II SAB/Po 234/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Rektora Wyższej Szkoły Bankowej [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Rektora Wyższej Szkoły Bankowej [...] do załatwienia wniosku K. G. z dnia [...] października 2019 r. 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu ww. wniosku; 3. stwierdza, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Rektora Wyższej Szkoły Bankowej [...] na rzecz skarżącej kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

K. G. (dalej również jako: "skarżąca") wniosła w dniu [...] grudnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Inne w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego w semestrze zimowym [...]. Jak wyjaśniła skarżąca, pomimo złożenia wniosku, nie został on do momentu wniesienia skargi rozpoznany. W odpowiedzi na skargę Rektor Wyższej Szkoły [...] podniósł, że K. G. złożyła wniosek o przyznanie stypendium socjalnego w dniu [...] października 2019 r. Wniosek powyższy został uzupełniony w dniach [...] listopada 2019 r. oraz [...] lipca 2020 r. Równocześnie Rektor wskazał, że w trybie autokontroli została wydana decyzja Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Bankowej w P. nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r., która została doręczona skarżącej w dniu [...] lutego 2021 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., sygn. akt III SAB/Gl [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przekazał sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu jako sądowi właściwemu. Zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2021 r. Przewodniczący Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wezwał skarżącą do złożenia dowodu wniesienia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. skarżąca wskazała, że wniosła ponaglenie w dniu [...] lutego 2020 r., [...] marca 2020 r. oraz [...] września 2020 r. (do pisma załączono kserokopię powyższych dokumentów oraz zwrotnych potwierdzeń ich odbioru). Rektor Wyższej Szkoły [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2022 r. wskazał, że uczelnia nie jest w posiadaniu pisma skarżącej z dnia [...] września 2020 r. nazwanego "Ponaglenie – brak decyzji administracyjnej w sprawie stypendium socjalnego", wyjaśniając, że zostało najprawdopodobniej zagubione w czasie pracy zdalnej wymuszonej sytuacją pandemiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Równocześnie, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 powyższej ustawy kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekania w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia bezczynności Rektora Wyższej Szkoły [...] w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego w semestrze zimowym [...]. Stan faktyczny niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowany przez strony. Zauważyć przy tym należy, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego poprzedziło wniesienie ponaglenia – jak wskazuje analiza akt sprawy skarżąca wniosła w dniu [...] września 2020 r. ponaglenie (w aktach sądowych znajduje się kserokopia powyższego pisma oraz zwrotne potwierdzenie jego odbioru). Co prawda w nadesłanej przez organ dokumentacji brak jest powyższego pisma, jednakże jak przyznał Rektor Wyższej Szkoły [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2022 r., choć uczelnia nie jest w posiadaniu pisma, to jednak zostało ono najprawdopodobniej zagubione w czasie pracy zdalnej wymuszonej sytuacją pandemiczną. W tej sytuacji Sąd uznał, że ponaglenie istotnie zostało wniesione. Dodatkowo zauważyć należy, że decyzją Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Bankowej w P. nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r., która została doręczona w dniu [...] lutego 2021 r. rozpoznano wniosek skarżącej. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny wniesionej skargi wskazać należy, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 K.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.). Kodeks postępowania administracyjnego precyzuje przy tym, w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., że bezczynność ma miejsce, gdy sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Oznacza to, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności wówczas, gdy mimo istnienia ustawowego obowiązku, w prawnie ustalonym terminie, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia. W konsekwencji przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga taka stanowi środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie organu. Mając powyższe na względzie wskazać należy, że Sąd kontrolując, czy organ dopuścił się bezczynności bada, czy organ ten załatwił sprawę w terminie przewidzianym przepisami prawa procesowego. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznania sprawy (czy też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, mają jedynie znaczenie dla oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że do dnia wniesienia skargi do sądu Wojewoda pozostawał w bezczynności. Stan ten ustał dopiero na skutek wydania decyzji doręczonej skarżącej w dniu [...] lutego 2021 r.Wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty nie wyłączało jednak uwzględnienia wniesionej skargi, a jedynie skutkowało koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępownaiu przed sądami administracyjnymi, w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności, tj. w zakresie wynikającym z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a; o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Mieć bowiem należy na względzie, że o ile oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania, to ustanie bezczynności nie zwalnia Sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie istotnie wystąpiła bezczynność i czy miała ona miejsce rażącym naruszeniem prawa. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19). Stwierdzając bezczynność w prowadzonym postępowaniu Sąd wziął pod uwagę, że od dnia złożenia kompletnego wniosku przez skarżącą (24 lipca 2020 r.) do dnia wydania decyzji minęło ponad pół roku. Niewątpliwie zatem znacznie przekroczone zostały terminy przewidziane dla rozpoznania sprawy, wskazane w przepisach art. 35 K.p.a., W ocenie Sądu złożenie wniosku przez skarżącą nakładało na organ obowiązek podjęcia - z uwzględnieniem terminów określonych w art. 35 k.p.a. oraz zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), czynności koniecznych do rozpoznanie sprawy. Mając to na uwadze Sąd w pkt 2 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej. Jednocześnie, w ocenie Sądu zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w pkt 3 wyroku. Sąd w powyższym zakresie uznał, że a gruncie badanej sprawy taka sytuacja zachodzi, ponieważ nawet bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z [...] sierpnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Po [...], Baza NSA, że sytuacja, w której strona czeka przez tak długi okres bezowocnie na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Brak rozpoznania kompletnego wniosku skarżącej przez okres ponad sześciu miesięcy wskazuje na rażące naruszenie prawa. O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 210 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając koszt uiszczonego przez skarżącą wpis od skargi ([...] zł).