II SAB/Ol 29/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku X. Y. w "[...]" o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X. Y. w "[...]" na bezczynność Starosty Powiatu "[...]" w wydaniu dokumentów postanawia odmówić zwolnienia X. Y. w "[...]" od kosztów sądowych.

W odpowiedzi na doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, X. Y. w "[...]", zwane dalej Stowarzyszeniem, uiściło żądany wpis od skargi, składając jednocześnie pismo procesowe z dnia "[...]", w którym zawarło wniosek o odstąpienie od kosztów procesowych i zwrot uiszczonego wpisu, gdyż - jak podniosło - wydatek ten został poniesiony z osobistych środków członków Stowarzyszenia, które jest organizacją społeczną i nie posiada środków finansowych poza składkami członków. W odpowiedzi na wezwanie, Stowarzyszenie - w kolejnym piśmie procesowym z dnia "[...]" - oświadczyło, że przedmiotowy wniosek stanowi wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie, odpowiadając na wezwanie do złożenia wypełnionego, urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPPr, przedłożyło wniosek z dnia "[...]", w którym podtrzymało dotychczasowy zakres żądania. W uzasadnieniu podniosło, że jest organizacją charytatywną społecznie pracujących osób na rzecz osób niepełnosprawnych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Stowarzyszenie nie posiada majątku. W rubrykach nr 9 i nr 10 wykazano środki pieniężne na rachunku bankowym i w kasie, dodając, że są to środki z dotacji, które w dniu "[...]" w całości zostały zwrócone. Wskazano, że Stowarzyszenie posiadało również środki pieniężne z 1% podatku, lecz w całości zostały wydane. Wskazać należy, że w świetle art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, może być przyznane, gdy osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje bowiem jedynie stronom, które z powodów od siebie niezależnych nie mogą pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. W warunkach niniejszej sprawy, Stowarzyszenie nie wykazało, że spełnia przesłankę, uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślić należy, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony - wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w postępowaniu sądowym, z drugiej zaś - jej możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania jedynym wymogiem dla nadania sprawie dalszego biegu jest uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Na dalszym etapie tego postępowania mogą, ale nie muszą, pojawić się dalsze koszty postępowania. Podkreślić należy, że Stowarzyszenie, zamierzając prowadzić działalność, związaną z realizacją określonych celów, powinno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniach, w których uzna swój udział za celowy i w stosownym czasie zabezpieczyć odpowiednie środki na ich pokrycie z własnego majątku. W warunkach niniejszej sprawy Stowarzyszenie nie wykazało, że bezskutecznie wyczerpało wszystkie możliwe sposoby na pozyskanie tych środków - wręcz przeciwnie wraz z wniesieniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych uiściło wymagany na obecnym etapie postępowania wpis od skargi. We wniosku tym podniosło wprawdzie, że wydatek ten został poniesiony z osobistych środków członków Stowarzyszenia, lecz okoliczność ta nie czyni wniosku uzasadnionym, a wręcz odwrotnie stanowi potwierdzenie, że w wymagającej tego sytuacji Stowarzyszenie może liczyć na wsparcie swoich członków. Stowarzyszenie nie wykazało tym samym, że nie możliwości pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych, chociażby z tytułu okazjonalnych darowizn, czy też podwyższenia składek członkowskich. Z uwagi na to, że Stowarzyszenie uzyskuje środki na swoją działalność m.in. ze składek członkowskich, powinno ustalić ich wysokość na takim poziomie, aby realizacja zamierzonych celów była wspomagana także środkami pochodzącymi ze składek członkowskich. Nawet bowiem jeśli stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie własnej działalności (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1172/14, z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 790/14, z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 632/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji, nie można stwierdzić, że wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. W przedstawionej sytuacji, zwolnienie Stowarzyszenia z obowiązku poniesienia kosztów sądowych oznaczałoby przerzucenie ciężaru jego funkcjonowania na Państwo, a to prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.