II SAB/Po 72/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2014 r. sprawy ze skargi E.M. na bezczynność Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Wielkopolskiej Izby [...] w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie; postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić skarżącej kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Pismem z dnia 6 czerwca 2014 r. E. M. – działający w jej imieniu profesjonalny pełnomocnik radca prawny G. W., wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Wielkopolskiej Izby [...] (dalej Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej WIIB) "w rozpatrzeniu wniosku (skargi) o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie tj. o ukaranie technika budowlanego Z. D. o numerze ewidencyjnym [...]". W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu 13 lutego 2014 r. do WIIB wpłynął wniosek (skarga) z dnia 12 lutego 2014r. z tak określonym żądaniem. Z uwagi na to, że dobro skarżącej zostało bezpośrednio naruszone, a nawet zagrożone działaniami i zaniechaniami członka izby samorządu zawodowego – Z. D., skarżąca posiada w przedmiotowej sprawie status pokrzywdzonej, jest bowiem właścicielką budynku mieszkalnego obarczonego szeregiem wad spowodowanych przez wymienionego kierownika budowy. Powołując przepis §15 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. nr 194, poz. 1635) podniesiono, że postępowanie wyjaśniające powinno być zakończone w terminie 2 miesięcy od dnia jego wszczęcia, a skarżąca nawet nie wie, czy takie postepowanie zostało wszczęte. Do dnia wniesienia skargi nie udzielono jej żadnej informacji odnośnie złożonego wniosku. Zdaniem skarżącej dalsze przepisy powołanego rozporządzenia dają jej szereg uprawnień procesowych, w tym prawo zgłaszania wniosków dowodowych, wglądu do akt sprawy. Pokrzywdzony może ustanowić pełnomocnika, ma prawo składania zażaleń na orzeczenia Rzecznika Okręgowego. Ostatecznie prezydium okręgowej rady izby samorządu zawodowego z urzędu ma zawiadomić pokrzywdzonego o treści prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego. Z obowiązków tych skarżony organ nie wywiązał się. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Rzecznika Okręgowego do załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej WIIIB wniósł o jej oddalenie, z uwagi na brak przepisu prawa materialnego, który dawałby skarżącej przymiot strony w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. Organ wyjaśnił, iż osoba składająca wniosek, skargę lub informację do okręgowego rzecznika, powodujące wszczęcie z urzędu postępowania wyjaśniającego, w takim postępowaniu nie ma obowiązku prawnego ani interesu prawnego, rozumianego jako przepis prawa konkretnych korzyści, które mogłaby realizować w postepowaniu administracyjnym w sprawie odpowiedzialności zawodowej innego podmiotu. Organ przytoczył stanowisko Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby [...], które organ ten zawarł w skierowanym do skarżącej piśmie z dnia 24 czerwca 2014 r. – zawiadomieniu o odmownym załatwieniu skargi E. M. z dnia 25 kwietnia 2014 r. Kończąc Rzecznik Okręgowy wyjaśnił, że do zarzucanej bezczynności nie doszło z uwagi na to, że po otrzymaniu sygnału, wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające, które zakończył po 26 dniach. Decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...] nr sprawy [...], umorzone zostało postępowanie wyjaśniające z uwagi na stwierdzone wystąpienie przesłanki z art. 100 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm, zwanej dalej p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W zakresie istotnym dla rozpatrywanej sprawy wyjaśnić należy, iż kontrola ta w myśl art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na: decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone powyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w sprawach indywidualnych, jak również bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z § 3 wskazanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Ustawą szczególną, o której mowa w art. 3 § 3 p.p.s.a., jest m.in. ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42 ze zm.). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej WIIB w rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 12 lutego 2014 r. Wniosek zawierał żądanie wszczęcia przez skarżony organ postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie technika budowlanego Z. D. Postępowanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej w budownictwie regulują przepisy wyżej powołanej ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów oraz przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.). Stosownie do art. 98 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w sprawach odpowiedzialności zawodowej orzekają organy samorządu zawodowego. Takimi organami są okręgowe sądy dyscyplinarne, Krajowy Sąd Dyscyplinarny oraz okręgowi rzecznicy odpowiedzialności zawodowej i Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, do postępowania w sprawach indywidualnych uregulowanych w ustawie, z wyjątkiem spraw dyscyplinarnych, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że zakres stosowania ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) obejmuje sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej, a tym samym są to przepisy, które mają także zastosowanie w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez rzeczników w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wszczyna się na wniosek organu nadzoru budowlanego (art. 97 ust. 1 ustawy Prawo budowlane) lub właściwego organu samorządu zawodowego (art. 97 ust. 3 ustawy Prawo budowlane). W postępowaniu w sprawach odpowiedzialności zawodowej zastosowanie ma kodeks postępowania administracyjnego, który definiuje pojęcie strony. Stosownie do art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że inwestor nie ma tytułu prawnego, aby być uczestnikiem postępowania, w którym właściwe organy, w ramach przysługujących im uprawnień, dokonują oceny, czy osoby posiadające uprawnienia budowlane wykonują je należycie. Odpowiedzialność zawodowa rodzi stosunek prawny między osobą mającą uprawnienia a organem uprawnionym do kontroli sposobu wykonywania zawodu (por. wyrok NSA z 8 września 1999 r., IV SA 1144/97, LEX nr 47829). Zatem osoba, która złożyła w organach nadzoru budowlanego prośbę lub poinformowała o okolicznościach uzasadniających wszczęcie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej, nie jest stroną w rozumieniu k.p.a. w postępowaniu wyjaśniającym w sprawach odpowiedzialności zawodowej (por. wyrok NSA z 22 marca 2007 r., II OSK 501/06, LEX nr 344523). Taka osoba nie ma również interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 i § 2 p.p.s.a., który to przepis uzależnia możliwość wniesienia skargi od posiadania interesu prawnego lub gdy uprawnienie to wynika z przepisów ustawy. Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów oraz przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane takiego uprawnienia inwestorowi nie przyznają. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w sprawie istniały podstawy do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). Została ona bowiem wniesiona przez podmiot, któremu ani ustawa Prawo budowlane ani ustawa o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów nie przyznały interesu prawnego w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, a zatem i uprawnienia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu właściwego do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie z ramienia Wielkopolskiej Okręgowej Izby [...] – Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej. Podkreślenia wymaga, że należy rozróżniać odrębności obu postępowań – w sprawie odpowiedzialności zawodowej oraz w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej. Wniosek inicjujący z dnia 12 lutego 2014 r. zawierał żądanie pociągnięcia Z. D. do odpowiedzialności zawodowej i taki był zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Okręgowego Rzecznika. Powołane w uzasadnieniu skargi rozporządzenie z dnia 31 października 2002 r. dotyczy natomiast zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego, zatem na podstawie przepisów tego aktu nie sposób wywodzić legitymacji skargowej w postępowaniu wyjaśniającym w sprawie odpowiedzialności zawodowej członków tej Izby. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd postanowił na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt II sentencji postanowienia).