II SAB/Kr 22/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków – Śródmieście Wschód T. W. sprawy ze skargi J. B., M. M., J. M., G. M., B. R. i S. M. na bezczynność Wójta Gminy Lanckorona w przedmiocie przekazania wniosku o wznowienie postępowania I. stwierdza, że Wójt Gminy Lanckorona dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, II. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania Wójta Gminy Lanckorona na wydania aktu lub dokonania czynności, III. zasądza od Wójta Gminy Lanckorona na rzecz skarżących J. B., M. M., J. M., G. M., S. M. i B. R. solidarnie kwotę 631 (sześćset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

J. B., M. M. i L. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wójta Gminy Lanckorona w przedmiocie przekazania wniosku skarżących o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 6 września 1993 r. Skarżący wnieśli o zobowiązanie Wójta Gminy Lanckorona do załatwienia wniosku, tj. przekazanie go zgodnie z kompetencjami; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili przebieg postępowania, który przedstawia się następująco: W dniu 16 listopada 2021 r. do Wójta Gminy Lanckorona wpłynął wniosek J. B., L. M. i M. M. z dnia 12 listopada 2021 r. o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji Wojewody Bielskiego z dnia 6 września 1993 r. Pismem z dnia 22 listopada 2021 r. Wójt Gminy Lanckorona poinformował wnioskodawców, że organem właściwym do podjęcia decyzji o wznowieniu postępowania komunalizacyjnego jest Wojewoda Małopolski. Pismem z dnia 26 listopada 2021 r. wnioskodawcy zwrócili się do Wójta Gminy Lanckorona o przekazanie wniosku do organu właściwego. Wskazali, że Wojewoda Małopolski nie mógł i nie wydał decyzji z dnia 6 września 1993 r. z uwagi na nieistnienie tego organu w dacie wydania decyzji. Następnie pismem z dnia 2 grudnia 2021 r. skarżący zwrócili się o wyjaśnienie przyczyny niezgodności pomiędzy ewidencją numeracji porządkowej budynków, a zaświadczeniem Wójta Gminy Lanckorona oraz o wyjaśnienie wskazanych w piśmie wątpliwości. Pismem z dnia 22 grudnia 2021 r. Wójt Gminy Lanckorona udzielił odpowiedzi na pismo z dnia 26 listopada 2021 r. Powtórzył, że wniosek wraz z niezbędnymi dokumentami potwierdzającymi stan prawny nadzień 21 maja 1990 r. należy złożyć do Wojewody Małopolskiego. Pismem z dnia 19 stycznia 2022 r., powołując się na treść przepisów art. 65 k.p.a. wnioskujący ponownie zwrócili się do Wójta Gminy Lanckorona o przekazanie wniosku do organu właściwego. Pismem z dnia 21 lutego 2023 r. Wójt Gminy Lanckorona ponownie poinformował wnioskodawców, że wniosek wraz z niezbędnymi dokumentami należy złożyć do Wojewody Małopolskiego. W dniu 5 maja 2023 r. (data stempla pocztowego) J. B., M. M. i L. M. złożyli bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wójta Gminy Lanckorona, polegającą na nieprzekazaniu wniosku skarżących z dnia 12 listopada 2021 r. o wznowienie postępowania. Pismem z dnia 3 czerwca 2022 r. wniosek z dnia 12 listopada 2021 r. został przekazany zgodnie z właściwością do Wojewody Małopolskiego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wójt Gminy Lanckorona podał, że w aktualnym stanie faktycznym nie można się zgodzić z zarzutem bezczynności organu. Organ od początku stwierdził swoją niewłaściwość, o czym informował strony. Ponadto jak wynika z załączonego materiału dowodowego organ przekazał wniosek o wznowienie postępowania organowi właściwemu. Skoro więc po wniesieniu skargi przez skarżących przekazał sprawę do organu właściwego, zdaniem organu bezczynność przestała istnieć. Przekazanie przez organ wniosku strony według właściwości innemu organowi wyłącza bowiem możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność, choćby nawet przekazanie to było wadliwe. Nadto wedle organu, dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Bezczynność organu administracyjnego można bowiem określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań. Organ podkreślił, że w sytuacji, w której po wniesieniu skargi na bezczynność organu, organ wyda akt lub dokona czynności co do których pozostawał w bezczynności, należy wydać postanowienie o umorzeniu postępowania. W niniejszej sprawie wniosek strony skarżącej rozpoznany został przez organ po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem przez Sąd, co powoduje, że odpadł przedmiot zaskarżenia. Organ przekazał sprawę organowi w właściwemu, ale też wskazywał wcześniej skarżącym na charakter złożonego podania na jego braki, które skutkować mogą odmową wznowienia postępowania. Samo podanie nie spełniało wymogów określonych przepisem art. 145 k.p.a., nie wskazywało ani okoliczności wystąpienia jednej z przyczyn wznowienia postępowania określonych w tym przepisie, ani też terminu w którym strona bądź strony dowiedziały się o możliwej przyczynie wznowienia postępowania. Zdaniem organu w działaniu organu trudno dopatrzyć się rażącego naruszenia prawa, skoro Wójt Gminy informował o okolicznościach związanych ze sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakwie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.). Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd kontroluje jedynie, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.). W myśl art. 52 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1), przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżący zarzucają w przedmiotowej sprawie bezczynność Wójtowi Gminy Lanckorona polegającą na nieprzekazaniu do organu właściwego, wniosku skarżących z dnia 12 listopada 2021 r. o wznowienie postępowania. Skarga poprzedzona została ponagleniem, które - zdaniem Sądu - stanowiło pismo z dnia 19 stycznia 2023 r. W piśmie tym skarżący nie tylko zwrócili się o przekazanie wniosku do organu właściwego, ale również wyrazili niezadowolenie z faktu, że wbrew przepisowi art. 65 k.p.a. organ nie przekazał niezwłocznie wniosku do organu właściwego. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Pojęcie bezczynności definiuje art. 37 § 1 k.p.a., zgodnie z którym stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Innymi słowy, z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął postępowania w sprawie lub prowadził je, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy podstawę prawną czynności organu stanowił art. 65 §1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Z przywołanej normy wynika obowiązek niezwłocznego przekazania wniosku strony właściwemu organowi. Zarzut bezczynności można zatem postawić organowi, gdy ten, stwierdzając swoją niewłaściwość w sprawie, bądź kwestionując swoją właściwość, nie podejmuje działań stosownie do art. 65 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2016 r. sygn. I OSK 2122/14). W tej sytuacji wnioskodawca jest uprawniony do złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że wnioskiem z dnia 12 listopada 2021 r. (data wpływu do organu 16 listopada 2021 r.), skarżący zwrócili się do Wójta Gminy Lanckorona o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 6 września 1993 r. Pismem z dnia 22 listopada 2021 r. Wójt Gminy Lanckorona poinformował skarżących, że organem właściwym do rozpoznania wniosku o wznowieniu postępowania jest Wojewoda Małopolski. Wójt Gminy Lanckorona nie uczynił jednak zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 65 k.p.a. i nie przekazał podania organowi właściwemu. Pismem z dnia 26 listopada 2021 r. skarżący zwrócili się do Wójta Gminy Lanckorona o przekazanie wniosku do organu właściwego. W odpowiedzi na powyższe, organ powtórzył, że wniosek wraz z niezbędnymi dokumentami należy złożyć do Wojewody Małopolskiego (por. pismo z dnia 22 grudnia 2021 r.). Mimo wyraźnej prośby skarżących organ nie dokonał wymaganej prawem czynności materialno-technicznej i nie przekazał wniosku do organu właściwego. Kolejnym pismem z dnia 19 stycznia 2022 r., powołując się na treść przepisów art. 65 k.p.a. skarżący ponownie zwrócili się do Wójta Gminy Lanckorona o przekazanie wniosku do organu właściwego, wyrażając niezadowolenie z nieprzekazania wniosku do Wojewody. Pismem z dnia 21 lutego 2023 r. Wójt Gminy Lanckorona po raz trzeci poinformował skarżących, że wniosek należy złożyć do Wojewody Małopolskiego, lekceważąc przepis art. 65 k.p.a. oraz prośby skarżących. Ostatecznie wniosek o wznowienie postępowania został przekazany do Wojewody Małopolskiego pismem z dnia 3 czerwca 2022 r., dopiero na skutek skargi na bezczynność Wójta Gminy Lanckorona, złożonej przez skarżących w dniu 5 maja 2022 r. Analiza przedstawionej chronologii zdarzeń prowadzi do oczywistego wniosku, że Wójt Gminy Lanckorona dopuścił się bezczynności polegającej na nieprzekazaniu wniosku skarżących organowi właściwemu w trybie art. 65 § 1 k.p.a., o czym Sąd orzekł w punkcie I sentencji wyroku. W tym samym punkcie Sąd orzekł, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a. W orzecznictwie wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18). W przedmiotowej sprawie Wójt Gminy Lanckorona wprawdzie zlekceważył normę wynikającą z art. 65 § 1 k.p.a., jednak, w ocenie Sądu, wynikało to z błędnego przekonania, że skarżący sami powinni zwrócić się z wnioskiem do organu właściwego. W takiej postawie organu Sąd nie dopatrzył się znamion działania intencjonalnego, uzasadniającego stwierdzenie rażącej bezczynności. Wbrew stanowisku organu, wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, podjęcie stosownych czynności po wpłynięciu skargi na bezczynność nie niweczy bezczynności organu, która miała miejsce przed wniesieniem skargi. W tej sytuacji jednak należy umorzyć postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności. Skoro zatem Wójta Gminy Lanckorona w dniu 3 czerwca 2022 r., po wniesieniu skargi, przekazał wniosek skarżących organowi właściwemu, należało orzec jak w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżących kwotę 631 (sześćset trzydzieści jeden) złotych. Wskazana kwota obejmuje: kwotę uiszczonego wpisu - 100 (sto) złotych, koszt zastępstwa procesowego – 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 51 (pięćdziesiąt jeden) złotych.