II SAB/Ol 11/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych (zwrot uiszczonego wpisu od skargi) w sprawie ze skargi A. K. na bezczynność Starosty "[...]" w udostępnieniu informacji publicznej postanawia umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Wyrokiem z dnia 9 maja 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Starosty "[...]" w udostępnieniu informacji publicznej: 1. zobowiązał organ "do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia "[...]" (...)" – w terminie 14 dni; 2. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. orzekł o niewymierzeniu organowi grzywny. W dniu 12 maja 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynął, zawierający braki formalne, urzędowy formularz PPF złożony przez skarżącego. Skarżący nie określił żądania w rubryce nr 4, natomiast w rubryce nr 5 wniósł o zwrot uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Wskazał, że wpis ten uiścił po otrzymaniu wezwania. W wezwaniu tym nie było informacji o terminie, w jakim powinien wystąpić o jego zwrot w przypadku wygrania sprawy, a sądził, że koszty te ponosi strona przegrywająca. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II skarżący wezwany został do wskazania – w terminie 7 dni – czy jego żądanie dotyczy przyznania prawa pomocy, czy zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. W terminie do udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynął wypełniony przez skarżącego urzędowy formularz PPPr. W podrubryce nr 4.1. skarżący podkreślił "zwolnienie od kosztów sądowych", zaś w rubryce nr 5 stwierdził, że jako osoba fizyczna ma prawo do informacji publicznej. Skoro zaś Sąd przyznał mu rację koszty sprawy powinien ponieść przegrany. W tych okolicznościach wniosek o przyznanie prawa pomocy przekazano referendarzowi sądowemu celem jego rozpatrzenia. Mając na uwadze powyższe zważyć należy, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego lub w zakresie częściowym – poprzez zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu podmiotom, którym sytuacja materialna uniemożliwia pokrycie wymaganych kosztów postepowania. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy oznacza zwolnienie od obowiązku uiszczenia tych kosztów. Zwolnienie od kosztów sądowych nie działa zatem wstecz, lecz "na przyszłość" – dotyczy bowiem kosztów wymaganych na danym etapie postępowania i potencjalnych kosztów przyszłych. W świetle powyższego stwierdzić należy, że na skutek wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, złożonego po wydaniu wyroku, nie jest możliwe uzyskanie – w ramach instytucji prawa pomocy – zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. W tych okolicznościach przyjąć należy, że merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego (złożonego na formularzu PPF, a następnie powtórzonego na formularzu PPPr) jest zbędne. Jak bowiem wskazano wyżej zwolnienie od kosztów sądowych nie działa wstecz – nie obejmuje więc kosztów opłaconych przed złożeniem wniosku, zaś wniosek skarżącego dotyczy – jak przyjąć należy na podstawie treści rubryk nr 5 obydwu formularzy – wyłącznie kosztów już uiszczonych. Z tego też powodu zbędne było również wzywanie skarżącego do uzupełnienia braków formalnych złożonego przez niego wniosku. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 249a p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji. Niezależnie od powyższego, na marginesie wskazać należy, że w świetle art. 210 § 1 zd. 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie należnych kosztów strona powinna zgłosić najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia pod rygorem utraty uprawnienia do żądania zwrotu tych kosztów. Pouczenie o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie zawarte zostało w zawiadomieniu o rozprawie (pkt 7 pouczenia).