II SAB/Lu 154/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi I. Z. na bezczynność Starosty Biłgorajskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zobowiązuje Starostę Biłgorajskiego do wydania decyzji w sprawie z wniosku skarżącej z dnia 23 lipca 2020 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w terminie miesiąca od dnia doręczenia organowi akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.

I. Z., M. K. i M. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Starosty Biłgorajskiego w sprawie wniosku z 23 lipca 2020r. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości położonych przy ul. [...] i ul. [...] w B.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 1 czerwca 2022r., sygn. akt II SAB/Lu 59/22 odrzucił skargi M. K. i M. Buszkowskiego, natomiast wyrokiem z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Lu 59/22, w pkt I. zobowiązał Starostę Biłgorajskiego do wydania decyzji w sprawie z wniosku z dnia 23 lipca 2020r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości; w pkt II. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt III. zasądził od Starosty Biłgorajskiego na rzecz I. Z. kwotę 597 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Sąd ustalił, że wniosek wpłynął do organu 27 lipca 2020r. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2020r. Starosta Biłgorajski odmówił wszczęcia postępowania, postanowieniem z dnia 2 października 2020 r. Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy to postanowienie, jednak następnie wyrokiem z dnia 23 marca 2021r. w sprawie II SA/Lu 739/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienia organów obu instancji, zaś akta sprawy zostały zwrócone organowi w dniu 16 lipca 2021 r. Rozpatrując skargę na bezczynność, Sąd przedstawił podejmowane przez organ i strony czynności procesowe, zwrócił uwagę, że organ trzykrotnie wzywał wnioskodawców do jednoznacznego sprecyzowania wniosku (ostatni raz 9 grudnia 2021r.), pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Sąd stwierdził, że ponadto organ wzywał wnioskodawców także do przedłożenia dowodów potwierdzających tytuł prawny wnioskodawców do nieruchomości oraz dowodów na okoliczność przeprowadzanych wywłaszczeń. Prowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające i gromadził dowody, a więc nie było podstaw do pozostawienia wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. (niezależnie od tego Sąd ustalił, że w aktach administracyjnych nie ma jakiegokolwiek dowodu na tę okoliczność). Sąd zaznaczył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że powołanie się przez organ administracji na przepis art. 64 § 2 K.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny wniosku, a poza tym treść żądania budząca wątpliwości organu nie jest brakiem formalnym, usuwalnym w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Wątpliwości co do treści żądania powinny być usuwane w trybie postępowania wyjaśniającego. W związku z powyższym, Sąd wydał wskazany wyżej wyrok z 10 listopada 2022r. zobowiązując w pkt I. Starostę Biłgorajskiego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania decyzji w sprawie wniosku skarżącej o zwrot wywłaszczonych nieruchomości i stwierdzając w pkt II. - na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. - że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt III orzekł o kosztach postępowania. W uzasadnieniu Sąd dodatkowo wskazał, że decyzja powinna być wydana w terminie jednego miesiąca, określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Termin ten liczy się od dnia doręczenia organowi akt, zgodnie z art. 286 § 3 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej skarżąca, reprezentowana przez adwokata, domagała się uchylenia wyroku w części dotyczącej pkt I, w którym Sąd zobowiązując Starostę Biłgorajskiego do wydania decyzji, nie wskazał w sentencji wyroku terminu, w którym decyzja ta winna zostać wydana. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i wyrokiem z dnia 1 września 2023r., sygn. akt I OSK 308/23 uchylił pkt I. wyroku Sądu I instancji. Zdaniem NSA, wskazanie przez Sąd terminu z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w którym organ powinien wydać decyzję jedynie w uzasadnieniu wyroku, z pominięciem tego elementu w sentencji, stanowi naruszenie w/w przepisu – pomimo, że termin ten został wskazany w uzasadnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł intencję Sądu I instancji zobowiązania Starosty Biłgorajskiego do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od doręczenia organowi akt, jednakże termin ten nie został wskazany w sentencji wyroku, do czego Sąd był obowiązany na mocy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. NSA wskazał, że Sąd I instancji ponownie orzekając w zakresie uchylonego pkt I wyroku, wskaże w sentencji termin, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. - sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. (...). Stosownie zaś do art. 153 p.p.s.a. - Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W rozpatrywanej sprawie dotyczącej bezczynności Starosty Biłgorajskiego w przedmiocie wniosku skarżącej z 23 lipca 2020r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, kwestia bezczynności tego organu została uznana za bezsporną zarówno przez Sąd I instancji, jak i następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd I instancji zobowiązał organ do załatwienia tego wniosku (pkt I) i stwierdził, że bezczynność nie miała charakteru rażącego (pkt II). Powodem uchylenia rozstrzygnięcia Sądu I instancji sformułowanego w pkt I sentencji wyroku, było wyłącznie to, że nie wskazano w nim jednocześnie terminu na wykonanie przez organ obowiązku załatwienia wniosku skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest zatem obecnie uprawniony do ponownej oceny, czy w sprawie wniosku skarżącej z 23 lipca 2020r. zachodziła bezczynność organu, ponieważ okoliczność ta została jednoznacznie ustalona przez te sądy. W konsekwencji, mając na względzie wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd obecnie zobowiązał Starostę Biłgorajskiego do wydania decyzji w sprawie wniosku skarżącej z 23 lipca 2020r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w terminie miesiąca od dnia doręczenia organowi akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zakreślenie terminu wykonania obowiązku wynika z art. 35 k.p.a. w zw. z art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami - Po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności (...). Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia (art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 35 k.p.a. - § 1. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. (...). §3. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca (...)". Dodać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że wskazanie terminu na rozpatrzenie wniosku skarżącej po zwrocie akt organowi, nie może być zawarte w wyroku w trybie jego uzupełnienia na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a. Z tych względów, Sąd orzekł, jak w sentencji.