II SAB/Ol 17/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.Z. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w przedmiocie rozpoznania zgłoszeń dotyczących dyskryminacji w miejscu pracy postanawia odrzucić skargę. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

M.Z. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej (dalej jako: "Dyrektor", "organ"), działającego poprzez Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Olsztynie, w sprawie bezczynności organu poprzez nierozpoznanie złożonych zgłoszeń w sprawie o nr S/K.051.1.2022.JK, wnosząc o zobowiązanie Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej do rozpoznania przekazanych zgłoszeń w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzeniem kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 1 grudnia 2021 r. skarżący wniósł do Przewodniczącego Komisji do spraw relacji w środowisku służby i pracy Aresztu Śledczego zgłoszenie wskazujące na możliwość dyskryminacji w miejscu służby. Wskazano jakie uchybienia i nieprawidłowości miały miejsce. Wniósł o rozpoznanie jego wniosku z tytułu nierównego traktowania. Kolejnym pismem z 12 czerwca 2022 r. skarżący złożył kolejne zgłoszenie wskazujące także na ewentualność dopuszczenia się dyskryminacji w miejscu służby i zgłoszenie to także pozostało bez odpowiedzi. Podał, że pismem z 15 czerwca 2022 r. ww. zgłoszenia zostały przekazane do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej. Z uwagi na brak odpowiedzi w dniu 4 grudnia 2022 r. skarżący złożył kolejne zgłoszenie, a w dalszej kolejności ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. Wskazał, że stosownie do § 17 ust. 1 zarządzenia nr 32/2013 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 lipca 2013 r. w sprawie zapobiegania i przeciwdziałania zjawiskom mobbingu, dyskryminacji i molestowania w Służbie Więziennej, Komisja powinna rozpatrzyć zgłoszenie niezwłocznie, jednak nie później niż w 30 dni od dnia jej otrzymania. Do chwili wniesienia skargi organ pozostaje w bezczynności w załatwieniu wskazanego zgłoszenia. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej wniósł o odrzucenie skargi w całości, ewentualnie jej oddalenie w oparciu o treść art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a, z uwagi na okoliczność, że niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Potwierdzono okoliczność zgłoszeń skarżącego, których przedmiotem jest zbyt niski dodatek służbowy skarżącego w stosunku do innych funkcjonariuszy. W drugim zgłoszeniu natomiast skarżący zgłaszał gorsze traktowanie jego osoby, którego upatrywał w skierowaniu go do komisji lekarskiej i odwołania się dyrektora AŚ od orzeczenia do Centralnej Komisji lekarskiej w Warszawie, w czym upatruje skarżący niechęci wobec jego osoby, gorszego traktowania i dyskryminacji. Kolejne zgłoszenie dotyczyło naruszenia jego godności, bowiem pomimo aktualnych badań medycyny pracy, skarżący nie został dopuszczony do pełnienia służby i ponownie został skierowany na komisję MSWiA w Białymstoku. Podniesiono, że komisja Okręgowego Inspektoratu SW do spraw relacji w środowisku służby i pracy jest na etapie końcowej analizy przesłanych przez skarżącego skarg. W piśmie procesowym skarżącego z 17 marca 2023 r. (data wpływu do sądu - 21.03.2023 r.) stanowiącym replikę do odpowiedzi na skargę wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu z dnia 6 lutego 2023 r., z którego wynika fakt niezajęcia stanowiska przez organu wobec złożonego pisma, jak też dalsza bezczynność na składane wnioski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest zawsze badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Oznacza powyższe, że badanie legalności aktów administracyjnych lub bezczynności organu polegającej na ich wydaniu poddanych kognicji sądu administracyjnego możliwe jest wówczas, gdy skarga spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie oraz, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Stwierdzenie bowiem braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia rozpoznanie sprawy co do istoty. Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność skargi wniesionej w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej jako: "p.p.s.a.", obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 (są to sprawy obejmujące decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjęte poza szeroko rozumianym postępowaniem administracyjnym) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające). Sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje także skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Poza tym stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przedstawiona regulacja stanowi określenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i wynika z przepisów art. 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP. Zgodnie z Konstytucją, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Przy czym zasadą jest, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów. Oznacza to, że ustrojodawca ustanowił generalne domniemanie właściwości sądownictwa powszechnego w rozstrzyganiu wszelkich spraw z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wyjątkiem są natomiast sprawy, które ustawowo zostały zastrzeżone do właściwości innych sądów - w tym sądów administracyjnych. Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. W tym miejscu przywołać należy pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 362/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia. nsa.gov.pl., w którym stwierdzono, iż zakres kompetencji judykacyjnej, a zatem zakres stosowania środków określonych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest dopuszczalny tylko w sprawach skarg objętych właściwością sądów administracyjnych. Sądy administracyjne mogą rozważać zastosowanie lub odmowę zastosowania wobec działalności administracji publicznej określonych ustawą środków wyłącznie w zakresie objętym właściwością sądów. Zastosowanie danego rodzaju środka następuje po rozpoznaniu sprawy zgodności z prawem zaskarżonego działania wykonującego administrację publiczną, a brak właściwości sądu administracyjnego wyłącza zastosowanie lub odmowę zastosowania środków przewidzianych omawianą ustawą. Wynika to expressis verbis z art. 58 § 1 ustawy ppsa., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W sprawach nie objętych właściwością sądów administracyjnych jedynym sposobem rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej jest postanowienie o odrzuceniu skargi (por. B. Adamiak w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2004r. sygn. OSK 547/04 - OSP 2006r., nr 5 poz. 62). W ocenie Sądu przedmiot wniesionej w sprawie skargi nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej kategorii bezczynności, podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Z treści skargi wynika, że jej przedmiotem jest brak odpowiedzi organu na zgłoszenia dotyczące możliwości dyskryminacji w miejscu służby. W tym miejscu wskazać pozostaje, że na mocy ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 2470), która weszła w życie 13 sierpnia 2010 r. nie wszystkie sprawy związane ze stosunkiem służbowym funkcjonariuszy podlegają rozpoznaniu przez sądy administracyjne. Stosownie do art. 218 ust. 1 w związku z ust. 5 tego przepisu jedynie sprawy dotyczące: 1) zwolnienia ze służby, 2) przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, 3) przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, 4) zawieszenia w czynnościach służbowych rozstrzyga się w formie decyzji od których służy prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pozostałe spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach nie wymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpoznaje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Reasumując, Sąd po rozpoznaniu wniesionej skargi doszedł do przekonania, że na mocy art. 218 ust. 1 i 5 w związku z art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpoznaje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy, w tej sprawie sąd administracyjny nie posiada uprawnienia do jej rozpoznania. W sprawie dotyczącej kwestii bezczynności organu w rozpoznaniu zgłoszenia dotyczącego możliwej dyskryminacji w miejscu służby, w oparciu o zarządzenie nr 32/2013 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 lipca 2013 r. w sprawie zapobiegania i przeciwdziałania zjawiskom mobbingu, dyskryminacji i molestowania w Służbie Więziennej, zapisy ustawy o Służbie Więziennej nie przewidują do jej rozpoznania formy decyzji administracyjnej oraz właściwości sądu administracyjnego. W związku z tym skarga wniesiona w rzeczonej sprawie nie należy do właściwości sądu administracyjnego i podlega odrzuceniu, skoro bowiem sprawa dotycząca potencjalnej dyskryminacji nie należy do właściwości sądu administracyjnego, to także bezczynność w rozpoznaniu takiej sprawy nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 58 § 3, orzeczono jak w sentencji postanowienia.