II SAB/Op 18/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka-Sinicka po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. P. na bezczynność Zarządu Okręgowego Polskiego związku Łowieckiego w Opolu w przedmiocie informacji publicznej postanawia: odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II SAB/Op 18/18 o odmowie przyznania prawa pomocy.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II SAB/Op 18/18, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", odmówił S. P. przyznania prawa pomocy, na wniosek ww. o zwolnienie od kosztów sądowych w części oraz ustanowienie pełnomocnika, w sprawie ze skargi S. P. na bezczynność Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Opolu w przedmiocie informacji publicznej. W uzasadnieniu postanowienia referendarza wskazano, że skoro skarżący zwrócił się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, to powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w świetle przesłanek wynikających z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza skarżący nie wykazał spełniania tych przesłanek przede wszystkim z uwagi na niejednoznaczne informacje dotyczące gospodarstwa domowego skarżącego, gdzie ostatnio wymieniony w formularzu wniosku wskazuje małżonkę jako członka tego gospodarstwa domowego, a jednocześnie w piśmie z dnia 14 lutego 2018 r. oświadcza, że on sam pomieszkuje w różnych miejscach, w tym w biurze Spółki, której jest prezesem, choć z przekazów pocztowych wynika, że małżonkowie posiadają wspólny adres, tj. ul. [...], [...]. Referendarz dodatkowo wskazał, że jest mu urzędowo znane, iż w sprawie o sygn. akt I OZ 559/16 (por.: postanowienie z dnia 9 czerwca 2016 r.) skarżący złożył oświadczenie, iż wraz z małżonką zamieszkiwał wówczas nieodpłatnie w mieszkaniu będącym własnością Spółki z o.o. "A" z siedzibą w [...], która to Spółka ponosi wszelkie koszty eksploatacji mieszkania. Oświadczenie o pokrywaniu kosztów lokalu biura przez Spółkę, skarżący zawarł także w ramach niniejszego postępowania. Przedstawione informacje świadczą o tym, że skarżący posiada zapewnione warunki mieszkaniowe, bez konieczności ponoszenia kosztów opłat lokalowych. Kolejną kwestią, na którą zwrócił uwagę referendarz była sprawa zarobkowania skarżącego. Z jednej strony twierdzi on, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a jednocześnie oświadcza, że jest prezesem Spółki i z tytułu pełnionej funkcji nie uzyskuje wynagrodzenia, co uzasadnia faktem złej kondycji ekonomicznej Spółki, borykającej się z szeregiem kłopotów, w tym ze sporami z urzędem skarbowym. Niezrozumiałe było także dla referendarza dlaczego skarżący mając potencjalne możliwości uzyskania dochodu z racji posiadanych kwalifikacji zawodowych. Referendarz podniósł, że skarżący działając w ramach wymaganej przeciętnej staranności i dbałości o swój interes powinien był takie dochody zagwarantować sobie, co wydaje się oczywiste mając na uwadze wysokość wykazanych przez niego dochodów oraz wysokość ciążących na nim zobowiązań finansowych, w tym zwłaszcza alimentów na rzecz żony, które są w realiach powszechnych bardzo wysokie, gdyż wynoszą 1.056,68 zł miesięcznie. Nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy – zdaniem referendarza - była sytuacja materialna członków najbliższej rodziny strony, gdyż dzięki ich pomocy może skarżący przezwyciężyć własne trudności finansowe. Z oświadczenia skarżącego wynikało, że posiada dobry kontakt z dziećmi, które wspierają go w formie sporządzania posiłków i dokonywania zakupów dla codziennego utrzymania, na poparcie czego przedstawił paragony sklepowe. Świadczy więc powyższe, że skarżący posiada zapewnione utrzymanie żywnościowe, a być może także wsparcie w szerszym zakresie, w tym finansowym. Wyrokiem z dnia 23 lipca 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę. Następnie, pismem z dnia 20 sierpnia 2018 r., skarżący zwrócił się o udzielenie prawa pomocy. Jednocześnie poprosił o rozpatrzenie wniosku w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, bowiem nie straciły one na aktualności. Wobec powyższego, przesłano skarżącemu przy piśmie z dnia 27 sierpnia 2018 r., urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wezwano do wypełnienia i odesłania formularza w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie powyższe wraz z formularzem wniosku zostało przesłane na adres podany w skardze i pod tym adresem doręczone osobiście skarżącemu w dniu 5 września 2018 r., a okoliczność tę potwierdza adnotacja i podpis na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (por.: k-5 załącznika do akt sądowych). Skarżący zastosował się do wezwania, albowiem przesyłką pocztową z dnia 6 września 2018 r. (data stempla na kopercie), odesłał wypełniony formularz wniosku. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. zważono, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że wniosek S. P. złożony na urzędowym formularzu nie zawierał oznaczonego żądania w odpowiedniej rubryce formularza. Niemniej nie budzi wątpliwości czego domaga się strona, bowiem wskazuje na to jednoznacznie treść pisma z dnia 20 sierpnia 2018 r. Wynika z niego, że S. P. domaga się pomocy prawnej przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie z opłaty kancelaryjnej. Zgodnie zatem z zasadą wolnej woli strony w wyborze formy pomocy, jakiej się domaga (zasada nie działania sądu z urzędu, lecz na żądanie) i jej prawa do uszczegółowienia zakresu wniosku (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 632/04; dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach Sądów Administracyjnych), referendarz uznał wniosek strony za prawidłowy w powyższych okolicznościach faktycznych. Z powyższego wynika, że skarżący po raz kolejny zwrócił się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, a jego żądanie należy rozpoznać w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawo pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi także na okoliczność, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym (drugim) zgłoszonym wnioskiem skarżącego w tym samym zakresie, na uwadze należy mieć obecnie dyspozycję art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania (a takimi są rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy) w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei, zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych. Bez tego rodzaju zmiany okoliczności sprawy, wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone. W odniesieniu do prawa pomocy zmiany okoliczności sprawy musiałyby być na tyle widoczne, aby miały wpływ na weryfikację dotychczasowego negatywnego stanowiska sądu w odniesieniu do wniosku, a zatem w istocie zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy (por. postanowienia NSA z dnia 7 listopada 2007 r., sygn. akt I GZ 220/07 oraz z dnia 9 lipca 2014 r. sygn. akt II GZ 336/14 – dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przypomnienia wymaga, że w sprawie zostało już wydane przez referendarza w dniu 14 marca 2018 r., postanowienie będące skutkiem wniesionego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie pełnomocnika. Referendarz w opisanym orzeczeniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wobec czego w obecnym stadium postępowania należało ocenić, czy w czasie od poprzedniego rozpoznania wniosku o prawo pomocy (tj. 14 marca 2018 r.), w sytuacji skarżącego nastąpiły na tyle istotne zmiany, które uzasadniałyby zmianę wcześniejszego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Zdaniem referendarza, który uwzględnił okoliczności podnoszone w aktualnym wniosku, skarżący zmian takich - w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., nie wykazał. Wręcz przeciwnie, zwrócił się o rozpoznanie wniosku w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, bowiem nie straciły one na aktualności. Tym samym materiał dowodowy w postaci dokumentów źródłowych, będący przedmiotem dokonanej już przez referendarza oceny wniosku skarżącego, skutkującej przyjęciem rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy, nie utracił aktualności. Na przywołane dokumenty składają się natomiast: rachunki sklepowe za okres od dnia 19 stycznia 2018 r. do dnia 3 marca 2018 r., na łączną kwotę – ok. 1.270 zł, faktury za kupno lekarstw, wystawione na małżonkę skarżącego, na łączną kwotę – ok. 5.500 zł (w miesiącach od listopada 2017 r. do marca 2018 r.), pismo z dnia 11 października 2017 r. wypowiadające skarżącemu umowę rachunku bankowego z informacją o zadłużeniu na kwotę 4.990,81 zł. Z kolei przedstawiona obecnie w formularzu wniosku sytuacja materialno-bytowa nie różni się w znacznym stopniu od deklarowanej poprzednio, zawartej w pierwszym wniosku z dnia 14 lutego 2018 r. Ustalenia w tym względzie pozostają aktualne na etapie rozpoznawania niniejszego wniosku, albowiem argumentacja obecnego żądania, w tym podawane we wniosku dane i informacje pozostają podobne ze wskazanymi wcześniej okolicznościami. W dalszym ciągu skarżący uzyskuje dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości ok. 1.600 zł, w dalszym ciągu posiada zobowiązania miesięczne z tytułu alimentów w wysokości ok. 1.000 zł. Nadal podnosi okoliczność wysokich zobowiązań jakie na nim ciąża, tj. zadłużenia na karcie kredytowej (ok. 5.500 zł), z tytułu kosztów sądowych (ok. 11.000 zł), z tytułu alimentów (ok. 30.000 zł), czy kosztów leczenia zmarłej żony (5.500 zł). Dodatkowo skarżący podnosi nowe zobowiązania, a to z tytułu kosztów wykupu miejsca na cmentarzu dla zmarłej żony (6.000 zł), koszty ceremonii pogrzebowej, w tym koszty posiłku regeneracyjnego dla przyjezdnej rodziny (2.400 zł). W dalszym ciągu jednak, z uwagi na brak jednoznacznych wyjaśnień złożonych przez skarżącego, pozostaje wątpliwa kwestia jego rzeczywistej sytuacji bytowej, w tym kosztów utrzymania mieszkania – a w konsekwencji możliwość partycypowania w nich przez osoby trzecie. Nie wyjaśniona została kwestia skali wsparcia skarżącego ze strony rodziny, a z takiej korzysta, co oświadczył w trakcie postępowania przy rozpoznawaniu poprzedniego wniosku. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji finansowej jest również możliwość zarobkowania, a temat ten został szeroko rozwinięty przez referendarza w postanowieniu z dnia 14 marca 2018 r. Jednocześnie brak jest w aktach sprawy dokumentów wskazujących na możliwość zachwiania płynności skarżącego, np. z tytułu prowadzonych postępowań windykacyjnych, czy zajęć komorniczych. Mając na względzie powyższe okoliczności sprawy, referendarz nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia z dnia 14 marca 2018 r., skarżący nie wykazał bowiem prawa do przyznania prawa pomocy w świetle 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wobec tego, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 165 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., uznał o braku podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 14 marca 2018 r. O powyższym, orzekł jak w sentencji.