II SAB/Ke 1/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Dyrektora Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w przedmiocie przekazania odwołania od decyzji oddala skargę.

A. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie przekazania do rozpatrzenia organowi II instancji odwołania od decyzji Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 16 lipca 2018r. dotyczącej przyznania A. B. zasiłku okresowego w okresie od 1 lipca 2018r. do 30 września 2018r. w wysokości 418 zł. W treści skargi, zatytułowanej "Zażalenie. Odp. na postanowienie z dnia 17.09.2018r." (którym to postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało ponaglenie skarżącej za nieuzasadnione) skarżąca podnosząc, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, która w żaden sposób nie jest zależna od niej, zakwestionowała wysokość przyznanego jej zasiłku. Wniosła o przedłużenie okresu, na jaki zasiłek został przyznany oraz podniesienie jego wysokości, a także o przyznanie zadośćuczynienia i odszkodowania z uwagi na zaistnienie "czynów bezprawnych", tj. naruszenia nietykalności cielesnej i spowodowania uszczerbku na ciele. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, wnosząc o jej oddalenie, wskazał, że w dniu 26 czerwca 2018r. do Miejsko-Gminnego Ośrodek Pomocy Społecznej wpłynął wniosek A. B. o przyznanie zasiłku okresowego. W dniu 3 lipca 2018r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej. W dniu 16 lipca 2018r. została wydana decyzja nr PS.PŚ.5011Zob.8.2.2018 przyznająca A. B. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od 1 lipca 2018r. do 30 września 2018r. w kwocie 418 zł miesięcznie. Pismem z dnia 4 września 2018r. skarżąca wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem M-GOPS w [...]ponaglenie na bezczynność Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodek Pomocy Społecznej w sprawie dotyczącej zasiłku okresowego. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że wnosi ponaglenie na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie w zakresie niewydania odpowiedniej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 17 września 2018r. uznało ponaglenie A. B. za nieuzasadnione. Odpowiadając na zarzuty skarżącej zawarte w skardze podniósł, że wskazana w decyzji miesięczna kwota zasiłku okresowego w czasie jej przyznawania była kwotą maksymalną możliwą do przyznania przez organ, zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zaś okres na jaki został przyznany zasiłek okresowy wynosił 3 miesiące, w którym to czasie można znaleźć pracę aby samodzielnie się utrzymywać, ponadto po upływie okresu na jaki został przyznany zasiłek, a więc od października 2018r., skarżąca mogła znów złożyć wniosek o przyznanie jej zasiłku okresowego na kolejny okres. Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi organ stwierdził, że przy rozpatrywaniu sprawy o przyznanie zasiłku okresowego dla skarżącej nie doszło ani do naruszenia integralności cielesnej ani do spowodowania uszczerbku na ciele skarżącej, zaś sądy administracyjne nie są właściwe do orzekania o zadośćuczynieniu i odszkodowaniu z tytułu naruszenia integralności cielesnej, spowodowania uszczerbku na ciele, czy też naruszenia dóbr osobistych. Podnosząc powyższe organ uznał skargę za niezasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy wskazać, że sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018r. poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., uprawniony jest do orzekania w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). W pierwszej kolejności należy wyjaśnić kwestię kwalifikacji pisma skarżącej, jakie wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 1 października 2018r., jako skargi na bezczynność Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej także jako M-GOPS) w [...] w przedmiocie przekazania do rozpatrzenia organowi II instancji odwołania od decyzji Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]z dnia 16 lipca 2018r. Otóż, jak wskazano na wstępie, pismo powyższe zostało zatytułowane "Zażalenie. Odp. na postanowienie z dnia 17.09.2018r.". Postanowieniem tym SKO uznało za nieuzasadnione ponaglenie skarżącej zawarte w piśmie, jakie wpłynęło do M-GOPS w [...]w dniu 4 września 2018r., a w którym skarżąca zwracała uwagę, że nie zostało rozpatrzone jej odwołanie od decyzji z dnia 16 lipca 2018r. w przedmiocie zasiłku okresowego. Jakkolwiek skarżąca w piśmie tym twierdziła, że odwołanie winno zostać rozpatrzone przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, podczas gdy – zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 127 § 2 kpa właściwym do rozpatrzenia odwołania był organ wyższego stopnia, tj. w tym przypadku Samorządowe Kolegium Odwoławcze (art. 17 pkt 1 kpa), to jednak zgodnie z art. 133 kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132. W tym przypadku zatem, w przypadku przyjęcia (jak twierdziła skarżąca we wniesionym ponagleniu), że zostało wniesione odwołanie, obowiązkiem organu I instancji byłoby przekazanie odwołania organowi odwoławczemu stosownie do powyższego przepisu. Wniesienie ponaglenia w tym zakresie otworzyło skarżącej, stosownie do treści art. 53 § 2b p.p.s.a., drogę do zaskarżenia bezczynności organu I instancji w przedmiocie właśnie przekazania odwołania od decyzji organowi odwoławczemu. Z uwagi na brak sprecyzowania w piśmie, jakie wpłynęło do SKO w dniu 1 października 2018r. (przesłanym do Sądu jako skarga) przedmiotu zaskarżenia, skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie czy jej przedmiotem jest postanowienie SKO z dnia 17 września 2018r. w przedmiocie uznania ponaglenia za nieuzasadnione, bezczynność Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, a jeśli nie, to jednoznaczne i precyzyjne wskazanie przedmiotu zaskarżenia, np. poprzez podanie