II SAB/Po 62/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi T. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do załatwienia wniosku T. B. z dnia 02 lutego 2023 r. o stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 13 listopada 2020 r., nr [...]; 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa; 4. w pozostałej części skargę oddala; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 597,- zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem sporządzonym dnia 06 kwietnia 2023 r. (i nadanym tego samego dnia w urzędzie pocztowym) radca prawny G. W. – profesjonalny pełnomocnik T. B. (dalej również: "skarżąca") wniósł za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej również jako: "Kolegium") skargę na bezczynność w prowadzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 13 listopada 2020 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. W skardze wniesiono o: 1) wydanie stosownego orzeczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze bez zbędnej zwłoki, tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 dalej jako: "p.p.s.a."); 2) uwzględnienie przez Sąd skargi na bezczynność Kolegium i zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowej sprawy (wydania aktu) w określonym przez Sąd terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.); 3) stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.); 4) stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie – bezczynność Samorządowe Kolegium Odwoławcze – miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.); 5) przyznanie od Samorządowe Kolegium Odwoławcze na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.); 6) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w kwocie 597 zł (wynagrodzenia pełnomocnika 480 zł [1 x stawka minimalna], kosztów sądowych – wpisu 100 zł, kosztów udzielonego pełnomocnictwa – opłaty skarbowej w wysokości 17 zł). Uzasadniając złożona skargę wskazano, że w dniu 02 lutego 2023 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło podanie – żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 13 listopada 2020 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Tego też dnia rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, jednak pomimo upływu dwóch miesięcy organ nie rozpoznał sprawy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o umorzenie postępowania, wskazując, że decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 13 listopada 2020 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej również jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do treści art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023, poz. 775 – dalej jako: "K.p.a.") organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Z cytowanych unormowań wynika, że podstawowym terminem załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym jest uczynienie tego "niezwłocznie", a w przypadku gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego – zasadniczo w terminie jednego miesiąca, względnie dwóch miesięcy. Wobec tego w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący. Kwestią która nie budzi wątpliwości pozostaje, że w dniu 02 lutego 2023 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło podanie – żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 13 listopada 2020 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Tego też dnia rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, jednak pomimo upływu dwóch miesięcy organ nie rozpoznał sprawy. Jednak w dniu 13 kwietnia 2023 r. (a więc jeszcze przed rozpoznaniem skargi) Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 13 listopada 2020 r. Rozpoznając przedmiotową skargę Sąd stwierdził zatem, że była ona zasadna w dniu jej wniesienia, niemniej jednak w chwili orzekania przez Sąd stan bezczynności ustał, skoro decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium [...] rozpoznało wniosek skarżącej. Dlatego też, ponieważ bezczynność Kolegium ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe - w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności - należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, na podstawie art.161 § 1 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał jednak na uwadze, że skargę w niniejszej sprawie złożono skargę na "bezczynność" Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą poprzedzano ponagleniem. Konsekwentnie obowiązkiem Sądu było rozstrzygnięcie, czy Kolegium dopuściło się w niniejszej sprawie bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 02 lutego 2023 r. Sąd zauważa, że bezczynność oznacza nie załatwienie sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57), co potwierdza definicja legalna wprowadzona do K.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.). Analiza akt sprawy wskazuje, że tak rozumiana bezczynność miała miejsce, gdyż organ nie dochował terminom określonym w art. 35 K.p.a., a w szczególności nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a., jak również nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy. Należało zatem rozstrzygnąć, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o kwestiach wymienionych w art. 149 § 2 p.p.s.a. W powyższym zakresie, zestawiając ze sobą datę wszczęcia postępowania – 02 lutego 2023 r. – z datą wydania decyzji 13 kwietnia 2023 r. należało zauważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając jako organ I instancji, jedynie nieznacznie – bo o 11 dni – uchybiło dwumiesięcznemu terminowi wynikającemu z art. 35 § 3 K.p.a. do załatwienia sprawy. Tego rodzaju uchybienie nie może być klasyfikowane jako rażące. Mieć bowiem należy na względzie, że oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, długość bezczynności – 11 dni – powoduje, że taka sytuacja nie zaistniała. Mając zatem na uwadze konkretne okoliczności badanej sprawy należało stwierdzić, że bezczynność organu choć miała miejsce (pkt 2 wyroku), to nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 wyroku), o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, jak i fakt, że jeszcze przed rozpatrzeniem skargi wniosek skarżącej został rozpoznany, Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania na rzecz sumy pieniężnej. Zaakcentować należy, że nawet w przypadku stwierdzenia, że bezczynność organu miała postać kwalifikowaną (co jednak nie ma miejsca w badanej sprawie) ustawodawca nie zobligował Sądu do automatycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, a jedynie pozostawił uznaniu Sądu skorzystanie z takiego rozwiązania. Oceny zasadności przyznania Skarżącej sumy pieniężnej Sąd winien dokonywać - każdorazowo - w ramach sprawowanego wymiaru sprawiedliwości, z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności badanej sprawy. Mając na uwadze cel, któremu służy przyznane Sądowi uprawnienie do przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. postanowiono o oddaleniu skargi w tym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w punkcie 5 sentencji na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasadzoną od organu na rzecz skarżącego sumę kosztów postępowania składają się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100,- zł oraz 480,- zł z tytułu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17 zł uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W zakresie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika Sąd zastosował, zgodnie z wnioskiem, stawkę minimalną określoną w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).