II SAB/Po 195/22

Dnia 10 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2023 roku sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy [...] do rozpoznania wniosku z dnia 13 września 2022 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

J. M. (dalej też jako strona lub skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta Gminy Z. (dalej Wójt) w udostępnieniu informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 poz. 902 dalej jako: u.d.i.p.) polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na jego wniosek . Wobec powyższego wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 13 września 2022 r. i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podał, że za pomocą platformy ePuap dnia 11 września 2022 r. zwrócił się do Urzędu Gminy w Z. z wnioskiem o udostępnienie elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla drogi [...] Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął 26 września 2022 r. Dnia 7 października 2022 r., a więc już po upływie terminu do załatwienia wniosku, otrzymał informację, że Gmina Z. nie dysponuje elektroniczną wersją projektu organizacji ruchu drogowego dla drogi numer [...] W odpowiedzi tego samego dnia poinformował organ, że pismo [...] nie stanowiło załatwienia jego wniosku zgodnie z przepisami, gdyż nie wynika z niego, czy organ nie posiada projektu organizacji ruchu dla tej drogi, czy też nie posiada go tylko w postaci elektronicznej. Wariant pierwszy zwalniałby organ z dalszych działań, natomiast posiadanie projektu np. w wersji papierowej powodowałoby konieczność przekształcenia do postaci elektronicznej oraz udostępnienia w sposób wskazany we wniosku. Na ww. pismo nie otrzymał odpowiedzi wobec czego Wójt Gminy Z. pozostaje jego zdaniem w bezczynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że wniosek skarżącego z dnia 11 września 2022 r. nie został przez organ pierwotnie potraktowany jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej, gdyż skarżący nie wyraził wprost, że domaga się udzielenia informacji publicznej. W związku z tym pracownik sekretariatu nie zakwalifikował tego wniosku, jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej, lecz je wydrukował i przekazał Wójtowi do dekretacji. Następnie wniosek podlegał dalszej dekretacji, a ostatecznie pracownik nadał sprawie numer z JRWA [...], tj. zakwalifikował pismo, jako współdziałanie w zakresie organizacji i bezpieczeństwa ruchu drogowego. Organ założył, że powinien udzielić odpowiedzi na wniosek w terminie 30 dni i starał się tego terminu dochować. Pismem z dnia 06 października 2022 r. do skarżącego została przesłana odpowiedź, z informacją, że Gmina Z. nie dysponuje elektroniczną wersją projektu organizacji ruchu drogowego dla drogi numer [...] Natomiast dokument został odnaleziony w zbiorach przekazanych do archiwizacji, w oprawie książkowej o grubości ok. 5 cm. Projekt został opracowany wraz z projektem budowlanym w 2008 r. i jest jedynie w wersji księgi papierowej. Znaleziona księga nie była opisana i dopiero analiza jej treści pozwoliła na ustalenie, że dotyczy również drogi gminnej nr [...] Organ podkreślił, że pracownik podjął czynności mające na celu załatwienie sprawy. Niestety, zanim pracownik zdążył udzielić Skarżącemu odpowiedzi dotyczącej posiadanego projektu organizacji ruchu, to skarżący zdążył wnieść skargę na bezczynność organu. Podkreślono, że niniejsza sytuacja nie jest wynikiem zaniedbania pracownika, ani opieszałości organu. Do zaistniałej sytuacji niewątpliwie przyczynił się sam Skarżący, który w sposób mylący sformułował wniosek i nie wskazał, że domaga się udzielenia informacji publicznej. Zapewne jego wniosek zostałby zrealizowany po ustaleniu sposobu i ewentualnych kosztów jego realizacji, również z możliwością bezpośredniego zapoznania się z dokumentacją na miejscu w siedzibie Urzędu. Wójt wskazał, że po zapoznaniu się z treścią skargi wniosek skarżącego zostanie rozpatrzony i załatwiony w trybie u.d.i.p. Z akt sprawy wynika, ze projekt organizacji ruchu został w dniu 23 grudnia 2022 r. udostępniony skarżącemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów. W sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sąd administracyjny bada, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego w ustawie do udostępnienia informacji publicznych, a także czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy. Poza tym sąd administracyjny musi ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie, a jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc, czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3109/12 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany tą ustawą, wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, przy czym w myśl art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Nie ulega wątpliwości, że Wójt Gminy Z. jest organem władzy publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zaś informacje objęte wnioskiem skarżącego złożonym poprzez platformę ePUAP, stanowiły informację publiczną i mieściły się w zakresie przedmiotowo-podmiotowym u.d.i.p. W dalszej kolejności należy wyjaśnić, że termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 od dnia doręczenia adresatowi wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie jest w stanie dotrzymać terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powinien zawiadomić wnioskodawcę w terminie 14 dni od daty otrzymania wniosku o fakcie uchybienia terminowi do udzielenia informacji publicznej, z jednoczesnym podaniem przyczyn opóźnienia i wskazaniem terminu, w którym udostępni informację, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Z pism procesowych stron jak i akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu administracji w dniu 11 września 2022 r. o godz. 19:54 za pośrednictwem platformy ePUAP. Wobec tego faktyczna data wpływu wniosku w godzinach urzędowania to dzień 12 września 2022 r. i tego dnia rozpoczął się bieg terminu do udzielenia żądanych informacji. W konsekwencji, termin do udostępnienia żądanych informacji, ewentualnie do powiadomienia o przyczynach opóźnienia ze wskazaniem terminu, w którym organ udostępni informację, upłynął w dniu 26 września 2022 r. W tym terminie żądanej informacji nie udzielono. Dopiero na skutek złożenia przez skarżącego do tut. Sądu skargi na bezczynność, Wójt Gminy Z. pismem z dnia 23 grudnia 2022 r. udzielił skarżącemu żądanej informacji. Tym samym uznać należało, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego, o czym Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Bezczynność ta ustała po doręczeniu organowi skargi i przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Ostatecznie podmiot zobowiązany prawidłowo, choć z opóźnieniem, załatwił wniosek skarżącego, udzielając mu wnioskowanej informacji. Z uwagi na załatwienie wniosku skarżącego przed wydaniem wyroku, Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w punkcie I wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 13 września 2022 r. Jednocześnie na mocy art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt III wyroku. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie sposób dopatrzyć się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaniechanie organu było zamierzone, czy też miało na celu utrudnienie skarżącemu dostępu do informacji publicznej. Z akt sprawy oraz wyjaśnień złożonych przez organ wynika, że pracownik błędnie ocenił wniosek skarżącego i nie potraktował go jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Organ podjął jednak działania w celu jego załatwienia, a ostatecznie udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji. Wobec tego Sąd stwierdził, że bezczynność Wójta Gminy Z. nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. O kosztach postępowania, na które składa się kwota 100,00 zł tytułem wpisu od skargi, Sąd orzekł w punkcie IV wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym