II SAB/Lu 79/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. i P. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Inspektor Nadzoru Budowlanego w sprawie rozbudowy i nadbudowy budynku gospodarczo-garażowego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić D. S. i P. S. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, którą wypłacić z sum budżetowych Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Pismem z 9 lutego 2026 r. D. S. i P. S. (dalej jako: skarżący), wnieśli skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PINB lub organ). Jak wynika z treści skargi, została ona wniesiona w związku z zawiadomieniem skarżących z 14 czerwca 2022 r., dotyczącym szeregu samowoli budowlanych na działce nr [...] położonej w miejscowości S.. W piśmie procesowym z 17 marca 2026 r. (stanowiącym odpowiedź na skargę) organ wskazał, że w wyniku składanych przez skarżących wniosków, prowadził postępowania administracyjne w dwunastu sprawach dotyczących szeregu samowoli budowlanych w odniesieniu do różnych obiektów położonych na ww. działce. Jednym z tych postępowań była sprawa dotycząca zgodności z prawem rozbudowy i nadbudowy budynku gospodarczo-garażowego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, dotyczące sprecyzowania przedmiotu skargi, skarżący wyjaśnili (pismo z 31 marca 2026 r.), że ich skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w B. P. dotyczy wszystkich postępowań wskazanych w ww. piśmie organu. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że pismo skarżących z 9 lutego 2026 r. obejmuje dwanaście skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w B. P. w sprawach dotyczących różnych obiektów budowlanych znajdujących się na działce nr [...]. Sprawy te zostały zarejestrowane pod odrębnymi sygnaturami (II SAB/Lu 71-82/26). Skarga w sprawie o sygn. II SAB/Lu 79/26 dotyczy bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB w B. P. w sprawie dotyczącej zgodności z prawem rozbudowy i nadbudowy budynku gospodarczo-garażowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczna kontrola działalności administracji publicznej na skutek złożenia skargi, poprzedzona jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), to znaczy złożyła stosowne ponaglenie do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia, stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r., II OSK 2203/20). Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną, a skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 5 października 2021 r., II OZ 622/21). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący wnieśli skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez organ z pominięciem ustawowego trybu wyczerpania środków zaskarżenia. Z akt sprawy wynika, że wystąpienie na drogę sądowoadministracyjną nie zostało poprzedzone złożeniem stosownego ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a. W konsekwencji, wobec niewyczerpania dostępnych środków prawnych, skarga dotknięta jest nieusuwalną wadą formalną. Stanowi to bezwzględną przeszkodę procesową, która obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., bez możliwości jej merytorycznego rozpoznania. Konkluzji tej nie zmienia okoliczność, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżących z 10 września 2025 r. zatytułowane "Skarga na zaniechanie działań przez Inspektor Nadzoru Budowlanego wniesione bezpośrednio do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L.. Pismo to zostało zakwalifikowane przez organ jako skarga w trybie art. 227 k.p.a. W ocenie Sądu, treść tego pisma nie pozostawia wątpliwości, że zostało ono wniesione w trybie określonym w art. 227 k.p.a., co uniemożliwia uznanie go za ponaglenie w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a. Co więcej, pismu temu nadano bieg właściwy dla trybu skargowego i w tym też trybie podjęto kolejne czynności, co oznacza, że nie można go zakwalifikować jako ponaglenia w rozumieniu art. 37 k.p.a. Należy podkreślić, że ponaglenie jest specyficznym środkiem prawnym o charakterze instancyjnym, którego wniesienie za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie jest warunkiem sine qua non dopuszczalności późniejszej skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt I OSK 829/25). Skarga z art. 227 k.p.a. stanowi zaś uprawnienie o charakterze petycyjnym i nie może zastępować ani konsumować ustawowego wymogu wyczerpania drogi administracyjnej właściwej dla zwalczania bezczynności. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Rozstrzygnięcie o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, zawarte w punkcie 2 sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w treści art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.