II SAB/Po 110/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg T. K. na przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. odrzucić skargi, 2. oddalić wniosek Skarżącego o zmianę postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] września 2021 r., sygn. akt II SPP/Po [...].

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. T. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Sprawy zostały zarejestrowane pod sygnaturami II SAB/Po [...], II SAB/Po [...] oraz II SAB/Po [...]. Postanowieniami z dnia [...] lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Po [...] i II SAB/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawy prowadzone pod sygnaturami II SAB/Po [...] oraz II SAB/Po [...] ze sprawą o sygn. akt II SAB/Po [...] w celu ich łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i postanowił prowadzić je dalej pod sygn. II SAB/Po [...]. Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r., sygn. akt II SPP/Po [...], referendarz sądowy po rozpoznaniu wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] października 2021 r., sygn. akt II SPP/Po [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] września 2021 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] października 2021 r., sygn. akt II SAB/Po [...] Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisów od skarg w łącznej wysokości [...] zł ( 3 x [...] zł). Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. skarżący ponownie wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy, na wezwanie Sądu przedkładając wypełniony formularz PPF z dnia [...] listopada 2021 r., tożsamy w swojej treści do złożonego wcześniej wniosku z dnia [...] czerwca 2021 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r., sygn. akt II SPP/Po [...] oddalił wniosek Skarżącego o zmianę postanowienia z dnia [...] września 2021 r., sygn. akt II SPP/Po [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r., sygn. akt II SPP/Po [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] listopada 2021 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. Skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] października 2021 r. poprzez uiszczenie w terminie 7 dni wpisów sądowych od skarg w łącznej wysokości [...] zł. W terminie do uiszczenia wpisu Skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż warunkiem skutecznego wniesienia skargi i podstawą do jej merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd jest uiszczenie wpisu sądowego. Na podstawie art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") sąd nie podejmie żadnej czynności, na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W przepisie tym zawarta jest zasada, zgodnie z którą, warunkiem podjęcia przez Sąd czynności na skutek wniesionego pisma jest uiszczenie należnej od tego pisma opłaty. Opłata ta powinna zostać uiszczona przy wniesieniu pisma podlegającego opłacie, o czym stanowi art. 219 P.p.s.a. albo najpóźniej na wezwanie Sądu, stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a. W tym ostatnim przypadku, wskazana opłata powinna zostać uiszczona w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W niniejszej sprawie, co opisano we wstępnej części uzasadnienia, pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. Skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] października 2021 r. poprzez uiszczenie w terminie 7 dni wpisów sądowych od skarg w łącznej wysokości [...] zł. Powyższe wezwanie doręczono Skarżącemu w dniu [...] stycznia 2022 r. (zob. zwrotne potwierdzenie odbioru k. 42). Termin do uiszczenia wpisu upływał zatem w dniu [...] stycznia 2022 r. Z informacji uzyskanej z Oddziału Finansowo-Budżetowej tutejszego Sądu wynika, że do dnia [...] stycznia 2022 r. wpis od skarg nie został uiszczony. W tym miejscu warto wskazać, iż złożenie przez Skarżącego kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, w odpowiedzi na wezwanie do pokrycia opłaty sądowej, nie mogło mieć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi i nie uchylało skutków prawomocności wydanego uprzednio rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy, (zob. np. postanowienia NSA: z 19 marca 2019 r., sygn. akt II FZ 145/19 i z 20 listopada 2019 r., sygn. akt II FZ 794/19, CBOSA). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt. 1 w sentencji. Odnosząc się natomiast do złożonego wniosku o prawo pomocy wskazać należy, wniosek ten jest już trzecim wnioskiem Skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonym w sprawie II SAB/Po [...]. Z tego też względu należało rozpoznać go w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."). Zgodnie ze wskazanym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Na mocy art. 167a § 1 P.p.s.a., do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Powyższy przepis uzależnia możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie przyjęto za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 382-383). Złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) nie obliguje więc sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Podkreśla się także, że wniosek o zmianę postanowienia musi wprowadzać element nowości do sprawy, tj. wskazywać na nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Co więcej, nie chodzi przy tym o jakiekolwiek zmiany w sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy, ale o wskazanie okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozpatrywanej kwestii (por. postanowienia NSA: z 20 stycznia 2017r. sygn. akt I GZ 595/16, z 4 sierpnia 2017r. sygn. akt I OZ 1180/17, z 9 listopada 2017r. sygn. akt II OZ 1348/17, z 20 listopada 2018r. sygn. akt II OZ 1127/18). Zmiana wcześniejszego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy jest więc dopuszczalna tylko w przypadku zmiany polegającej na znaczącym pogorszeniu się sytuacji materialnej strony, co wnioskodawca musi wykazać zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, iż Skarżący poza lakonicznym stwierdzeniem, iż nie posiada środków nie wskazał żadnych nowych okoliczności uzasadniających zmianę wcześniejszego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. W tym miejscu wskazać należy, iż mając na uwadze ekonomikę postępowania, Sąd nie wzywał Skarżącego po raz kolejny do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu oraz do przedłożenia dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, ponieważ powyższe niezasadnie przedłużałoby postępowanie, a postawa Skarżącego w toku poprzednich postępowań wpadkowych wskazuje, iż nie ma on zamiaru przedkładać dokumentów wskazujących na jego sytuacje materialną. W ocenie Sądu Skarżący mając na uwadze zapadłe w sprawie postanowienia w przedmiocie prawa pomocy winien - składając trzeci wniosek w tym przedmiocie – wykazać swoją sytuację materialną, a nie ograniczać się do lakonicznego stwierdzenia o braku środków. Mając powyższe na uwadze Sąd na postawie art. 165 P.p.s.a. orzekł jak w pkt. 2 sentencji postanowienia. Końcowo Sąd wyjaśnia, że rozstrzygając równocześnie o bezzasadności wniosku o zmianę postanowienia o przyznaniu prawa pomocy jak i o odrzuceniu skargi miał na uwadze względy ekonomiki procesowej. W ocenie Sądu postawa Skarżącego uniemożliwiająca merytoryczne rozpoznanie jego wniosków o przyznanie prawa pomocy ostatecznie skutkowałaby negatywnym dla Skarżącego rozstrzygnięciem.