II SAB/Po 6/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia odrzucić skargę.

W dniu [...] stycznia 2021 r. (data nadania pocztowego) A. B., wniosła skargę na "bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji samorządowej – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w której wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2020 r. znak [...], które zostało przekazane do organu II instancji w dniu [...] września 2020 r. (data pisma przewodniego organu I instancji). Skarga ta została skierowana bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (k. 2-7) i odrębnie za pośrednictwem organu II instancji (k. 15-23). Strona wyjaśniła również, że "z powodu nadzwyczajnych obostrzeń epidemiologicznych i nadzwyczajnych uwarunkowań społeczno-prawnych" jest zmuszona "iść na skróty" i dlatego łączy "ponaglenie i skargę". Samorządowego Kolegium Odwoławczego w odpowiedzi na skargę wniosło w pierwszej kolejności o jej dorzucenie, ponosząc, że strona nie wniosła ponaglenia, o którym mowa w art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2020 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] stycznia 2021 r. (k. 1) strona została wezwana do uzupełnienia braków skargi poprzez złożenie dowodu wniesienia ponaglenia, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a., oraz do podania numeru PESEL – a wszystko to w terminie 7 dni od doręczenia wezwania i pod rygorem odrzucenia skargi (k. 24). Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu [...] stycznia 2021 r. (k. 27) i pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie rozpoznania sprawy z odwołania A. B. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2020 r. znak [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 52 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi zaś, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Co do zasady, w przypadku zwłoki organu w sprawie administracyjnej strona przed wniesieniem skargi obowiązana jest wyczerpać środek zaskarżenia przewidziany w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej: k.p.a.), który aktualnie w § 1 stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), względnie – jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W § 3 tego artykułu przewidziano, że ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (pkt 1) albo do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (pkt 2). Od wydanej w pierwszej instancji decyzji przez odpowiedni organ jednostki samorządowej (gminy; powiatu; województwa) służy odwołanie do organu drugiej instancji (zwykle organu wyższego stopnia), co wynika z art. 127 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej: k.p.a.). W sprawach dotyczących pomocy społecznej (w tym świadczeń rodzinnych) organem wyższego stopnia względem organu wykonawczego gminy jest samorządowe kolegium odwoławcze, co wynika z ogólnej reguły określonej w art. 17 pkt 1 k.p.a. Z kolei w postępowaniu przed organami odwoławczymi, w zakresie nieuregulowanym w art. 136-139, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Przepisy te nie wyłączają ani nie ograniczają prawa strony do skorzystania z art. 37 k.p.a. W odniesieniu do samorządowych kolegiów odwoławczych ustawa nie przewiduje organów wyższego stopnia, zatem ponaglenie należy wnieść do właśnie do organu prowadzącego postępowanie odwoławcze. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a., stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Takie też stanowisko jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18, por. również postanowienia NSA z dnia 8 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2754/20 i 23 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 950/19, wyrok NSA z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 973/19 – orzeczenia dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym skargę do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość organu odwoławczego, stosownie do art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., musi poprzedzać tego rodzaju środek prawny. Brak ponaglenia czyni zaś skargę niedopuszczalną. W konsekwencji, jeżeli strona przed wniesieniem skargi nie wyczerpie przysługującego środka zaskarżenia, to skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. np. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 298/21, dostępne jw.). Analiza samej skargi, a także odpowiedzi na skargę oraz akt administracyjnych jednoznacznie prowadzi do wniosku, że A. B. przed wniesieniem niniejszej skargi nie wyczerpała służących jej środków zaskarżenia, gdyż nie wniosła ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Faktu wniesienia przedmiotowego środka prawnego strona nie wykazała również w toku postępowania sądowego. W związku z powyższym Sąd uznał, że wniesienie skargi było niedopuszczalne, a skarga z tej przyczyny podlega odrzuceniu. Dodać należy, że pomimo nieuzupełniania w terminie braku formalnego skargi w postaci podania numeru PESEL (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) tutejszy Sąd ostatecznie uznał, że wobec ujawnienia w sposób pewny tego numeru w aktach administracyjnych (we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego) przedmiotowy brak nie stanowi przeszkody dla nadania temu pismu prawidłowego biegu w rozumieniu art. 49 § 1 p.p.s.a. Wobec niedopełnienie warunku z art. 53 § 2b p.p.s.a. i niedopuszczalności skargi kwestia ta nie miała jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 orzekł, jak w sentencji.