II SAB/Ke 120/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy N. w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pismo postanawia: odrzucić skargę.

W rozpoznawanej sprawie M. P. wniósł do tut. Sądu skargę na bezczynność Wójta Gminy N. w przedmiocie odpowiedzi na jego wezwanie z 8 maja 2026 r. do zawarcia ugody i zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia, w związku z kilkudziesięcioma przypadkami nieetycznego, niemoralnego, bezprawnego, niczym nieuzasadnionego nękania przez pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, wiadomego działania na szkodę, przeciwko zdrowiu i życiu skarżącego. W skardze nie sformułował ani żądania, ani uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że ponieważ zarzuty zawarte w wezwaniu z 8 maja 2026 r. dotyczyły działalności GOPS w N. , w dniu 11 maja 2026 r. wystąpiono do kierownika tej jednostki o złożenie wyjaśnień. Po analizie tych wyjaśnień, przekazanych w piśmie z 15 maja 2026 r., organ uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądań wnioskodawcy. O zajętym stanowisku został on poinformowany w piśmie z 22 maja 2026 r. Zarzut braku udzielenia odpowiedzi w ustawowym terminie jest więc niezasadny i powinien być oddalony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3). Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest zatem dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiot mieści się w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a), jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc polega na niewydaniu aktu lub niepodjęciu czynności określonej w tych przepisach, ewentualnie na przewlekłości w tym zakresie. Skarga na bezczynność lub przewlekłość organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność lub przewlekłość przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi (art. 3 § 3). W rozpoznawanej sprawie skarżący zarzuca Wójtowi Gminy bezczynność w związku z jego wezwaniem z 8 maja 2026 r. do zawarcia ugody i zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia, w związku z kilkudziesięcioma przypadkami nieetycznego, niemoralnego, bezprawnego, niczym nieuzasadnionego nękania przez pracowników GOPS, wiadomego działania na szkodę, przeciwko zdrowiu i życiu skarżącego. Tymczasem skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich sprawach, w których organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać rozstrzygnięcie w sprawie indywidualnej, które może być następnie zaskarżone do sądu administracyjnego, co wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Skarga taka ma zatem zasadniczo dyscyplinować organ administracji publicznej do wydania indywidualnego aktu administracyjnego kończącego sprawę, czy to w przypadkach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4, czy też w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W rozpoznawanej sprawie żaden taki przypadek nie zachodzi. Wśród obecnie obowiązujących przepisów prawa brak jest przepisu obligującego organ gminy do podjęcia w zakresie wskazanym w skardze władczego rozstrzygnięcia. Pismo skarżącego z 8 maja 2026 r. stanowiło wezwanie do ugody, zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia, z podaniem żądanej kwoty. Opisał w nim swoje problemy wynikające z konfliktu z rodziną D. , zwłokę GOPS w wypłacie zasiłków okresowych i celowych, brak uwzględnienia wniosków w zakresie niektórych zasiłków celowych. Zakwestionował również postępowanie sprawdzające w odniesieniu do sytuacji dochodowej jego córki, wskazał na nieodpowiednie warunku bytowe w schronisku dla bezdomnych, w którym został umieszczony. Nie ulega więc wątpliwości, że ww. pismo nie inicjowało żadnego postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej. Skarżący nie domagał się wydania decyzji, nie żądał wszczęcia postępowania administracyjnego. Zgłoszone żądanie zapłaty odszkodowania, zadośćuczynienia ma zaś charakter roszczenia cywilnoprawnego. Środkiem jego dochodzenia mogłoby być ewentualnie wystąpienie z powództwem do właściwego sądu powszechnego, natomiast nie wszczęcie postępowania administracyjnego. W konsekwencji, skarżący nie może skutecznie domagać się wydania decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), podobnie jak również żadnego z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt od 4 do 7 p.p.s.a. Brak jest też przepisów szczególnych przewidujących kontrolę sądów administracyjnych w tego rodzaju sprawach. W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona bezczynność nie należy do żadnej kategorii spraw mieszczących się w zakresie objętym kognicją sądu administracyjnego, gdyż brak jest przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania określonego aktu (decyzji, postanowienia) lub podjęcia czynności administracyjnej w sprawie indywidualnej. Skarga nie dotyczy więc sytuacji, w której organ działając w odpowiedzi na pismo skarżącego z 8 maja 2026 r. zobowiązany był do wydania decyzji, postanowienia lub do dokonania określonej czynności kształtującej prawa i obowiązki skarżącego i z tego ustawowego obowiązku nie wywiązał się w określonym terminie. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.