II SAB/Kr 220/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Organizacji Międzyzakładowej nr [...] w Wojewódzkich Ośrodkach Ruchu Drogowego i Ośrodkach Szkolenia Kierowców z siedzibą w Ł. na bezczynność Starosty L. w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej postanawia: 1/odrzucić skargę; 2/ zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi

Organizacja Międzyzakładowa nr [...] w Wojewódzkich Ośrodkach Ruchu Drogowego i Ośrodkach Szkolenia Kierowców z siedzibą w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Starosty L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Starosta L. wniósł o jej oddalenie. Zarządzeniem z dnia 3 lipca 2026 r. wezwano stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie uwierzytelnionej kopii statutu Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego [...] oraz dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wskazującego, że strona skarżąca uzyskała osobowość prawną (art. 57 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 46 § 2 pkt 1 lit. c P.p.s.a.), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis powyższego zarządzenia doręczono stronie skarżącej w dniu 13 lipca 2026 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k-26 akt sądowych). W piśmie procesowym z dnia 24 lipca 2026 r. strona skarżąca podniosła, że wnosi o nieuwzględnienie odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało odrzucić. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."). Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zatem, w świetle art. 46 § 2 pkt 1 lit. a P.p.s.a., pismo strony powinno zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Zgodnie z treścią art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., każde pismo strony powinno także zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. c P.p.s.a. pismo strony powinno ponadto zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer identyfikacyjny REGON albo numer w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numer identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, która nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest ona obowiązana do jego posiadania. Stosownie do art. 28 § 1 P.p.s.a., osoby prawne, jak też jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przy czym, z mocy art. 29 P.p.s.a., podmioty takie mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W świetle tej regulacji niezachowanie wymogów formalnych skargi skutkuje wezwaniem przez sąd do uzupełnienia jej braków w wyznaczonym terminie, pod rygorem odrzucenia skargi. Podstawę odrzucenia skargi stanowi wówczas art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. określający, że sąd odrzuca skargę, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie. W przedmiotowej sprawie zarządzeniem z dnia 3 lipca 2026 r. (k-23 akt sądowych) wezwano stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie uwierzytelnionej kopii statutu Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego [...] oraz dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wskazującego, że strona skarżąca uzyskała osobowość prawną (art. 57 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 46 § 2 pkt 1 lit. c P.p.s.a.), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis powyższego zarządzenia doręczono stronie skarżącej w dniu 13 lipca 2026 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k-26 akt sądowych). Do chwili obecnej wskazane braki formalne nie zostały uzupełnione. W tym miejscu zasadnym jest wskazanie, że znajdującego się na stronie internetowej [...] statutu Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego [...] wynika, że podstawowymi jednostkami organizacyjnymi NSZZ "[...] posiadającymi osobowość prawną są organizacje zakładowe i międzyzakładowe (vide § 13 ust. 1 lit. c statutu). W myśl § 15 ust. 1 statutu organizacje zakładowe i międzyzakładowe powstają z mocy uchwały o ich utworzeniu podjętej przez co najmniej 10 osób uprawnionych do tworzenia Organizacji Zakładowych. W aktach przedmiotowej sprawy brak było wskazanej wyżej uchwały. Dlatego też zasadnym było wezwanie strony skarżącej do przedłożenia dokumentu pozwalającego na ustalenie, że konkretna jednostka organizacyjna występująca w niniejszej sprawie pod nazwą Organizacja Międzyzakładowa nr [...] "[...] w Wojewódzkich Ośrodkach Ruchu Drogowego i Ośrodkach Szkolenia Kierowców z siedzibą w Ł. została skutecznie utworzona zgodnie z postanowieniami statutu związku. Samo zawarte w § 13 ust. 1 lit. c statutu ogólne wskazanie, że organizacje zakładowe i międzyzakładowe należą do