II SAB/Op 46/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. z dnia 25 stycznia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi T. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Nysy w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SO/Op 9/16 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu ustanowił T. R. radcę prawnego oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie ze skargi dotyczącej przewlekłego prowadzenia postępowania przez Burmistrza Nysy w przedmiocie pomocy społecznej. Na skutek wniesionej skargi sprawa została odnotowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SAB/Op 46/16 i stanowi przedmiot niniejszego postępowania. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 28 września 2016 r., oddalił skargę. Pełnomocnik skarżącego ustawiony z urzędu radca prawny W. K. dokonał w trwającym postępowaniu szeregu czynności procesowych, w tym sporządził i wniósł skargę do sądu administracyjnego, a także zapewnił reprezentację skarżącego przez ustanowienie zastępstwa substytucyjnego w osobie aplikanta radcowskiego A. K., która w piśmie procesowym z dnia 13 stycznia 2017 r. przedłożyła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 27 stycznia 2017 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącego z dnia 25 stycznia 2017 r., złożony w tym samym dniu za pośrednictwem poczty (data stempla), w którym T. R. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Postępowanie o przyznanie prawa pomocy wszczęte na skutek kolejnego wniosku skarżącego z dnia 25 stycznia 2017 r., należało umorzyć. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro T. R. z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako osoba skarżąca przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczącego zasiłku celowego, został zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, a orzekanie w sprawie stało się zbędne. O powyższej okoliczności ustawowego zwolnienia skarżącego od uiszczania kosztów sądowych, referendarz sądowy wypowiedział się już w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SO/Op 9/16 i pomimo tego, że przywołane orzeczenie zostało wydane przed rozpoczęciem postępowania sądowoadministracyjnego, to zachowuje aktualność na wszystkich etapach tego postępowania, wszczętego z inicjatywy T. R. w celu zaskarżenia przewlekłego prowadzenia postępowania przez Burmistrza Nysy. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych rozciąga się bowiem na wszystkie etapy postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się do wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zauważyć należy, że ww. postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r., został ustanowiony T. R. radca prawny. Na skutek powyższego orzeczenia, Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu wyznaczyła do reprezentowania skarżącego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, radcę prawnego z urzędu w osobie W. K., który w dalszej kolejności udzielił zastępstwa substytucyjnego aplikantowi radcowskiemu A. K. Wskazani pełnomocnicy, sporządzili i wnieśli do tut. Sądu skargę, a także sporządzili opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, wyznaczony pełnomocnik z urzędu nadal reprezentuje skarżącego w niniejszej sprawie. Z przywołanych okoliczności wyraźnie wynika, że żądanie wyznaczenia skarżącemu kolejnego pełnomocnika z urzędu, nie może odnieść zamierzonego skutku. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującej procedurę sądowoadministracyjną, a co za tym idzie również przesłanki ustanawiania pełnomocnika z urzędu, brak jest bowiem przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego pełnomocnika w sprawie. Skoro stronie zostało już przyznane prawo pomocy w tym zakresie, to zostało one już skonsumowane (por. postanowienie z dnia 22 kwietnia 2005 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego; sygn. akt II OZ 262/05; umieszczone na stronach internetowych Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Natomiast w kwestiach sposobu reprezentacji pełnomocnika z jego mandantem właściwa jest wyłącznie konkretna korporacja prawnicza, w tym przypadku okręgowa izba radców prawnych. To bowiem organ samorządu zawodowego wyznacza imiennie pełnomocnika na podstawie postanowienia referendarza sądowego lub sądu, który przyznał stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawo pomocy w takim zakresie. Reasumując powyższe, skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a także korzysta on z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, wobec czego rozpoznanie kolejnego wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym uznać należało za zbędne i umorzyć postępowanie, na zasadzie art. 249a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Odnosząc się do prośby o wstrzymanie biegu terminu do czasu ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zawartej w uzasadnieniu formularza, wskazać należy, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wszczyna postępowanie incydentalne, o charakterze pomocniczym (wpadkowym), mające na celu wydanie orzeczenia co do udzielenia, bądź odmowy udzielenia stronie pomocy od Skarbu Państwa, w dochodzeniu swoich praw przed sądem. Rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpoznania tego wniosku, zapada po rozpatrzeniu przesłanek materialnych, określonych w przywoływanym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym na podstawie informacji zawartych w formularzu wniosku i jego uzasadnieniu. Sąd (referendarz sądowy) rozpoznając tego typu wniosek, jest zobowiązany natomiast ograniczyć się merytorycznie do zakresu wniosku, nie wykraczając poza ramy przedmiotowe tego postępowania incydentalnego i rozpoznawać kwestie przynależne do innego typu postępowania wpadkowego lub do postępowania głównego (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 636/10, CBOiSA). Referendarz uznał więc, że prośba o: "wstrzymanie biegu terminu" wyrażona w formularzu wniosku, nie wpływa na rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy, albowiem nie wnosi nowych okoliczności do sprawy, mających wpływ na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bądź całkowitym są natomiast przesłanki materialne, określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., co do których referendarz wypowiedział się już w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SO/Op 9/16. Zaprezentowany pogląd i przedstawione wywody, zachowują także aktualność w przypadku pozostałych żądań i postulatów zgłoszonych w formularzu wniosku, a dotyczących sposobu działania pełnomocnika w sposób oczekiwany przez skarżącego. Mając na względzie powyższe, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.