II SAB/Po 22/26

Dnia 29 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi J. A. na bezczynność Inspektor Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych oddala skargę.

J. A. (dalej również: skarżący; strona), reprezentowany przez pełnomocnika - r. W., wniósł w dniu 22 grudnia 2025 r. (data nadania pocztowego - k. 10) skargę na bezczynność i przewlekłość Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również WWINB; Inspektor wojewódzki; organ II instancji) w związku z niezałatwieniem "ponownym" przez WWINB "sprawy: odwołania z dnia 22.03.2021 r. od decyzji znak: [...] z dnia 18 marca 2021 r. po wydaniu (...) prawomocnych wyroków: • sygn. akt II OSK 1350/22 z dnia 04.02.2025 r. • sygn. akt II SA/Po 393/21 z dnia 24.02.2022 r. oraz • postanowienia uchylającego GINB znak: [...] z dnia 13 listopada 2025 r. przez ponad siedem miesięcy". Skarżący wniósł o: 1. wydanie właściwego orzeczenia przez WWINB bez zbędnej zwłoki, tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.; 2. uwzględnienie skargi na bezczynność i przewlekłość WWINB i zobowiązanie WWINB do załatwienia przedmiotowej sprawy (wydanie aktu), w określonym przez Sąd terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy przez WWINB w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.); 3. stwierdzenie, że WWINB dopuścił się bezczynności i przewlekłości (art.149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.); 4. stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie – bezczynność i przewlekłość WWINB – miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), gdyż od wpływu do WWINB prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 393/21 z dnia 24 lutego 2022 r. wraz z aktami sprawy w dniu 13 maja 2025 r. minęło ponad siedem miesięcy; 5. przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.) lub innej, uznanej przez Sąd za właściwą; 6. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w kwocie 597 zł. Pełnomocnik stwierdził po stronie Inspektora wojewódzkiego następujące naruszenie prawa: "art. 35 § 1 [k.p.a.], a nawet art. 35 § 3 [k.p.a.] i art. 12 [k.p.a.] polegające na bezczynności i przewlekłości WWINB". W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, że w dniu 13 maja 2025 r. do WWINB wpłynął odpis prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 393/21 z dnia 24 lutego 2022 r. uchylający decyzję WWINB znak [...] z dnia 28 kwietnia 2021 r., zatem obowiązkiem organu II instancji po 13 maja 2025 r. było ponowne rozpatrzenie, bez zbędnej zwłoki, odwołania skarżącego z dnia 22 marca 2021 r. "- stąd bezczynność!". Pełnomocnik odwołał się do treści postanowienia ostatecznego postanowienia GINB znak: [...] z dnia 13 listopada 2025 r., w którym GINB stwierdził, że w przedmiotowej sprawie "[u]stalenie następców prawnych (...) nie jest zagadnieniem wstępnym", a zatem doręczone w dniu 17 czerwca 2025 r. zawiadomienie znak [...] "wskazujące na nowy nieuzasadniony termin załatwienia sprawy" oraz doręczone w dniu 1 października 2025 r. postanowienie znak: [...] z dnia 25 września 2025 r. "o bezpodstawnym zawieszeniu z urzędu postępowania odwoławczego" świadczą o przewlekłości postępowania. Dalej argumentował, że "[z]a ponagleniem należy powtórzyć, że po wydaniu prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 393/21 z dnia 24.02.2022 r. (doręczonego w dniu 13 maja 2025 r.) wydanie nakazu rozbiórki powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, a nie zostało wydane do tej pory - tj. przez siedem miesięcy". Poza tym pełnomocnik przedstawił argumentację mającą przemawiać za przyznaniem na rzecz skarżącego sumy pieniężnej i wzięcie pod uwagę, że "zbyt długi [jest] okres oczekiwania skarżącego na rozstrzygnięcie w bardzo prostej sprawie" oraz uwzględnić fakt, że "sprawa ta znana jest WWINB od bardzo dawna". Pełnomocnik podniósł, że skarżący "zmuszony jest znosić bierność organu odwoławczego w załatwieniu prostej sprawy i korzystać odpłatnie z usług pełnomocnika nie tylko w postępowaniu sądowo-administracyjnym, ale także w postępowaniu administracyjnym. Przyznanie sumy pieniężnej