podstawowych jednostek organizacyjnych NSZZ "[...] posiadających osobowość prawną, nie jest jeszcze wystarczające do wykazania istnienia określonej, indywidualnie oznaczonej organizacji międzyzakładowej. Postanowienie to określa bowiem jedynie kategorię jednostek organizacyjnych, którym statut przypisuje osobowość prawną. O powstaniu konkretnej organizacji zakładowej albo międzyzakładowej rozstrzyga natomiast § 15 ust. 1 statutu, zgodnie z którym organizacje te powstają z mocy uchwały o ich utworzeniu, podjętej przez co najmniej dziesięć osób uprawnionych do ich tworzenia. Z tego samego postanowienia wynika ponadto obowiązek wyboru komitetu założycielskiego oraz jego zarejestrowania w Zarządzie Regionu. Treść wezwania z dnia 3 lipca 2026 r., w którym zobowiązano stronę skarżącą do przedstawienia statutu oraz dokumentu wskazującego, że uzyskała ona osobowość prawną, należało zatem odczytywać łącznie z postanowieniami tego statutu. Dokumentem, o którego przedłożenie chodziło w wezwaniu, była przede wszystkim przewidziana w § 15 ust. 1 statutu uchwała o utworzeniu strony skarżącej, ewentualnie wraz z dokumentem potwierdzającym jej rejestrację w wewnętrznym rejestrze właściwego Zarządu Regionu. Sąd nie żądał tym samym odrębnego wpisu organizacji międzyzakładowej do Krajowego Rejestru Sądowego, lecz dokumentacji wewnątrzzwiązkowej, która zgodnie z autonomicznie ukształtowanymi zasadami organizacyjnymi Związku pozwalała stwierdzić, że konkretna jednostka organizacyjna rzeczywiście została utworzona i uzyskała prawo do działania. Powyższe odpowiada regulacji art. 13 pkt 7 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych. Statut związku zawodowego powinien określać jego strukturę organizacyjną ze wskazaniem jednostek posiadających osobowość prawną, zaś jednostki organizacyjne wskazane w statucie nabywają osobowość prawną na zasadach wynikających z ustawy i statutu. Brak przedmiotowej uchwały miał zatem kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi. Bez jej przedłożenia nie było możliwe ustalenie, czy jednostka organizacyjna oznaczona w skardze jako Organizacja Międzyzakładowa nr [...] rzeczywiście powstała, czy posiada odrębny byt organizacyjny oraz czy osoba, która podpisała skargę, była uprawniona do występowania w jej imieniu. Uchwała stanowiła bowiem dokument indywidualizujący stronę skarżącą i odróżniający ją od abstrakcyjnie określonej w statucie kategorii organizacji zakładowych i międzyzakładowych. Wprawdzie, zgodnie z art. 25 § 2 P.p.s.a., zdolność sądową mogą mieć również organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, jednak regulacja ta nie zwalnia podmiotu występującego przed sądem z obowiązku wykazania, że organizacja ta w ogóle istnieje jako wyodrębniona jednostka organizacyjna oraz że osoba dokonująca czynności procesowych jest uprawniona do działania w jej imieniu. Z art. 28 § 1 i art. 29 P.p.s.a. wynika bowiem, że osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności przez swoje organy albo osoby uprawnione, które przy pierwszej czynności procesowej obowiązane są wykazać swoje umocowanie odpowiednim dokumentem. Nie można przy tym uznać, że pismo procesowe z dnia 24 lipca 2026 r. stanowiło wykonanie wezwania Sądu. W piśmie tym strona skarżąca ograniczyła się do żądania nieuwzględnienia odpowiedzi na skargę, nie przedkładając ani uwierzytelnionej kopii statutu, ani uchwały o utworzeniu organizacji, ani innego dokumentu wykazującego jej byt prawny i umocowanie osób działających w jej imieniu. Pismo to nie odnosiło się zatem do braków formalnych wskazanych w zarządzeniu z dnia 3 lipca 2026 r. Siedmiodniowy termin do wykonania wezwania, liczony od dnia następującego po doręczeniu zarządzenia, upłynął w dniu 20 lipca 2026 r. Strona skarżąca została prawidłowo pouczona, że nieuzupełnienie braków w tym terminie spowoduje odrzucenie skargi. Pomimo tego wymagane dokumenty nie zostały przedłożone. W konsekwencji Sąd nie miał możliwości stwierdzenia, że skarga została skutecznie wniesiona przez istniejącą jednostkę organizacyjną oraz podpisana przez osobę uprawnioną do jej reprezentowania. Nieusunięcie w wyznaczonym terminie braków uniemożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu obligowało zatem Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w związku z art. 49 § 1, art. 28 § 1 i art. 29 P.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. O zwrocie stronie skarżącej całego uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł orzeczono w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały wpis uiszczony od pisma odrzuconego.