II SAB/Go 45/17

Dnia 11 sierpnia 2017 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku R. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a : 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić adwokata.

Dnia 27 lipca 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek R.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku, a także we wcześniejszym piśmie załączonym do skargi skarżący podał, iż jako osoba odbywająca karę pozbawienia wolności od [...] kwietnia 2010 r. przebywa w zakładzie karnym. Znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Jest zatrudniony w przyzakładowej fabryce mebli tapicerowanych na podstawie umowy o dzieło. Jego średnie miesięczne wynagrodzenie, po wszelkich potrąceniach, w tym komorniczych, które otrzymuje do własnej dyspozycji, wynosi od 60 do 240 zł. Ze środków tych naprawia szkodę wyrządzoną przestępstwem oszustwa (wynoszącą według oświadczenia zawartego w formularzu PPF ok. 2.000.000 zł). Na dzień wniesienia skargi skarżący posiadał środki pieniężne w kwocie ok. 15 zł. Nadto skarżący według własnego oświadczenia nie uzyskuje dochodów z tytułu działalności gospodarczej czy świadczeń z tytułu np. renty. Nie posiada mieszkania, samochodu, oszczędności, papierów wartościowych ani innych przedmiotów wartościowych, jak również nie ma osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Do wniosku PPF skarżący załączył wydane przez Zakład Karny zaświadczenie o wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu umowy o dzieło, dokonywanych potrąceń oraz kwot przekazywanych do jego dyspozycji, przy czym treść zaświadczenia potwierdza okoliczności podane w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść między innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Analiza sytuacji materialnej R.A. prowadzi do wniosku, że została spełniona ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarżący odbywa bowiem karę pozbawienia wolności. Jest wprawdzie zatrudniony w zakładzie karnym i osiąga z tego tytułu dochody pozostające do jego dyspozycji, jednakże są one niewysokie, do tego bardzo zróżnicowane (w badanym okresie wysokość miesięcznego dochodu skarżącego wahała się od 60 do 240 zł), a ponadto z dochodu tego skarżący pokrywa wyrządzoną przestępstwem szkodę. W sprawie nie występują okoliczności pozwalające na podważenie wiarygodności oświadczenia skarżącego odnośnie jego sytuacji majątkowej. Uzasadnione jest zatem przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, bowiem wynikająca z poczynionych ustaleń sytuacja finansowa nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.