II SAB/Lu 80/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy Maciej Gapski po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. i P. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białej Podlaskiej w sprawie budowy garażu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić D. S. i P. S. solidarnie kwotę [...](sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, którą wypłacić z sum budżetowych Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Pismem z 9 lutego 2026 r. D. S. i P. S. (dalej jako: skarżący), wnieśli skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białej Podlaskiej (dalej jako: PINB lub organ). Jak wynika z treści skargi, została ona wniesiona w związku z zawiadomieniem skarżących z 14 czerwca 2022 r., dotyczącym szeregu samowoli budowlanych na działce nr [...] położonej w miejscowości S.. W piśmie procesowym z 17 marca 2026 r. (stanowiącym odpowiedź na skargę) organ wskazał, że w wyniku składanych przez skarżących wniosków, prowadził postępowania administracyjne w dwunastu sprawach dotyczących szeregu samowoli budowlanych w odniesieniu do różnych obiektów położonych na ww. działce. Jednym z tych postępowań była sprawa dotycząca zgodności z prawem budowy garażu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, dotyczące sprecyzowania przedmiotu skargi, skarżący wyjaśnili (pismo z 31 marca 2026 r.), że ich skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w Białej Podlaskiej dotyczy wszystkich postępowań wskazanych w ww. piśmie organu. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że pismo skarżących z 9 lutego 2026 r. obejmuje dwanaście skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w Białej Podlaskiej w sprawach dotyczących różnych obiektów budowlanych znajdujących się na działce nr [...]. Sprawy te zostały zarejestrowane pod odrębnymi sygnaturami (II SAB/Lu 71-82/26). Skarga w sprawie o sygn. II SAB/Lu 80/26 dotyczy bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB w Białej Podlaskiej w sprawie dotyczącej zgodności z prawem budowy garażu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczna kontrola działalności administracji publicznej na skutek złożenia skargi, poprzedzona jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), to znaczy złożyła stosowne ponaglenie do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia, stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r., II OSK 2203/20). Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną, a skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 5 października 2021 r., II OZ 622/21). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący wnieśli skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez organ z pominięciem ustawowego trybu wyczerpania środków zaskarżenia. Z akt sprawy wynika, że wystąpienie na drogę sądowoadministracyjną nie zostało poprzedzone złożeniem stosownego ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a. W konsekwencji, wobec niewyczerpania dostępnych środków prawnych, skarga dotknięta jest nieusuwalną wadą formalną. Stanowi to bezwzględną przeszkodę procesową, która obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., bez możliwości jej merytorycznego rozpoznania. Konkluzji tej nie zmienia okoliczność, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżących z 10 września 2025 r. zatytułowane "Skarga na zaniechanie działań przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Białej Podlaskiej" wniesione bezpośrednio do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie. Pismo to zostało zakwalifikowane przez organ jako skarga w trybie art. 227 k.p.a. W ocenie Sądu, treść tego pisma nie pozostawia wątpliwości, że zostało ono wniesione w trybie określonym w art. 227 k.p.a., co uniemożliwia uznanie go za ponaglenie w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a. Co więcej, pismu temu nadano bieg właściwy dla trybu skargowego i w tym też trybie podjęto kolejne czynności, co oznacza, że nie można go zakwalifikować jako ponaglenia w rozumieniu art. 37 k.p.a. Należy podkreślić, że ponaglenie jest specyficznym środkiem prawnym o charakterze instancyjnym, którego wniesienie za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie jest warunkiem sine qua non dopuszczalności późniejszej skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt I OSK 829/25). Skarga z art. 227 k.p.a. stanowi zaś uprawnienie o charakterze petycyjnym i nie może zastępować ani konsumować ustawowego wymogu wyczerpania drogi administracyjnej właściwej dla zwalczania bezczynności. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Rozstrzygnięcie o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, zawarte w punkcie 2 sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w treści art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.