]) i odmówił jej tego statusu w sprawie przykrycia cieku wodnego zlokalizowanego na działkach ew. nr 393 obr. L., gm. [...] i 1379/4 obr. 5 w [...]. Z podanych przyczyn Sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie można wszak przyjąć, że organ zupełnie nie reagował na wniosek skarżącej: podjął działania, tyle że w nieadekwatnej formie procesowej. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.