ma zrekompensować skarżącemu utrudnienia związane z bezczynnością i z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ oraz naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (sprawa toczy się już ponad 13 lat". Pełnomocnik zadał pytanie retoryczne - "[j]ak długo jeszcze skarżący ma czekać na ostateczne załatwienie sprawy?". Zauważył, że skarżący "od bardzo, bardzo wielu lat próbuje doprowadzić do załatwienia sprawę budowy chodnika na sąsiedniej nieruchomości niezgodnie z prawem, znosząc związane z tym uciążliwości i próbując zmusić organ do aktywności". Według pełnomocnika działania WWINB "noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, co stanowi zaprzeczenie zasady demokratycznego państwa prawnego, a jednocześnie nadal pozostaje obawa, że bez dodatkowej sankcji WWINB nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa i wydanych wyroków. Czas oczekiwania przez skarżącego na prawidłowe działanie organu i wielokrotne lekceważenie jego wystąpień stanowi uzasadniony powód przyznania na jego rzecz sumy pieniężnej, która pozwoli na zrekompensowanie uciążliwości związanych z brakiem odpowiedniej reakcji organu nadzoru budowlanego". Na koniec pełnomocnik wskazał na to, że niniejsza skarga została poprzedzona ponagleniem [w załączeniu] z dnia 4 grudnia 2025 r. (wpływ do organu w dniu 5 grudnia 2025 r.). W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi na bezczynność tego organu w sprawie znak [...] W uzasadnieniu Inspektor wojewódzki wyjaśnił, że Starosta [...] decyzją [nr [...]] z dnia 7 listopada 2006 r. znak [...] udzielił Powiatowemu Zarządowi Dróg w [...] pozwolenia na budowę chodnika przy drodze powiatowej [...] na terenie położonym w miejscowości Z., dz. nr [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia 20 marca 2013 r. znak [...] stwierdził nieważność decyzji nr [...] Starosty [...] z dnia 7 listopada 2006 r. W konsekwencji powyższego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [w [...]] (dalej: PINB w [...]) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wydał decyzję z dnia 14 września 2016 r. znak [...], którą zatwierdził projekt budowlany zamienny budowy chodnika przy drodze powiatowej [...] wieś Z. na działkach nr ewid. gruntów [...] położonych w Z., przedłożony przez Powiat [...] reprezentowany przez Zarząd Powiatu [...], i udzielił wnioskodawcy pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy realizacji budowy chodnika, nałożył na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego chodnika. Inspektor wojewódzki wyjaśnił, że w postępowaniu tym wydanych zostało szereg rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego I i II instancji, wielokrotnie orzekał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Działając na skutek ostatniego, zapadłego w sprawie prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Po 387/19, WWINB decyzją z dnia 12 listopada 2020 r. znak [...] uchylił decyzję PINB w [...] z dnia 14 września 2016 r. w całości i na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane odmówił Powiatowi [...] zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego budowy chodnika przy drodze powiatowej nr[...] wieś Z. na działkach nr ewid. gruntów [...] położonych w Z.. W następstwie powyższego, PINB w [...] decyzją z dnia 18 marca 2021 r. znak [...] nakazał Powiatowi [...], reprezentowanemu przez Zarząd Powiatu [...], zaniechanie dalszych robót budowlanych związanych z realizacją chodnika na działkach nr ewid.