II SAB/Ke 134/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. w przedmiocie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zmniejszenie kosztów zakupu biletów na luty 2026 r. postanawia: odrzucić skargę.

W dniu 15 czerwca 2026 r. M. P. wniósł do tut. Sądu skargę na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. , w związku z "brakiem reakcji na zażalenie", wskazując zarazem decyzję nr GOPS.5102.Rc.11.2026 przyznającą zasiłek celowy. Domagał się przyznania pełnej kwoty zwrotu za bilety. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że 2 lutego 2026 r. M. P. za pośrednictwem systemu e-Doręczenia złożył do GOPS w N. wniosek o refundację dojazdów do szpitala, lekarzy. W dniu 24 marca 2026 r. wydana została decyzja przyznająca zasiłek celowy z przeznaczeniem na zmniejszenie kosztów zakupu biletów na luty 2026 w kwocie 58 zł. Tego samego dnia decyzja wysłana została wnioskodawcy poprzez system e-Doręczenia. Wypłata zasiłku nastąpiła 25 marca 2026 r. na konto bankowe klienta. Strona złożyła odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które decyzją z 26 czerwca 2026 r. utrzymało w mocy decyzję organu I pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3). Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest zatem dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiot mieści się w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a), jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc polega na niewydaniu aktu lub niepodjęciu czynności określonej w tych przepisach, ewentualnie na przewlekłości w tym zakresie. Skarga na bezczynność lub przewlekłość organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność lub przewlekłość przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi (art. 3 § 3). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS 5/19, podjętej w składzie 7 sędziów, wyraził stanowisko, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (tj. stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania). Ponadto NSA w uchwale z 7 marca 2022 r., sygn. II OPS 1/21, przesądził, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W obu przywołanych uchwałach jasno wskazano więc, że zakończenie postępowania administracyjnego przed wniesieniem skargi na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) uniemożliwia jej rozpoznanie. Sąd nie może w takiej sytuacji badać, czy przed zakończeniem sprawy organ był bezczynny (ewentualnie prowadził postępowanie w sposób przewlekły). Stanowisko wyrażone w obu przywołanych wyżej uchwałach Sąd orzekający w sprawie podziela i przyjmuje jako własne. W rozpoznawanej sprawie skarżący zarzuca organowi bezczynność w związku z nieprzyznaniem pełnej kwoty zwrotu za bilety. Tymczasem na datę wniesienia skargi – 15 czerwca 2026 r. – Kierownik GOPS w N. nie był bezczynny w zakresie wydania decyzji w przedmiocie zasiłku celowego w odpowiedzi na wniosek skarżącego z 2 lutego 2026 r., gdyż 24 marca 2026 r. wydał decyzję w tym przedmiocie. Wysokość przyznanej kwoty można kwestionować w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., co też skarżący uczynił. Dopiero od decyzji Kolegium przysługuje skarga do tut. Sądu. Kierownik GOPS w N. nie dopuścił się natomiast bezczynności, którą można by zwalczać drodze skargi do Sądu. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga podlega odrzuceniu, jeżeli skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn niż wskazane w pkt. 1-5.