numeru i daty zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia, innego aktu) lub zaskarżonej czynności. Co prawda skarżąca w terminie nie uzupełniła powyższego braku, jednak w sformułowanym przez Sąd wezwaniu do jego uzupełnienia z dnia 9 listopada 2018r. (k. 9) zabrakło wskazania terminu, w jakim miał on zostać usunięty. Jak się zaś przyjmuje możliwość uzupełnienia braków formalnych pisma stwarza przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. pozwalający wezwać stronę do uzupełnienia pisma i dopiero niezastosowanie się do wezwania obciążone jest rygorem (pozostawienia pisma bez rozpoznania lub jego odrzucenia, jak w przypadku skargi - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) i o tym fakcie sąd ma obowiązek pouczyć stronę, zgodnie z art. 6 p.p.s.a. Brak pouczenia o skutkach nieusunięcia braków formalnych pisma w terminie, lub niedokładne, niejasno sformułowane pouczenie wyklucza możliwość zastosowania rygoru pozostawienia pisma bez rozpoznania, czy jego odrzucenia (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 23 listopada 2007r., sygn. II OSK 1654/07). W tej sytuacji, biorąc pod uwagę fakt, że we wniesionym następnie w dniu 7 grudnia 2018r. formularzu dotyczącym przyznania prawa pomocy jako przedmiot zaskarżenia skarżąca wskazała "bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie sprawy", w załączonym do tego formularza piśmie także wskazywano na bezczynność (co mogło świadczyć o intencji skarżącej w kontekście wspomnianego wezwania do uzupełnienia braków formalnych), wreszcie – na skutek wniesionego ponaglenia – skarżąca miała możliwość zaskarżenia bezczynności organu we wspomnianym wyżej zakresie, a skarga na postanowienie SKO z dnia 17 października 2018r., wydane na skutek rozpoznania ponaglenia, podlegałaby odrzuceniu ponieważ postanowienie takie nie podlega kognicji sądu administracyjnego (art. 3 § 2 p.p.s.a.), Sąd uznał ostatecznie, że przedmiotem skargi jest bezczynność Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w przedmiocie przekazania do rozpatrzenia organowi II instancji odwołania od decyzji Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 16 lipca 2018r. dotyczącej przyznania A. B. zasiłku okresowego w okresie od 1 lipca 2018r. do 30 września 2018r. w wysokości 418 zł. Należy przy tym zaznaczyć, że za dopuszczalną na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. uznaje się skargę na bezczynność organu w przedmiocie braku przekazania odwołania (por. m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 lipca 2018r., sygn. III SAB/Łd 41/17, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 maja 2018r., sygn. II SAB/Po 14/18). Przechodząc do merytorycznej oceny skargi należy podnieść, że bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy w ustawowo przewidzianym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt lub czynność) nie został podjęty, a w szczególności czy bezczynność spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. Co istotne, aby móc skutecznie zarzucać organowi bezczynność należy wpierw stwierdzić, czy na takim organie ciąży wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia (czynności), a dopiero później, iż obowiązku tego w nakazanym prawem terminie organ nie wypełnia (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 kwietnia 2014r., sygn. II SAB/Ol 35/14, Lex nr 1465633). W niniejszym przypadku, przypominając, że – jak wynika z powyższych rozważań – kognicja Sądu ogranicza się do zakresu bezczynności objętego ponagleniem, a zatem – jak wskazano – do niewypełnienia obowiązku przekazania odwołania organowi II instancji (art. 133 p.p.s.a.), należy podnieść, iż obowiązek taki zostałby naruszony gdyby pismo, o które chodzi w ponagleniu, a które wpłynęło do organu I instancji w dniu 31 lipca 2018r., w istocie stanowiło odwołanie od decyzji Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 16 lipca 2018r. dotyczącej przyznania A. B. zasiłku okresowego w okresie od 1 lipca 2018r. do 30 września 2018r. w wysokości 418 zł. Tymczasem pismo to zostało wyraźnie skierowane nie do organu odwoławczego, tj. SKO (mimo prawidłowego pouczenia w treści decyzji), ale "do Rady Gminy" i zawierało prośbę o podwyższenie kwoty zasiłku i przedłużenie okresu, na jaki został przyznany z uwagi na trudną sytuację skarżącej. Zostało ponadto złożone po upływie terminu do wniesienia odwołania (termin ten upłynął w dniu 30 lipca 2018r.) Pismo to, jak wynika z akt administracyjnych, organ I instancji potraktował jako nowy wniosek i po jego rozpatrzeniu decyzją z dnia 22 sierpnia 2018r. przyznał A. B. zasiłek celowy w jednorazowej wysokości 150 zł z przeznaczeniem na zaspokojenie pilnych potrzeb, tj. podstawowych artykułów gospodarstwa domowego. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił ponadto, że skarżąca jest już objęta wsparciem Ośrodka w formie zasiłku okresowego w maksymalnej wysokości do końca września 2018r., a w październiku 2018r. może ubiegać się ponownie o zasiłek okresowy. Takie działanie organu było w ocenie Sądu prawidłowe, treść pisma z dnia 31 lipca 2018r. nie pozwalała bowiem na uznanie, że stanowi ono odwołanie. Tym samym nie zaktualizował się obowiązek organu, o jakim mowa w art. 133 kpa – Dyrektor M-GOPS nie miał obowiązku przekazania pisma jako odwołania do organu odwoławczego. W konsekwencji nie pozostawał w tym zakresie w bezczynności. Podkreślenia wymaga także, że organ nie pozostawił pisma bez żadnej reakcji, ale na skutek jego rozpatrzenia przyznał skarżącej kolejną pomoc. Ubocznie należy zaznaczyć, że – z uwagi na przyjęty przedmiot i zakres zaskarżenia – Sąd nie był właściwy do wypowiadania się w tej sprawie w kwestii zasadności i prawidłowości przyznania skarżącej określonej formy pomocy. Ponieważ zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.