[...] położonych w Z., przy drodze powiatowej nr [...], realizowanej na podstawie ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia 7 listopada 2006 r. nr [...] (znak [...]), której nieważność stwierdził Wojewoda [...] decyzją z dnia 20 marca 2013 r. znak [...] Od decyzji PINB w [...] odwołał się J. A., reprezentowany przez J. K., zaś WWINB decyzją z dnia 28 kwietnia 2021 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję PINB w [...], jednak WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. II SA/Po 393/21 uchylił decyzję WWINB, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lutego 2025 r. sygn. II OSK 1350/22 oddalił skargę kasacyjną w tej sprawie. W związku z ponownie prowadzonym postępowaniem odwoławczym WWINB powziął wiedzę o śmierci stron postępowania i podjął działania zmierzające do ustalenia kręgu osób mających interes w sprawie. Postanowieniem z dnia 25 września 2025 r. WWINB zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze i jednocześnie wezwał E. Ł. do wystąpienia w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia, do sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym S. Ł. i poinformowania o tym organu II instancji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) postanowieniem z dnia 13 listopada 2025 r. znak [...] uchylił postanowienie WWINB, w związku z czym WWINB decyzją z dnia 16 grudnia 2025 r. znak [...] uchylił decyzję PINB w całości i nakazał Powiatowi [...], reprezentowanemu przez Zarząd Powiatu [...], rozbiórkę chodnika na działkach nr ewid. gruntów [...] położonych w Z., przy drodze powiatowej nr [...], zrealizowanego na podstawie ostatecznej Starosty [...] z dnia 7 listopada 2006 r. nr [...] (znak [...]), której nieważność stwierdził Wojewoda [...] decyzją z dnia 20 marca 2013 r. znak [...] Inspektor wojewódzki wyjaśnił również, że postanowieniem z dnia 23 grudnia 2025 r. znak [...], wydanym "po rozpatrzeniu zażalenia" J. A., GINB nie stwierdził bezczynności ani przewlekłości WWINB w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym. Odnosząc się zaś do zarzutów zawartych w skardze, Inspektor wojewódzki stwierdził, że są one niezasadne, skoro organ podejmował działania zmierzające do ustalenia kręgu stron postępowania, a decyzją z dnia 16 grudnia 2025 r. zakończone zostało postępowanie odwoławcze. Organ II instancji wyjaśnił, że 22 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego - J. K. odebrał przedmiotową decyzję WWINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przywołany przepis, wespół z przepisami ustrojowymi, wyznacza zakres kontroli sądowoadministracyjnej. Kontrola ta dokonywana jest w granicach sprawy wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (por. np. wyroki NSA z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1799/07, 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 22/08 i 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 73/10, dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niniejsza sprawa została rozpoznana z urzędu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. Kontrola przez sądy administracyjne działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art. 3 § 1 i 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu w sprawach na bezczynność organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Działanie organu administracji publicznej bez zbędnej zwłoki stanowi elementarny standard w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji). Wskazują na to wprost regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego, w których przyjęto zasadę, według której organy mają działać wnikliwe i szybko, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 1 i 2 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się m.in. terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.). W ocenie Sądu, skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. Świadczą o tym okoliczności przywołane w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia. Przed wniesieniem skargi w przedmiotowej sprawie, co nastąpiło w dniu 22 grudnia 2025 r. (k. 10), J. A. wystąpił w dniu 4 grudnia 2025 r. (data nadania pocztowego - k. 9v) z ponagleniem zarzucającym bezczynność i przewlekłość postępowania WWINB "w ponownym rozpatrzeniu odwołania z dnia 22.03.20221 r. od decyzji znak: [...] z dnia 18 marca 2021 r. po wydaniu (...) prawomocnych wyroków: • sygn. akt II OSK 1350/22 z dnia 04.02.2025 r. • sygn. akt II SA/Po 393/21 z dnia 24.02.2022 r. oraz • postanowienia uchylającego GINB znak: [...] z dnia 13 listopada 2025 r.". Ze względu na specyficzne okoliczności wniesienia skargi w niniejszej sprawie – o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia – Sąd wyjaśnia, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 (publ. ONSAiWSA 2020/6/79, uchwała dostępna jw.) stwierdzono, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podkreślono, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Wniosek taki znajduje swoje uzasadnienie w normatywnej treści pojęć bezczynności i przewlekłości, a wspiera go wspólna na gruncie regulacji postępowania administracyjnego i postępowania przed sądami administracyjnymi instytucja ponaglenia. Natomiast w kolejnej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21 (publ. ONSAiWSA 2022/3/34, uchwała dostępna jw.) rozstrzygnięto, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W uzasadnieniu tej ostatniej uchwały NSA zwrócił uwagę na to, że obie skargi, tj. na bezczynność organu oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, nie zostały – co do zasady – zróżnicowane w zakresie warunków ich wniesienia, jak i rozpatrzenia przez sąd. Umieszczenie przez ustawodawcę obu tych skarg w tych samych jednostkach redakcyjnych i ich łączne unormowanie pozwala na uznanie tożsamego ich charakteru prawnego. Z tego powodu, przy rozpatrywaniu zagadnienia prawnego w niniejszej sprawie, nie można pominąć rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19. NSA stwierdził, że przyjęty w powołanej uchwale pogląd w odniesieniu do skargi na bezczynność organu administracji, gdy skarga została wniesiona w chwili ustania bezczynności organu, pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji, gdy skarga ta została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy. Normatywna tożsamość reguł zaskarżania bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego uprawnia bowiem do uznania powołanej wyżej uchwały, jako adekwatnej także przy dokonywaniu oceny istnienia przedmiotu zaskarżenia w sprawie dotyczącej przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Przedmiotem skargi, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 53 ust. 2a oraz art. 149 p.p.s.a., jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, między innymi w sprawach załatwianych w drodze decyzji administracyjnej. Dla ustalenia, jak należy rozumieć pojęcie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawach, w których zastosowanie znajduje Kodeks postępowania administracyjnego, konieczne jest odwołanie się do definicji tych pojęć, zawartych w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691) - dalej: k.p.a. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., z "bezczynnością" mamy do czynienia w sytuacji gdy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1". Z kolei "przewlekłość" została zdefiniowana przez ustawodawcę jako stan, w którym "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zastosowanie przywołanych, kodeksowych definicji "bezczynności" i "przewlekłości" rozciąga się także na przepisy p.p.s.a., co oznacza, że skarga na bezczynność organu jest skargą na "bezczynność" w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest skargą na "przewlekłość", o której stanowi art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Istotne jest, że "bezczynność" i "przewlekłość" nie są pojęciami tożsamymi (patrz np. wyrok NSA z dnia 18 marca 2026 r. sygn. akt I OSK 1676/25, dostępny jw.). W świetle tych definicji, mając zarazem na uwadze poglądy sformułowane w przywołanych uchwałach, należy uznać, że zdarzeniem prawnym, które kończy stan zwłoki w załatwieniu sprawy (stan bezczynności lub przewlekłości), jest załatwienie sprawy przez organ. Dlatego też wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. [stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania] (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 5190/21, dostępny jw.). Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej uchwale o sygn. akt II OPS 1/21, przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie. Za rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji należy przy tym uznać nie tyle samo wydanie aktu administracyjnego, ale jego uzewnętrznienie wobec stron postępowania w postaci jego doręczenia stronom ze skutkiem prawnym ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. Samo wydanie aktu przez organ jest bowiem czynnością techniczną, która nabiera doniosłości prawnej w postaci rozstrzygnięcia sprawy dopiero w chwili, gdy zostanie skutecznie oświadczona stronom postępowania, jako kończąca tok postępowania. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że J. A., działając za pośrednictwem swojego pełnomocnika, wniósł w dniu 22 grudnia 2025 r. drogą pocztową (k. 10) skargę na bezczynność i przewlekłość WWINB w sprawie, którą Inspektor wojewódzki prowadzi w II instancji pod znakiem [...] Wcześniej, w tym postępowaniu Inspektor Nadzoru Budowlanego jeszcze w dniu 16 grudnia 2025 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 18 marca 2021 r. (znak [...]) w całości i nakazał Powiatowi [...], reprezentowanemu przez Zarząd Powiatu [...], rozbiórkę chodnika na działkach nr ewid. gruntów [...], położonych w Z. przy drodze powiatowej nr [...], zrealizowanego na podstawie ostatecznej Starosty [...] z dnia 7 listopada 2006 r. nr [...] (znak [...]), której nieważność stwierdził Wojewoda [...] decyzją z dnia 20 marca 2013 r. (znak [...]). Decyzja WWINB została wyekspediowana do stron postępowania w dniu 17 grudnia (k. 257, 260 akt adm.), a została doręczona pełnomocnikowi skarżącego - J. K. w dniu 22 grudnia 2025 r. (k. 272 akt adm.), czyli miało to miejsce w dniu wniesienia (nadania) skargi na bezczynność organu II instancji w przedmiotowej sprawie, tj. w postępowaniu odwoławczym prowadzonym pod znakiem [...] W związku z tym, należy wyjaśnić, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt SK 100/22 (orzeczenie opublikowane na stronie urzędowej: www.trybunal.gov.pl, OTK-A 2025/65; LEX nr 3833612; Legalis nr 3183562), stwierdził, że art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), rozumiany w ten sposób, że uniemożliwia rozpoznanie merytoryczne przez sąd administracyjny skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji lub innego przewidzianego prawem rozstrzygnięcia, mimo że skarga na bezczynność została wniesiona zanim stronie doręczono decyzję lub inne rozstrzygnięcie, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 w związku z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jak też wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2026 r. sygn. akt I OSK 2443/24 (dostępnym jw.): "moment publicznego ogłoszenia wyroku zakresowego o charakterze negatoryjnym na sali rozpraw jest równoznaczny z chwilą uchylenia domniemania konstytucyjności kontrolowanego tym orzeczeniem przepisu". Z argumentacji przyjętej w tym wyroku wynika, że brak określonej w art. 190 ust. 2 Konstytucji promulgacji orzeczenia Trybunału nie powoduje, że orzeczenie to dla organów państwa może być uznane za nieistniejące. Jakkolwiek utrata mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne (derogacja, zmiana prawa w zakresie obowiązywania) następuje z datą ogłoszenia wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw, to już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami administracyjnymi lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością. Już z momentem wejścia wyroku Trybunału do obrotu prawnego, w tym poprzez ogłoszenie go na rozprawie, następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (odroczenia derogacji przepisu w wyroku Trybunału) bądź z uwagi na zasady intertemporalne, czy z uwagi na posiłkowanie się zasadą tempus regit actum (co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych), powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności (zob. także wyrok TK z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt K 8/07). Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku, powołując się na orzecznictwo Trybunału, podkreślił przy tym, że brak jest podstaw, aby twierdzić, że dopiero formalna promulgacja wyroku powoduje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przez Trybunał przepisu i dlatego "wszystkie organy stosujące prawo powinny – w granicach swych kompetencji i umiejętności, z uwagi na brzmienie art. 7 i art. 8 Konstytucji RP – przeciwdziałać utrwalaniu niekonstytucyjnego stanu, nie zaś biernie oczekiwać na ostateczne usunięcie w formalny sposób z obrotu prawnego aktu, którego niekonstytucyjność już stwierdzono" (por. też wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Lu 53/26, dostępny jw.). W takiej sytuacji, mając na uwadze treść (sentencję i uzasadnienie) uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 oraz uchwały z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21, jak też wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt SK 100/22, Sąd stwierdził, że brak jest w niniejszej sprawie podstaw do stricte formalnego odrzucenia skargi i należy ją rozpoznać merytorycznie, tj. przede wszystkim rozstrzygnąć, czy w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w zarzucanym stanie zwłoki w załatwieniu sprawy. Wynika to z faktu, że – jak już wspomniano – skarżony organ, tj. Inspektor wojewódzki wydał w dniu 16 grudnia 2025 r. decyzję w postępowaniu odwoławczym, która ostatecznie kończyła to postępowanie, a została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu wniesienia skargi na bezczynność organu w tej sprawie, tj. 22 grudnia 2025 r. Stwierdzając równoczesność doręczenia ostatecznej decyzji i wniesienia skargi, Sąd uznał, że taka koincydencja nie uniemożliwia rozpoznania merytorycznego skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania. Innymi słowy, skarga została uznana za dopuszczalną i jakkolwiek nie podlegała formalnie odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., co też stanowi realizację konstytucyjnego prawa do sądu, to jednak w wyniku jej merytorycznego rozpoznania musiała zostać oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. Trzeba bowiem podkreślić, że bezsprzecznie w dniu wniesienia skargi - 22 grudnia 2025 r. organ nie mógł pozostawać w zarzucanym mu stanie zwłoki (bezczynności i przewlekłości w załatwieniu sprawy), skoro załatwił ją wydaniem decyzji w dniu 16 grudnia 2025 r., wyekspediowanej do stron postępowania następnego dnia, a doręczonej skarżącemu (jego pełnomocnikowi) w dniu 22 grudnia 2025 r. W świetle uzasadnień obydwu przywoływanych uchwał NSA podje tych w składzie siedmiu sędziów, nie budzi wątpliwości, że funkcją skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest "doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności" (sygn. akt II OPS 5/19), czy też "doprowadzenie do załatwienia sprawy przez organ w jak najkrótszym czasie" (sygn. akt II OPS 1/21). Wydanie i następnie doręczenie ostatecznej decyzji realizuje tę podstawową funkcję skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Uzupełniająco należy również dodać, że w układzie procesowym, jaki zaistniał w niniejszej sprawie, nie wystąpił problem zwlekania przez organ z doręczeniem wydanej decyzji. I w tym zakresie nie można zarzucić organowi popadnięcia w stan przewlekłości. Nadto Sąd wyjaśnia, że sekwencja czynności podejmowanych przez Inspektora wojewódzkiego po wydaniu prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 24 lutego 2022 r. syn. akt II SA/Po 393/21 (patrz: wyrok NSA z dnia 4 lutego 2025 r. sygn. akt II OSK 1350/22) i zwrocie akt (patrz: art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a.) do organu II instancji w dniu 13 maja 2025 r. (k. 54 akt adm.), w żadnej mierze nie może być kwalifikowana jako stan zawinionej zwłoki w załatwieniu sprawy. Po pierwsze, WWINB w dniu 26 maja 2025 r. (k. 81) skierował do stron zawiadomienie w trybie art. 10 § 1 k.p.a., a następne zawiadomienia w trybie art. 36 § 2 k.p.a. z dnia 13 czerwca i 30 lipca 2025 r., wskazujące nowy termin załatwienia sprawy (k. 108, 138). Po drugie, organ podjął wysiłki w celu ustalenia aktualnego kręgu stron postępowania w związku ze stwierdzonym faktem śmierci dwóch stron postępowania (patrz np. sekwencja czynności z okresu 6-13 czerwca, 9-30 lipca 2025 r., 1 sierpnia-22 września 2025 r. – k. 93-105, 131-137, 161-186). W tym czasie do organu wpłynęło w dniu 7 sierpnia 2025 r. pierwsze ponaglenie J. A. z dnia 5 sierpnia 2025 r. (k. 162), któremu organ nadał dalszy