II SAB/Lu 31/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2022 r. sprawy z wniosku Fundacji [...] w [...] o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 maja 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 31/22 w sprawie ze skargi Fundacji [...] w [...] na bezczynność Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego - Lublin Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. uzupełnia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 maja 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 31/22 w ten sposób, że po punkcie III. dodaje punkt IV. o treści: "oddala wniosek o wymierzenie Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu - Lublin Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Lublinie grzywny"; II. oddala wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Fundacja [...] w [...] (dalej także jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacji – Lublin Sp. z o.o. w Lublinie (dalej także jako "MPK" lub "organ") w sprawie wniosku z dnia 15 lutego 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. W treści skargi skarżąca zwróciła o: 1) zobowiązanie organu do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, 2) zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, 3) wymierzenie organowi grzywny, 4) stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, 5) przeprowadzenia czynności przewidzianych w art. 115 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Po rozpoznaniu powyższej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał ją za zasadną i wyrokiem z dnia 24 maja 2022 r. zobowiązał MPK do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 15 lutego 2022 r. (pkt I.), stwierdził, że bezczynność MPK nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II.) oraz zasądził od MPK na rzecz skarżącej Fundacji kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt III.). Wyrok ten zapadł na posiedzeniu niejawnym, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym. Odpis wyroku wraz z jego uzasadnieniem (sporządzonym z urzędu) doręczono natomiast pełnomocnikowi skarżącej K. K. w dniu 23 czerwca 2022 r. (potwierdzenie odbioru – k. 72). Wnioskiem z dnia 7 lipca 2022 r. radca prawny B. W., działając w imieniu skarżącej Fundacji na podstawie załączonego do wniosku pełnomocnictwa (k. 81), powołując się na przepis art. 157 § 1 p.p.s.a., zwrócił się o uzupełnienie wyroku z dnia 24 maja 2022 r. poprzez rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Jednocześnie profesjonalny pełnomocnik skarżącej wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. W motywach wniosku wskazano, że Sąd w wydanym wyroku nie rozstrzygnął w przedmiocie wniosku Fundacji wyrażonego w pkt 3 petitum skargi, albowiem wniosku tego ani nie uwzględnił, ani też nie orzekł o jego oddaleniu (choćby poprzez "oddalenie skargi w pozostałym zakresie"). Brak rozstrzygnięcia o całości skargi uniemożliwia zaś skarżącej kwestionowanie, w drodze skargi kasacyjnej, braku wymierzenia organowi grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek o uzupełnienie wyroku jest zasadny. Zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba, że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów (§ 3). Instytucja uzupełnienia orzeczenia służy temu, aby w szczególnej sytuacji pominięcia przez sąd jakiejś kwestii, która winna być przedmiotem zapadłego rozstrzygnięcia, wydane orzeczenie uczynić kompletnym. Gramatyczna wykładnia art. 157 § 1 p.p.s.a. pozwala na stwierdzenie, że uzupełnić można jedynie wyrok (sentencję), a nie jego uzasadnienie. Ponadto z treści powołanego przepisu wynika, że strona może domagać się uzupełnienia wyroku w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi, i po drugie, jeżeli nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W tym pierwszym przypadku, mimo że sąd nie jest związany granicami skargi, wyrok może zostać uzupełniony tylko o te akty lub czynności, które były objęte przedmiotem skargi. Gdyby natomiast strona takiego żądania w skardze nie zawarła, brak rozstrzygnięcia w tym zakresie może być kwestionowany wyłącznie w drodze odpowiedniego środka odwoławczego. Podkreślić przy tym należy, że rzeczywisty zamiar sądu oddalenia pominiętego żądania nie może usprawiedliwiać odmowy uzupełnienia wyroku, nawet jeśli zamiar ten znalazł wyraz w uzasadnieniu wyroku. W takim wypadku wyrok powinien zostać uzupełniony przez stosowne oddalenie żądania. Uzupełnienie wyroku może więc polegać zarówno na pozytywnym, jak i negatywnym rozstrzygnięciu o pominiętym żądaniu (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 6. wydanie, Warszawa 2016, str. 682-683, wraz z powołanym tam orzecznictwem). Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie przedmiotem skargi uwzględnionej przez Sąd wyrokiem z dnia 24 maja 2022 r. była bezczynność zarzucona Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacji – Lublin Sp. z o.o. w Lublinie w sprawie wniosku skarżącej Fundacji z dnia 15 lutego 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. Formę wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność określa art. 149 p.p.s.a. Z § 1 tego przepisu wynika, że Sąd, uwzględniając skargę w takim przedmiocie, alternatywnie: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Dodatkowo w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Treść art. 149 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, że w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, nałożenie na organ grzywny ma charakter fakultatywny. Niemniej jednak wniosek o wymierzenie organowi grzywny, zawarty w skardze na bezczynność, jest elementem skargi, co oznacza, że sąd powinien o nim orzec w wyroku. Jeżeli o tym wniosku sąd w wyroku nie orzeknie, zachodzi podstawa wskazana w art. 157 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia wyroku z tego powodu, że sąd nie orzekł o całości sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1037/16, opubl. ONSAiWSA 2017/6/98). Opisana wyżej sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Wniesiona przez skarżącą Fundację skarga z dnia 7 marca 2022 r. na bezczynność MPK zawierała bowiem oparty na dyspozycji art. 149 § 2 p.p.s.a. wniosek o wymierzenie organowi grzywny. W zapadłym w tej sprawie w dniu 24 maja 2022 r. wyroku - pomimo, iż uwzględniono nim skargę - nie zawarto natomiast rozstrzygnięcia w zakresie powyższego żądania. Nie budzi przy tym wątpliwości, że pomimo uwzględnienia skargi na bezczynność, Sąd uznał, że brak jest podstaw do wymierzenia organowi grzywny, albowiem taką właśnie jednoznaczną ocenę wyraził w treści uzasadnienia wyroku (str. 7). Niemniej jednak pominięcie w sentencji wyroku orzeczenia o oddaleniu wniosku skarżącej o wymierzenie grzywny czyni zasadnym uzupełnienie wyroku o stosowne rozstrzygnięcie w tym zakresie – zgodne ze stanowiskiem Sądu. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zgłoszony wraz z wnioskiem o uzupełnienie wyroku, ponowny wniosek strony skarżącej o zasądzenie od organu kosztów postępowania – tym razem obejmujących koszt ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego). Należy zauważyć, że w wyroku z dnia 24 maja 2022 r. Sąd – uwzględniając wniosek skarżącej zgłoszony już w skardze – orzekł o zasądzeniu na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania (pkt III. sentencji wyroku), przy czym z uwagi na to, że na ówczesnym etapie postępowania sądowego skarżąca nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata lub radcę prawnego, wysokość należnych skarżącej kosztów postepowania ustalono w oparciu o art. 205 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji zasądzone koszty ograniczyły się do uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, nie obejmując natomiast wynagrodzenia dla adwokata lub radcy prawnego. Wprawdzie wraz z wnioskiem o uzupełnienie ww. wyroku udział w niniejszej sprawie w charakterze pełnomocnika skarżącej zgłosił radca prawny, wnosząc jednocześnie o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania obejmujących koszty zastępstwa procesowego, jednak okoliczność ta nie daje podstaw do zasądzenia obecnie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym zakresie – ani w ramach uzupełnienia wyroku z dnia 24 maja 2022 r., skoro wyrok ten zawierał orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, ani też w formie odrębnego rozstrzygnięcia, albowiem wyrok wydawany w trybie art. 157 § 1 p.p.s.a. obejmować może wyłącznie rozstrzygnięcia pominięte w uzupełnianym w tym trybie wcześniejszym orzeczeniu, natomiast nie stanowi kolejnego wyroku uwzględniającego skargę, w ramach którego zasadne byłoby ponowne orzeczenie o kosztach postępowania (art. 209 a contrario p.p.s.a.). Z tych względów i na podstawie art. 157 § 1 i § 3 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku.