II SAB/Ke 28/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi S. S. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu do rozpatrzenia wniosku S. S. z dnia [...] lutego 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A. Z. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym VAT w kwocie 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

S. S. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę z 13 marca 2025 r. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w O. Ś., podnosząc, że wnioskiem z 19 lutego 2025 r. zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej uprawnień sędzi J. I., która prowadzi postępowanie w jego sprawie. W szczególności udzielenia informacji, czy ww. sędzia posiada pełne uprawnienia sędziego, czy też pełni funkcję asesora oraz wskazanie odpowiednich dokumentów potwierdzających uprawnienia do orzekania. Skarżący podniósł, że w odpowiedzi udzielonej pismem z 28 lutego 2025 r. organ nie udzielił merytorycznej odpowiedzi na jego wniosek, a jedynie poinformował, że informacje o referatach sędziów znajdują się na stronie internetowej sądu. Skarżący zarzucił, że nie znajdują się tam żadne informacje dotyczące uprawnień ww. sędzi, a jedynie podział czynności sędziowskich od 1 lutego 2024 r. Wobec powyższego skarżący wniósł o: zobowiązanie organu do rozpoznania jego wniosku z 19 lutego 2025 r.; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej; uznanie, że brak dostępu do informacji dotyczących uprawnień sędziego uniemożliwia mu skuteczną obronę w jego sprawie i ewentualnie skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. oraz art. 439 § 1 k.p.k.; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz przyznanie pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w związku z realizacją wniosku skarżącego, a także o nieobciążanie go kosztami postępowania. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, organ wyjaśnił, że po ponownym przeanalizowaniu wniosku 26 marca 2025 r. udzielił skarżącemu uzupełniającej odpowiedzi na jego wniosek, tj. przesłał wydruk z Monitora Polskiego obejmującego postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 26 czerwca 2007 r. nr 1130-7-07 o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisko sędziego (zamieszczonego w Monitorze Polskim z 2007 r., Nr 42, poz. 473) oraz kopię pisma Podsekretarza Stanu w Ministerstwie S. J. [...] nr [...] z 27 października 2009 r. w przedmiocie przeniesienia SSR J. I. z dniem 1 listopada 2009 r. na stanowisko Sędziego Sądu Rejonowego w O. Ś. - zalegającego w aktach osobowych ww. sędzi zwróconych Sądowi dopiero 24 marca 2025 r. po służbowym wykorzystaniu przez inną jednostkę. Uwzględniając powyższe, organ podniósł, że najpóźniej 26 marca 2025 r. zrealizował w pełnym zakresie wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Dopiero w tym dniu możliwe było udostępnienie dokumentów wskazujących na datę powołania sędzi i jej przeniesienia do orzekania w Sądzie Rejonowym w O. Ś., gdyż Prezes Sądu uzyskał dostęp do akt osobowych sędzi po ich zwrocie do sądu 24 marca 2025 r. W piśmie z 13 czerwca 2025 r. pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu poparł skargę w całości i wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm obowiązujących oraz od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one opłacone w całości ani w żadnej części. Pełnomocnik podkreślił, że skarżący wniósł o udostępnienie konkretnych informacji i konkretnych dokumentów, tj. aktu powołania sędziego oraz dokumentu potwierdzającego jego przeniesienie. Obowiązkiem organu było zatem ustosunkowanie się do wniosku w granicach żądania i udostępnienie informacji w sposób i formie zgodnej z wnioskiem, nie zaś odsyłanie wnioskodawcy do samodzielnego ich poszukiwania w rejestrach publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1–7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W przypadku żądania udzielenia informacji publicznej, bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej "u.d.i.p.", a żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego w myśl przepisów tej ustawy. Nie budzi wątpliwości Sądu, że żądana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d i pkt 4 lit. a) u.d.i.p., dotyczy ona bowiem podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym informacji o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, a także danych publicznych, w tym treści i postaci dokumentów urzędowych. Natomiast Prezes Sądu, jako organ władzy publicznej, jest zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Realizację prawa do udostępnienia informacji publicznej konkretyzuje art. 13 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W dniu 19 lutego 2025 r. skarżący skierował do Prezesa Sądu Rejonowego w Ostrowcu Św. wniosek, w którym zwrócił się nie tylko o udzielenie informacji dotyczących uprawnień sędziego J. I. ale także o udostępnienie dokumentów uprawniających wyżej wymienioną do pełnienia funkcji sędziego. Udzielenie informacji publicznej może odbywać się poprzez odesłanie wnioskodawcy do informacji zamieszczonych na oficjalnej stronie internetowej, zazwyczaj w BIP. Na stronie internetowej Sądu Rejonowego w O. Ś. znajdują się informacje o pierwszych i kolejnych powołaniach sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych tego sądu. To jednak odpowiedź Prezesa Sądu nie załatwia wniosku w całości, gdyż wnioskowane dokumenty nie zostały przesłane skarżącemu. Organ uczynił zadość żądaniu wniosku z 19 lutego 2025 r. dopiero po wniesieniu skargi. Zestawiając datę złożenia przez skarżącego wniosku o udostępnienie informacji publicznej (21 lutego 2025 r.) z odpowiedzią organu datowaną na 26 marca 2025 r. uznać trzeba, że organ uchybił terminowi określonemu w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Tym samym dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu omawianego wniosku, co trafnie zarzuca skarżący. Jeżeli bowiem organ nie może udzielić informacji publicznej z przyczyn niezależnych od organu, to wówczas powinien zastosować tryb, o którym mowa w aer. 13 ust. 3 u.d.i.p., czego jednak w tym przypadku nie uczynił. Wówczas mógłby skutecznie bronić się przed zarzutem bezczynności. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a.: - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek zawarty w piśmie z 19 lutego 2025 r. po wniesieniu skargi, która została złożona 13 marca 2025 r., rozpoznanie zawartego w skardze żądania zobowiązania organu do załatwienia tego wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Nie można zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte. Zgodnie z przywołanym już art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność organu zachodzi z rażącym naruszeniem prawa gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (por. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., sygn. II OSK 381/18, dostępny jak wyżej). Nie budzi wątpliwości Sądu, że z taką sytuacją nie mamy do czynienia w odniesieniu do wniosku skarżącego z 19 lutego 2025 r., na który organ zareagował udzielając skarżącemu odpowiedzi już pismem z 28 lutego 2025 r., w którym poinformował wnioskodawcę, że informacje o pierwszych i kolejnych powołaniach sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych Sądu Rejonowego w O. Ś. znajdują się na stronie internetowej tego Sądu. Następnie organ udostępnił wnioskodawcy informację publiczną w żądanym zakresie niezwłocznie po wniesieniu skargi, poprzez przesłanie mu za pismem z 26 marca 2025 r. wydruku z Monitora Polskiego publikującego postanowienie Prezydenta RP z 26 czerwca 2007 r. o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisko sędziego oraz kopii pisma Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z 27 października 2009 r. o przeniesienia na stanowisko Sędziego Sądu Rejonowego w O. Ś.. Opóźnienie w rozpoznaniu wniosku nie było znaczące, a w okolicznościach sprawy nie ma przesłanek do przyjęcia, aby celem organu było zlekceważenie złożonego wniosku, a tym samym obowiązków nałożonych na organy administracji publicznej w u.d.i.p. Dodatkowo trzeba zauważyć, że jak wyjaśniła Prezes Sądu, dostęp do akt osobowych sędziego uzyskała dopiero po ich zwrocie do sądu 24 marca 2025 r. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt III sentencji wyroku, na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 4 ust. 1 i 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 763). Ubocznie, ustosunkowując się do wniosku skarżącego o uznanie przez Sąd, że brak dostępu do informacji dotyczących uprawnień sędziego uniemożliwia mu skuteczną obronę w jego sprawie i ewentualnie skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. oraz art. 439 § 1 k.p.k., należy wskazać, że żądanie to nie mogło stanowić przedmiotu rozstrzygania przez Sąd zważywszy na zakres kognicji sądu administracyjnego.