II SAB/Ke 1/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. D. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie usunięcia nasypu ziemnego p o s t a n a w i a : I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu S. D. kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

W dniu 29 listopada 2022 r. S. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na "bezczynność, przewlekłe prowadzenie egzekucji prawomocnej decyzji administracyjnej przez wierzyciela Wójta Gminy [...] (...)". W podstawie prawnej skarżący wskazał na art. 6 § 1a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej "u.p.e.a.", podnosząc, że skarżona bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania ma dotyczyć decyzji Wójta Gminy [...] z [...], domagając się zobowiązania wierzyciela do podjęcia odpowiednich czynności poprzez zobowiązanie dłużnika do wykonania ww. decyzji i usunięcie wykonanego przez wału ziemi. W uzasadnieniu skarżący opisał szczegółowo stan faktyczny sprawy, wskazując m.in. że w dniu 23 czerwca 2020 r., będąc stroną ww. postępowania administracyjnego, zwrócił się do Wójta Gminy [...] o egzekucję w trybie pilnym decyzji z 28 lutego 2020 r. Następnie, Wójt Gminy [...] – z uwagi na stwierdzenie braku usunięcia przez zobowiązanego J. S. usypanego wału ziemi – działając na podstawie tytułu wykonawczego z 14 września 2020 r., wszczął postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do tego obowiązku. W skardze S. D. podniósł, że komisja z Urzędu Gminy w [...] trzykrotnie przeprowadzała oględziny (ostatni raz – 30 marca 2022 r.) i za każdym razem stwierdzała, że przedmiotowy nasyp nie został usunięty. Pomimo tego organ przez ponad 2 lata nie wyegzekwował wydanej przez siebie decyzji, podejmując czynności nieadekwatne, pozorne i niezrozumiałe. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu powołano się na fakt uprzedniego odrzucenia analogicznej skargi S. D. przez WSA w Kielcach – z uwagi na brak przymiotu strony w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto podniesiono, że pobocze drogi zostało uszkodzone w ten sposób, że powstała wyrwa w głąb gruntu, co czyni dywagacje na temat rzekomo usytuowanego około pół metra dalej nasypu bezprzedmiotowymi. Zarządca drogi dokonał stosownych prac remontowych. Brak było zatem uzasadnionych podstaw do prowadzenia dalszej egzekucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Po pierwsze należy podkreślić, że sąd administracyjny zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawniony do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Po drugie wyjaśnienia wymaga, że w badanej sprawie nie można mówić o zaistnieniu stanu powagi rzeczy osądzonej z powodu uprzedniego odrzucenia skargi S. D. postanowieniem tut. Sądu z dnia 22 sierpnia 2022 r. o sygn. II SAB/Ke 70/22, bowiem stan powagi rzeczy osądzonej wiąże się tylko z orzeczeniem merytorycznym w sprawie, takie zaś nie zostało wydane. W związku z tym, z powodu formalnego zakończenia postępowania w sprawie poprzednio wniesionej skargi, nie ma podstaw do przyjęcia powagi rzeczy osądzonej i odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Nie zmienia to jednak faktu, że w sprawie zachodzi taka sama podstawa do odrzucenia skargi, na jaką wskazano w sprawie II SAB/Ke 70/22. Skarga S. D., jak wynika jednoznacznie z jej cyt. wyżej treści – dotyczy bezczynności organu administracji publicznej i przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie postępowania egzekucyjnego. Stronami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o przepisy u.p.e.a., są zobowiązani i wierzyciel oraz inne podmioty, o ile wynika to wyraźnie z przepisów ustawy, tj. ten, kto nie będąc zobowiązanym rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną. Oznacza to, że w postępowaniu egzekucyjnym, przy ustalaniu kręgu stron, nie znajduje zastosowania przepis art. 28 § 1 K.p.a. Z art. 5 u.p.e.a. wynika, że wierzycielem może być jedynie podmiot administracji publicznej lub organ (instytucja) wykazujący funkcje władcze. Nie może więc być nim ani osoba fizyczna (S. D.), ani inny podmiot prawa prywatnego. W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym podmioty prywatne mogą tylko za pośrednictwem wierzyciela wnosić o wszczęcie egzekucji, czy określone jej prowadzenie. W świetle powyższego, podmioty, które były stronami postępowania jurysdykcyjnego, a nie są zobowiązane na mocy aktu administracyjnego, czyli takie jak skarżący w niniejszej sprawie, nie są stronami postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, nie służy im również skarga na bezczynność organu egzekucyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2011 r., sygn. II OSK 1149/10, dostępny w internetowej CBOSA). Mogą natomiast skorzystać ze szczególnego uprawnienia, przewidzianego w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do art. 6 § 1a u.p.e.a., na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności, o których mowa w § 1, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie. Przepis art. 6 § 1a u.p.e.a. stanowi przepis szczególny (lex specialis) w stosunku do art. 37 § 2 K.p.a. Dlatego też w sytuacji, gdy osoba posiadająca interes prawny lub faktyczny domaga się od wierzyciela (organu) podjęcia działań zmierzających do wyegzekwowania określonego postępowania od podmiotu zobowiązanego, to ewentualna bezczynność organu uprawnia stronę wyłącznie do wniesienia skargi na podstawie art. 6 § 1a u.p.e.a. Takie uprawnienie skarżący wykorzystał – składając skargę na bezczynność wierzyciela, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za uzasadnioną i wyznaczyło organowi dodatkowy termin do podjęcia czynności zmierzających do zastopowania środków egzekucyjnych, zarządzając wyjaśnienie przyczyn oraz ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie (postanowienie z 27 września 2022 r. k. 64 akt administracyjnych). Skoro ustawodawca wprowadził szczególny tryb kwestionowania bezczynności w postępowaniu egzekucyjnym i rozszerzył krąg podmiotów uprawnionych do udziału w tym trybie, wykluczona jest możliwość wniesienia zażalenia w trybie art. 37 § 2 K.p.a. Uwzględniając powyższe, za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność organu egzekucyjnego I instancji, polegającą na niepodejmowaniu czynności zmierzających do wyegzekwowania decyzji ostatecznej, wniesiona na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przez podmiot, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze administracyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 27 listopada 2020 r. o sygn. II SAB/Łd 63/20, dostępny j.w.). Skarżącemu, który nie jest wierzycielem, a wyłącznie właścicielem sąsiedniej nieruchomości, przysługują prawa strony w postępowaniu egzekucyjnym i sądowoadministracyjnym, w zakresie domagania się podjęcia stosownych czynności egzekucyjnych – co jednak może czynić jedynie kierując skargę do właściwego organu wyższego stopnia. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (pkt I postanowienia) O zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego w kwocie 100 zł orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt II postanowienia).