bieg. Po trzecie, wobec stwierdzenia braku możliwości ustalenia następców prawnych jednej ze stron, organ II instancji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie w tej sprawie postanowieniem z dnia 25 września 2025 r. nr [...] (k. 188), jednakże GINB postanowieniem z dnia 13 listopada 2025 r. nr [...] (k. 253) uchylił to postanowienie, stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku potrzebą ustalenia następców prawnych zmarłego S. Ł.. Jak m.in. zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt II OSK 634/18 (dostępnym jw.), art. 35 § 5 i art. 103 k.p.a. wprost regulują, że do terminu załatwienia sprawy nie wlicza się okresów zawieszenia postępowania, jednakże rozumienie tych przepisów nie może być oderwane od okoliczności konkretnej sprawy. Zdaniem Sądu, okres zawieszenia postępowania nie może być uznany za czas, w którym organ II instancji dopuścił się bezczynności czy też przewlekłości w prowadzeniu postępowania, tylko dlatego, że postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało następnie uchylone w toku instancyjnym. Zawieszenie postępowania nie było działaniem w sposób oczywisty nieuzasadnionym, stanowiąc rażące naruszenie prawa, lecz skutkiem błędnego zastosowania przepisu po uzyskaniu, m.in. z Sądu Rejonowego w [...] z dnia 16 września 2025 r. (k. 182), informacji związanych z brakiem następców prawnych po jednej ze zmarłych stron postępowania. Tym bardziej, że w istocie w tym wypadku organ podejmował wymagane działania wyjaśniające, o których mowa w art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., który dotyczy sytuacji śmierci strony lub jednej ze stron – i co najwyżej niezasadnie uznał, że wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe. Po czwarte, po otrzymaniu postanowienia GINB w dniu 13 listopada 2025 r. (k. 253, 254) Inspektor wojewódzki podjął bez zbędnej zwłoki dalsze działania w sprawie. W tym czasie, w dniu 5 grudnia 2025 r. (k. 256) wpłynęło do organu ponowne ponaglenie (z dnia 4 grudnia 2025 r.) wniesione przez pełnomocnika J. A. w tej sprawie, któremu organ nadał odpowiedni bieg. Po piąte wreszcie, WWINB decyzją z dnia 16 grudnia 2025 r. nr [...], doręczoną skarżącemu w dniu 22 grudnia 2025 r., zakończył postępowanie odwoławcze ostateczną decyzją kasacyjno-reformacyjną (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), nakazującą rozbiórkę przedmiotowego chodnika. Podsumowując, w wyniku rozpoznania skargi na bezczynność (i przewlekłość postępowania) Inspektora wojewódzkiego, Sąd przede wszystkim stwierdził, że jakkolwiek formalnie dopuszczalna, to jednak skarga nie była merytorycznie zasadna w dniu jej wniesienia (22 grudnia 2025 r.), gdyż według stanu sprawy na ten dzień organ nie pozostawał bezczynny, czy też w ogóle nie mógł pozostawać w zwłoce w jej załatwieniu, skoro w dniu 16 grudnia 2025 r. wydał decyzję w tej sprawie, wyekspediował ją do pełnomocnika strony w dniu 17 grudnia 2025 r., a doręczył w dniu 22 grudnia 2025 r., tj. w dniu wniesienia skargi. W konsekwencji, nawet gdyby zarzucany stan zwłoki w załatwieniu sprawy istniał wcześniej w postępowaniu odwoławczym – co jednakże nie miało miejsca – to taki domniemany stan ustałby najpóźniej jeszcze w dniu wyniesienia skargi. Wobec powyższego należało uznać, że skoro na dzień wniesienia skargi organ załatwił już sprawę, to zarzucany stan zwłoki (kwalifikowany przez pełnomocnika skarżącego jako bezczynność i przewlekłość) nie mógł mieć miejsca. Nie było zatem podstaw do uwzględnienia skargi i wydania rozstrzygnięć, o których mowa w art. 149 § 1, 1a i 2 p.p.s.a. Inspektor wojewódzki nie pozostawał w zwłoce (w stanie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania) w załatwieniu przedmiotowej sprawy w postępowaniu odwoławczym. W sytuacji gdy na dzień wniesienia skargi sprawa była załatwiona poprzez wydanie decyzji ostatecznej, która to decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu wniesienia skargi – a nie zachodziły bezwzględne przyczyny do odrzucenia skargi – skarga podlegała oddaleniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.