II SAB/Po 149/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2026 r. sprawy ze skargi H. K. na bezczynność Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeb wsparcia postanawia odrzucić skargę.

H. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z 13 maja 2026 r. wniósł do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności (dalej: Zespół) w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. Podniósł, że 2 lipca 2025 r. działając samodzielnie złożył w Zespole wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeb wsparcia. Następnie dnia 27 lutego 2026 r. złożył ponaglenie na bezczynność Zespołu w przedmiotowej sprawie i do dnia wniesienia skargi Zespół ani nie wydał decyzji, ani nie wyznaczył terminu ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. Organ nie wyznaczył też przybliżonego terminu załatwienia sprawy. Tymczasem od złożenia wniosku upłynęło ponad 10 miesięcy. W odpowiedzi na skargę Zespół wniósł o jej oddalenie. Podał, że z powodu zbyt dużej liczby otrzymanych wniosków w stosunku do możliwości ich rozpatrzenia Zespół nie mógł wniosku rozpatrzyć w ustawowym terminie. Jednocześnie Zespół podał, że 16 kwietnia 2026 r. została wydana decyzja ustalająca skarżącemu poziom wsparcia, którą doręczono drogą elektroniczną. Podano również, że zgodnie z art. 6b3 w zw. z art. 6b4 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 884 ze. zm., dalej: u.r.z.s.) decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół na wniosek, który jest rozpatrywany w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu wniosku do wojewódzkiego zespołu. Wyjaśniono, że wnioski są rozpatrywane wedle kolejności ich wpływu. Aktualnie w Zespole odnotowano wpływ ponad 79 tysięcy wniosków, a w I kwartale 2024 r. złożono 16.153 wniosków, przy obsłudze administracyjnej 6 pracowników. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społeczne dopiero od I 2025 r. przyznało 12 dodatkowych etatów Zespołowi. W okresie od 23.12.2024 r. do 13.05.2025 r. zatrudniono 11 pracowników i z innych wydziałów Urzędu dodatkowo przeniesiono 3 pracowników. Nadto zatrudniono na umowę zlecenie 9 osób (w wymiarze 20 godzin tygodniowo). W tym stanie Zespół wniósł o oddalenie skargi. Sąd zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. W sytuacji wniesienia skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając między innymi, czy sprawa mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143; zwanej dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność organu administracji publicznej wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1–4 i 4a P.p.s.a. w tym sensie, że zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności w nich wskazanych (por. postanowienia NSA z 9 listopada 2022 r., II OSK 2173/22; z 11 listopada 2021, III OSK 4188/21; z 12 listopada 2019 r., I OSK 2617/19; publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasady ustalania poziomu potrzeby wsparcia normuje ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (pełną nazwę i publikator podano wyżej). W myśl art. 6 u.z.r.s. powołuje się zespoły orzekające o niepełnosprawności: 1) powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja; 2) wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja. Zgodnie z art. 6b3 u.r.z.s. decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół na wniosek osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2, albo na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 6b ust. 1 i 2, dotyczący osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2. Na mocy art. 6b5 ust. 5 u.r.z.s. od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do wojewódzkiego zespołu składany w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Co szczególnie relewantne na gruncie niniejszej sprawy, zgodnie z art. 6c ust. 8 u.r.z.s. od orzeczenia i decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Kontrola sądowa w takich sprawach odbywa się w trybie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 468; dalej: K.p.c.). W myśl art. 4778 § 2 pkt 4a K.p.c. sprawy o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia należą do właściwości sądów rejonowych. Natomiast w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w k.p.c. możliwość zwalczania zwłoki w terminowym rozpatrzeniu sprawy ustawodawca przewidział w przepisie 4779 § 4 k.p.c., który stanowi, że jeżeli organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. Jak stanowi zaś art. 47714 § 3 k.p.c. jeżeli odwołanie wniesiono w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy lub niewydaniem orzeczenia przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzji przez ten zespół, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ lub zespół do wydania decyzji lub orzeczenia w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W świetle powołanych przepisów należy stwierdzić, że sprawa dotycząca ustalenia poziomu wsparcia należy do właściwości rzeczowej sądu powszechnego. Żaden przepis prawa nie przyznaje kompetencji sądowi administracyjnemu do oceny decyzji podejmowanych przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w takiego typu sprawach, jak i do kontroli bezczynności w tym zakresie (por. postanowienie WSA w Poznaniu z 15 lipca 2026 r., sygn. akt II SA/Po 185/26, publ. jak wyżej). Wedle zaś art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ab initio oraz art. 90 § 2 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a.