II SAB/Lu 13/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy Maciej Gapski po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Niemce w przedmiocie odstąpienia od żądania zwrotu należności postanawia odrzucić skargę.

W dniu 15 grudnia 2023 r. do Urzędu Gminy Niemce wpłynęła skarga Z. W. (dalej jako: skarżący) na przewlekłość oraz bezczynność Wójta Gminy Niemce w spawie rozpatrzenia jego wniosku z dnia 10 lipca 2023 r. o odstąpienie od zwrotu należności za specjalistyczne usługi opiekuńcze za czerwiec 2020 r. Skarżący zarzucił, że organ odniósł się do okresu od czerwca do października 2020 r., a nie odniósł się do innego wniosku w zakresie kwoty należności za czerwiec 2020 r. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Niemce opisał stan faktyczny sprawy wyjaśniając w szczególności, że decyzją z dnia 10 października 2023 r. znak OPS.450.43.2023 odmówiono odstąpienia od żądania zwrotu kwoty za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w okresie od 1 czerwca 2020 r. do 31 października 2020 r. Organ podkreślił, że po wniesieniu odwołania przez skarżącego od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie orzeczeniem z dnia 9 listopada 2023 r. znak: SKO.41/6068/OS/2023 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzji. Organ podkreślił, że Z. W. złożył skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W konkluzji odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Niemce wniósł o jej oddalenie lub odrzucenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza każdorazowo jej analiza pod kątem dopuszczalności. W niniejszej sprawie skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) z tego względu, że została wniesiona po załatwieniu sprawy przez organ. Jak wynika z akt sprawy, decyzja w sprawie została wydana przez Wójta Gminy Niemce w dniu 10 października 2023 r. (doręczona w dniu 13.10.2023 r.), a w dniu 9 listopada 2023 r. po rozpatrzeniu odwołania w sprawie została wydana ostateczna decyzja SKO w Lublinie. Przedmiotowa skarga została wniesiona w dniu 15 grudnia 2023 r. Sąd wskazuje, że w sprawie wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracyjne, już po zakończeniu postępowania administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny podjął dwie uchwały, uznając w nich, że skargi takie są niedopuszczalne. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, stwierdzono, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. W kolejnej uchwale z dnia 7 marca 2022 r., sygn. II OPS 1/21 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.". W jej uzasadnieniu wskazano, że przyjęty w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, pogląd w odniesieniu do skargi na bezczynność organu administracji, gdy skarga została wniesiona w chwili ustania bezczynności organu, pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji, gdy skarga ta została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy. Istota skargi na przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ administracji publicznej polega na niejako przymuszeniu organu do jej merytorycznego załatwienia w terminach wynikających z przepisów prawa, poprzez wydanie stosownego orzeczenia sądowego. A zatem, po wydaniu decyzji kończącej postępowanie w danej instancji, tego typu skarga nie może odnieść takiego skutku, który już się ziścił. Sąd orzekający jest związany stanowiskiem wyrażonym w wymienionych uchwałach NSA, zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zajętym w uchwale i przyjąć wykładni prawa odmiennej od tej, która została zaakceptowana przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego, skoro stan bezczynności lub przewlekłości kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to oczywiste jest, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje już w chwili jej wniesienia. Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, stan rzeczy musi być w dacie skargi aktualny, a nie historyczny. Taka też wykładnia art. 53 ust. 2b p.p.s.a. została przyjęta w powołanych wyżej uchwałach składu siedmiu sędziów NSA: z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19) oraz z dnia 7 marca 2022 r. (sygn. akt II OPS 1/21). Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że skoro skarga Z. W. na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona w dniu 15 grudnia 2023 r, a zatem po wydaniu przez Wójta Gminy Niemce decyzji z dnia 10 października 2023 r. tj. po zakończeniu przez organ postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zwrot należności za usługi opiekuńcze za czerwiec 2020 r., to skarga ta podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jako niedopuszczalna. Podnoszone w skardze zarzuty wskazujące, że skarżący złożył odrębny wniosek odnoszący się wyłącznie do zwrotu należności za czerwiec 2020 r. nie mają znaczenia dla zasadności skargi. Należy bowiem podkreślić, że decyzja organu dotyczyła okresu od czerwca do października 2020 r., więc zawierała rozstrzygnięcie odnoszące się również do zwrotu należności za czerwiec 2020. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.