II SAB/Lu 25/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. Z. i E. M. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z 21 stycznia 2021 r. D. Z. i E. M. (dalej także jako: skarżące) wniosły skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie złożonego przez skarżące wniosku z 4 sierpnia 2020 r. w sprawie podjęcia działań na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (aktualnie: Dz. U. z 2020 r., poz. 310, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), mających na celu nakazanie właścicielowi działki nr [...], położonej w [...], gm. D. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Skarżące wniosły o nakazanie Wójtowi, na podstawie art. 101a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713, ze zm.; dalej jako: u.s.g.), przywrócenia stanu poprzedniego na ww. działce na koszt i ryzyko gminy, poprzez usunięcie przeszkód oraz zmian w odpływie wody z działki nr [...] na działkę nr [...], której skarżące są współwłaścicielkami. Alternatywnie skarżące wniosły o nakazanie Wójtowi podjęcia czynności na podstawie art. 234 ust. 3 P.w., tj. nakazanie w drodze decyzji właścicielowi działki nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego w zakresie przeszkód oraz zmian w odpływie wody z działki nr [...] na działkę na [...], ustalając termin wykonania tej czynności. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że skarżące przed wniesieniem skargi do sądu nie złożyły ponaglenia na bezczynność Wójta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy ustalić właściwy przedmiot i podstawę prawną skargi wniesionej do sądu. Skarżące wskazały w skardze dwie alternatywne podstawy swoich żądań. W pierwszej kolejności wskazały art. 101a ust. 1 u.s.g. Z przepisu tego wynika, że art. 101 u.s.g., w świetle którego każdemu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, służy skarga do sadu administracyjnego, stosuje się odpowiednio w sytuacji, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. Alternatywnie skarżące wskazały jako podstawę prawną swoich żądań art. 234 ust. 3 P.w., zgodnie z którym jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Należy przypomnieć, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny nie jest związany powołaną w skardze podstawą prawną. Sąd ma obowiązek ustalić właściwą podstawę prawną, na podstawie analizy treści skargi oraz całokształtu okoliczności sprawy. W ocenie Sądu analiza treści skargi oraz akt administracyjnych w sprawie wskazuje jednoznacznie, że przedmiotem skargi jest bezczynność Wójta Gminy, mająca się wyrażać w braku wydania decyzji administracyjnej, na podstawie art. 234 ust. 3 P.w., nakazującej właścicielowi działki nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jakie miały według skarżących powstać na będącej ich współwłasnością działce nr [...]. Taką podstawę prawną żądań skarżące jednoznacznie wskazywały już w piśmie inicjującym postępowanie – z 4 sierpnia 2020 r. Na ten sam tryb postępowania (administracyjnego, zmierzającego do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 234 ust. 3 P.w.) wskazuje też dalsza korespondencja prowadzona pomiędzy skarżącymi a organem (vide: pisma skarżących z 1 września i z 30 września 2020 r.; pismo Wójta z 14 października 2020 r., w szczególności pkt 6; pisma skarżących z 23 listopada 2020 r. i z 19 lutego 2021 r.; pismo Wójta z 15 lutego 2021 r., m.in. zawierające wezwanie do usunięcia braków formalnych podania w trybie art. 64 § 2 k.p.a.). Pojawiające się w międzyczasie inne liczne wątki poboczne i dodatkowe (kwestia stanu drogi gminnej, transportu urobku z działki nr [...], żądania udostępnienia informacji publicznej, interwencji w Okręgowym Urzędzie Górniczym w L., pozwolenia wodnoprawnego dla właściciela działki nr [...]), nie zmieniają istoty przedmiotu sprawy. Inicjujący postępowanie wniosek skarżących z 4 sierpnia 2020 r. podlegał rozpatrzeniu na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. Skoro zarzucana bezczynność Wójta ma odnosić się do braku załatwienia sprawy w ogólnym postępowaniu administracyjnym, podstawą skargi nie mógł być art. 101a u.s.g. Wynika to jednoznacznie z treści art. 102 u.s.g., w świetle którego przepisów rozdziału niniejszego nie stosuje się do decyzji indywidualnych w sprawach z zakresu administracji publicznej, wydawanych przez organy gmin, ich związków lub samorządowe kolegia odwoławcze. Kontrolę instancyjną w tym zakresie oraz nadzór pozainstancyjny i kontrolę sprawowaną przez sąd określają przepisy odrębne. Takimi przepisami odrębnymi są przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, przewidujące, że w przypadku bezczynności organu prowadzącego postępowanie administracyjne stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia (art. 37 k.p.a.). Wymóg wniesienia ponaglenia przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego wynika jednoznacznie z treści art. 53 § 2b p.p.s.a.. w świetle którego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Ani ze skargi, ani z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby skarżące wniosły ponaglenie na bezczynność Wójta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.. Brak wniesienia ponaglenia czyni skargę na bezczynność niedopuszczalną i skutkuje koniecznością jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a. Na marginesie należy zauważyć, że odrzucenie skargi nie ogranicza ochrony prawnej przysługującej skarżącym, zachowują one nadal prawo do wniesienia skargi na bezczynność Wójta, w każdym czasie, pod warunkiem jednak uprzedniego wniesienia ponaglenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L..