II SAB/Go 40/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Karwatowicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A.M.V.G. na przewlekłość postępowania Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. zobowiązuje Wojewodę do załatwienia wniosku skarżącej A.M.V.G. złożonego dnia 4 listopada 2024 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w terminie 60 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie skargę oddala, IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A.M.V.G. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wnioskiem z [...] listopada 2024 r. A. M. V. G. - obywatelka Kolumbii (dalej jako strona, skarżąca, wnioskodawczyni) - wystąpiła do Wojewody [...] o udzielenie jej jako cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Do wniosku dołączono dowód uiszczenia opłaty, powiadomienie o nadaniu numeru PESEL, wymagane fotografie, pełnomocnictwo, oświadczenie dla cudzoziemców wnioskujących o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, oświadczenie o braku możliwości dostarczenia potwierdzenia zameldowania oraz odpis paszportu. W tym samym dniu pobrano od wnioskodawczyni odciski palców. Pismem z [...] listopada 2024 r. Wojewoda [...]powołując się na art. 64 § 2 ustawy z dnia 13 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej jako k.p.a.) wezwał stronę do przedłożenia załącznika nr 1, składanego w przypadku ubiegania się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, w którym należy wypełnić: "czytelny podpis i pieczątkę osoby upoważnionej wskazanej zgodnie z reprezentacją w KRS". Strona w dniu [...] listopada 2024 r. przedłożyła żądany załącznik nr 1. W związku z tym Wojewoda [...] pismem z dnia [...] listopada 2024 r. zawiadomił, że w dniu [...] listopada 2024 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w wyżej wymienionej sprawie, wskazując, że wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie nastąpi w terminie 60 dni w przypadku pobytu czasowego, a termin ten jest liczony od dnia uzupełnienia wszystkich dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku oraz okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia lub bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu do uzupełnienia dokumentów. Informacja o dokumentach wymaganych w postępowaniach znajduje się na stronie: https://mfoopt.pl. Pismem z [...] grudnia 2024 r. strona złożyła wniosek o przekazanie sprawy wg właściwości, gdyż aktualnie mieszka w województwie, wskazując aktualny adres zamieszkania i dołączając umowę zlecenia i wydane przez Wojewodę [...], udzielone jej zezwolenie na pracę cudzoziemca na terytorium RP typu A. Wojewoda [...] pismem z [...] stycznia 2025 r. przekazał opisany na wstępie wniosek Wojewodzie [...]. Akta administracyjne wraz z tym pismem wpłynęły do Wojewody [...] w dniu [...] stycznia 2025 r. W dniu [...] kwietnia 2025 r. do organu wypłynął nowy załącznik nr 1 do wniosku skarżącej wraz z informacją zastępcy dyrektora PUP w [...]o możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych podmiotu powierzającego wykonanie pracy cudzoziemcowi. Pismem z [...] października 2025 r. strona, powołując się na art. 37 k.p.a., złożyła do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody [...], ponaglenie, w którym domagała się niezwłocznego załatwienia sprawy i stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy. Wojewoda [...] pismem z [...]października 2025 r., wskazując art. 37 § 3a k.p.a. w zw. z art. 100d ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 337 ze zm.; dalej jako u.p.o.U.), zawiadomił stronę o pozostawieniu powyższego ponaglenia bez rozpoznania. W związku z tym strona pismem z [...] listopada 2025 r. wniosła do WSA w Gorzowie Wlkp. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę [...] w przedmiocie udzielenia jej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zarzucając organowi naruszenie: - art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach przez niewydanie decyzji w terminie 60 dni, podczas gdy organ miał taki obowiązek, a także gdy wszelkie przesłanki wydania zezwolenia zostały spełnione, co obligowało organ do wydania decyzji zezwalającej na pobyt; - art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez przewlekłe prowadzenie postępowania, a w konsekwencji niewydanie decyzji w zakresie złożonego przez skarżącą wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, przez niepodejmowanie czynności oraz pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu cudzoziemca; - art. 12 § 1 i 2 k.p.a. w zw. art. 35 § 1-3 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. przez zaniechanie szybkiego i prostego działania w sprawie nieskomplikowanego postępowania dotyczącego zezwolenia na pobyt czasowy, nadmierne komplikowanie tego postępowania i podejmowanie zbędnych czynności wyjaśniających, co doprowadziło do powzięcia niesłusznych wątpliwości organu, a nadto naraziło skarżącą na straty i zaburzyło zaufanie do organu administracji publicznej. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o: 1. uwzględnienie skargi i zobowiązanie Wojewody [...] do załatwienia sprawy w terminie 7 dni od dnia zwrotu akt do organu I instancji lub w innym terminie uznanym za właściwy przez Sąd; 2. stwierdzenie, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznanie od Wojewody [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, ewentualnie w innej wysokości uznanej przez Sąd za właściwą, ewentualnie, jeśli Sąd uzna za słuszne, wymierzenie organowi grzywny w wysokości do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów; 4. zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.) z uwagi na czasową niedopuszczalność wywodzenia środków prawnych zwalczających bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a zatem również skarg, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., a w przypadku uznania dopuszczalności skargi o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ przywołał treść przepisów u.p.o.U. oraz cel ich wprowadzenia związany z trwającą od lutego 2022 r. wojną między Rosją a Ukrainą i związany z tym znaczny napływ cudzoziemców do Polski. Podkreślił ponadto, że należy spodziewać się, iż sytuacja związana z nadzwyczajnym i masowym napływem wniosków potrwa co najmniej do końca obowiązywania ochrony czasowej, tj. do marca 2027 r., zwłaszcza że w 2026 r. planowane jest umożliwienie obywatelom Ukrainy, korzystającym z ochrony czasowej, składanie wniosków o wydanie karty pobytu, ważnej przez 3 lata. Wobec tego – zdaniem organu - zakładać należy, że wszczętych zostanie ok. 800 tys. nowych, dodatkowych postępowań, co będzie stanowić kolejne poważne obciążenie systemu. W związku z powyższym, stosowanie art. 100d u.p.o.U. w obecnej sytuacji nadal jest zasadne. Pozostawanie Polski pod zwiększoną presją migracyjną potwierdza również Komisja Europejska w informacji dotyczącej możliwości wyłączenia Polski z mechanizmu solidarnościowego Paktu o Azylu i Migracji. W piśmie z [...] kwietnia 2026 r. Wojewoda [...] wyjaśnił, iż wniosek skarżącej nie jest obarczony brakami formalnymi, nie została również wydana decyzja w sprawie. Postępowanie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż skarżąca dołączyła w dniu [...] lutego 2026 r. kolejny załącznik od pracodawcy - firmy T sp. z o.o. sp. k., w którym pracodawca wskazuje, iż zatrudni cudzoziemkę na stanowisku - koordynator. Wcześniej w sprawie znajdował się również załącznik od powyższego pracodawcy, gdzie skarżąca miała być zatrudniona jako pracownik prac dorywczych. Z dotychczasowych postępowań dotyczących tego pracodawcy wynika, iż świadczona praca ma charakter outsourcingu pracowniczego, który w przypadku cudzoziemców jest niedozwolony. Przedsiębiorstwo zmienia załączniki wskazując, iż osoby, które miały być pracownikami prac dorywczych będą pełniły funkcję koordynatorów. W trakcie postępowania będą weryfikowane umiejętności cudzoziemki do zarządzania/koordynowania grupą pracowników, przygotowania dokumentacji. Dodatkowo weryfikowane będą potrzeby pracodawcy co do ilości koordynatorów. Dopiero w trakcie postępowania wyjaśniającego możliwe będzie ustalenie, czy w niniejszym przypadku mamy do czynienia z próbą obejścia przepisów w zakresie legalizacji pobytu oraz powierzenia pracy. Na tym etapie postępowania żadne kategoryczne stwierdzenie nie będzie uprawnione. Nie zmienia to jednak faktu, iż w trakcie postępowania zaangażowana zostanie Straż Graniczna w celu zweryfikowania możliwości zatrudnienia strony, jak również zweryfikowane zostanie, czy skarżąca obecnie wykonuje pracę i na jakiej podstawie. Zazwyczaj weryfikacja ta nie jest konieczna, jednakże awans z pracownika prac dorywczych na koordynatora wymaga podjęcia dodatkowych czynności. Weryfikacji podlegać będzie również miejsce zamieszkania cudzoziemki. Wojewoda wskazał również, że aktualnie realizuje wnioski złożone w sierpniu 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Z kolei zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z akt sprawy wynika, że taki środek został wniesiony przez stronę w dniu [...] października 2025 r. i został on pozostawiony bez rozpoznania przez skarżony organ w piśmie z [...] października 2025 t. Należy również dodać, że okoliczność, iż ponaglenie zostało wniesione w okresie, w którym termin na załatwienie sprawy nie rozpoczął jeszcze biegu, podobnie, jak wniesienie ponaglenia przed upływem terminu na załatwienie sprawy (art. 37 § 3a k.p.a.), nie skutkuje niedopuszczalnością skargi na bezczynność lub przewlekłość. Nałożony na stronę w art. 53 § 2b p.p.s.a. ciężar procesowy w postaci obowiązku poprzedzenia skargi ponagleniem jako ograniczający prawo do sądu, należy wykładać ściśle. Obowiązek ten jest przez stronę zatem zrealizowany już z chwilą złożenia nieobarczonego brakami formalnymi ponaglenia (por. wyroki NSA: z 5 marca 2025 r., II OSK 2318/24; z 13 czerwca 2025 r., II OSK 2939/24). Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje. Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. po zmianach tej ustawy dokonanych ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), uzyskując odmienny znaczeniowo sens. I tak, bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uzasadnienie uchwały 7 sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19). Przedmiotem skargi na przewlekłość lub bezczynność organu w postępowaniu administracyjnym jest zatem ocena jego zachowania (zarówno działania, jak i zaniechania czynności), dokonywana z perspektywy przepisów regulujących bieg postępowania oraz okoliczności faktycznych i prawnych rzutujących na aktywność organu. Każdy, kto inicjuje postępowanie administracyjne ma prawo oczekiwać podejmowania przez organ działań odpowiadających zasadzie szybkości zawartej w art. 12 § 1 k.p.a., oczekiwać od organu sumiennej analizy treści wniosku i działań zmierzających do rozwiania wątpliwości odnośnie jego treści, jeżeli takowe się pojawią, a także oczekiwać rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., I OSK 1426/19). W orzecznictwie wskazuje się, że z treści art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Z tego też powodu sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji (bezczynność albo przewlekłość), bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji (por. wyrok NSA z 7 września 2022 r., II OSK 871/22). Przepis art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.; dalej jako u.c.) stanowi, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie u.p.o.U. oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano art. 100c do u.p.o.U. Zgodnie z nim w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie do u.p.o.U. – z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. – został wprowadzony art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów, początkowo do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin: do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2023 r. poz. 1088), potem do 30 czerwca 2024 r. (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie u.p.o.U., ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; Dz. U. z 2024 r. poz. 232), do 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie u.p.o.U. oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2024 r. poz. 854), następnie do 4 marca 2026 r. (art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa; Dz. U. z 2025 r., poz. 1301). Obecnie termin obowiązywania omawianych przepisów został przedłużony do dnia 4 marca 2027 r. (zob. art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2026 r., poz. 203). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.U. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy (por. wyroki NSA: z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22; z 11 października 2024 r., II OSK 1074/24; z 13 czerwca 2025 r., II OSK 2940/24). Przyjmowano również, że art. 100c i 100d nie naruszają Konstytucji RP, prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych, jak również art. 6 i 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (por. wyroki NSA: z 23 października 2024 r., II OSK 801/24; z 30 października 2024 r., II OSK 1303/24; z 18 listopada 2024 r., II OSK 926/24; z 17 grudnia 2024 r., II OSK 1355/24; z 21 stycznia 2025 r., II OSK 1123/24; z 18 lutego 2025 r., II OSK 2057/24; z 20 lutego 2025 r., II OSK 1961/24). Wskazywano, że art. 100c i 100d u.p.o.U. nie wyłączają prawa do sądu, ale wprowadzają tylko jego czasowe ograniczenie i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ograniczenie to nie było przy tym dowolne, ale uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Równocześnie w orzecznictwie formułowano zastrzeżenie, że powyższe oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku (por. wyroki NSA z 18 listopada 2024 r., II OSK 926/24 oraz z 21 stycznia 2025 r., II OSK 1123/24). Tym samym, ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d u.p.o.U. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą bowiem być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (por. wyrok TK z 22 września 2005 r., Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). Konkluzja ta koresponduje również z ogólną zasadą prawa cessante ratione legis, cessat lex ipsa (gdy ustaje przyczyna, dla której wydano ustawę, traci moc sama ustawa). Mając na uwadze zakończenie procesu masowego napływu do Polski kolejnych obywateli Ukrainy w związku z wojną rosyjsko-ukraińską (co potwierdzają m.in. dane statystyczne udostępnione przez Urząd do Spraw Cudzoziemców za rok 2023 oraz rok 2024), a także wystarczający okres ponad dwóch lat, w jakim władze publiczne winny dostosować potencjał kadrowy oraz organizacyjny służb migracyjnych celem realizacji zasady szybkości postępowania w sprawach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski, w orzecznictwie uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (por. wyroki NSA: z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24; z 12 czerwca 2025 r., II OSK 3096/24; z 13 czerwca 2025 r., II OSK 2940/24; z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2719/24). Innymi słowy, przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie u.p.o.U. oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych. W konsekwencji oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 u.p.o.U., należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r. (por. wyroki NSA: z 1 października 2025 r., II OSK 22741/24, z 25 września 2025 r., II OSK 2646/24, z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 3107/24, z 19 maja 2025 r., II OSK 2587/24). NSA wskazał także, że z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe – odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty. Sytuacja taka może zachodzić szczególnie wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczące regulacji tej samej materii są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. Zaznaczyć przy tym należy, że nie jest możliwe odmówienie zastosowania przepisu w danej sprawie bez uprzedniego generalnego stwierdzenia, że przepis ten jest sprzeczny z Konstytucją. Niezbędne jest też dodanie, że odmowa zastosowania przepisu w sprawie ma takie znaczenie, że sąd, stwierdziwszy niekonstytucyjność danego przepisu, uwzględnia ten fakt przy orzekaniu o indywidualnym stosunku prawnym będącym przedmiotem oceny jedynie w rozpoznawanej sprawie. Dzięki temu takie uprawnienie sądu nie uchybia kompetencji TK, którego orzeczenie jest powszechnie obowiązujące i ostateczne (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP). NSA uznał, że taka właśnie sytuacja – oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej – miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1 - 4 u.p.o.U. w brzmieniu nadanym nowelą u.p.o.U. z 2024 r. w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (por. wyrok NSA z 19 maja 2025 r., II OSK 2587/24). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela przedstawione powyżej stanowisko. Należy zatem stwierdzić, że niezgodność art. 100d u.p.o.U. z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po dniu 30 czerwca 2024 r. Argumentacja podniesiona w odpowiedzi na skargę, jako odnosząca się do przyszłych, oczekiwanych zdarzeń, nie mogła zmienić powyższej oceny. Poza tym zwrócić należy uwagę na kwestię ustalenia daty wszczęcia postępowania oraz wpływu tej okoliczności na termin załatwienia sprawy, a w konsekwencji także na ewentualną bezczynność organu lub przewlekłość prowadzonego postępowania. Zasadne będzie odwołanie się w tym względzie do uchwały NSA z 3 września 2013 r., I OPS 2/13, zgodnie z którą skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2-3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. (bądź też w art. 105 ust. 2 i art. 106 ust. 2a u.c.) organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania. Z dniem usunięcia braków wniosku nie następuje natomiast wszczęcie postępowania, lecz w oparciu o art. 112a ust. 2 u.c. ma miejsce rozpoczęcie biegu szczególnego terminu do wydania decyzji określonego w art. 112a ust. 1 u.c. Taki stan rzeczy nie oznacza, że w okresie od złożenia wniosku (tj. od wszczęcia postępowania) do zaistnienia zdarzeń określonych w art. 112a ust. 2 u.c. organ nie musi podejmować żadnych czynności, jak choćby wezwać cudzoziemca do usunięcia braków wniosku. W orzecznictwie wskazuje się, że brak podejmowania takich działań przez organ mógłby być oceniany nie przez pryzmat bezczynności, lecz przewlekłości (por. wyroki NSA: z 19 maja 2025 r., II OSK 2587/24, z 25 września 2025 r., II OSK 2646/24). Zauważyć należy, że art. 112a u.c. nie wyłącza zastosowania ogólnych regulacji kodeksowych, w tym wyrażonej w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. zasady szybkości postępowania, jak również wynikającego z art. 35 § 1 k.p.a. obowiązku organu załatwiania spraw przez organ administracji publicznej bez zbędnej zwłoki, mającej w istocie walor ogólnej zasady postępowania i w tym sensie powiązanym z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 9 kwietnia 2024 r., II SAB/Wr 154/24). Analiza przepisu art. 112a ust. 2 u.o.c. wskazuje, że chodzi o uzupełnienie wszelkich wymogów wynikających z u.c. oraz braków formalnych wniosku (por. wyroki NSA: z 22 maja 2024 r., II OSK 2476/23 i z 10 kwietnia 2025 r., II OSK 1238/24). W kontrolowanej sprawie wniosek skarżącej pozbawiony jest braków formalnych, zostały one bowiem uzupełnione przez skarżącą w dniu [...] listopada 2024 r. na skutek wezwania skierowanego do niej jeszcze na etapie postępowania przed Wojewodą [...], przed którym stawiła się osobiście i pobrano od niej odciski palców. Zarówno z pisma Wojewody [...] z [...] listopada 2024 r., jak i Wojewody [...] z [...] kwietnia 2026 r. jednoznacznie wynika, że zachodzi konieczność przedłożenia przez skarżącą dodatkowych dokumentów niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (art. 106 ust. 2 pkt 2 u.c), zwłaszcza w kontekście podjęcia przez nią pracy. Oznacza to, iż nie zaczął biec termin do wydania decyzji stosownie do art. 112a ust. 2 pkt 3 u.c., co jednak nie oznacza w świetle powyższych wywodów, iż nie można przypisać Wojewodzie [...] przewlekłości. Podkreślić bowiem należy, że po wpłynięciu wniosku skarżącej do [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu [...] stycznia 2025 r. organ nie podjął żadnej czynności w sprawie poza informowaniem skarżącej o kolejności rozpoznawania wniosków, w szczególności nie wezwał skarżącej do przedłożenie wszystkich dokumentów, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2 u.c. Z tych też względów Sąd – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowanie (pkt II wyroku). Jednocześnie z uwagi na to, że na dzień wyrokowania nie została wydana decyzja (por. pismo organu z [...] kwietnia 2026 r.), Sąd stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku skarżącej złożonego w dniu [...] listopada 2024 r. w terminie 60 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy (pkt I wyroku). Sąd określając czasookres, kiedy powinno nastąpić rozpoznanie sprawy, uwzględnił konieczność podjęcia przez organ szeregu czynności oraz szczególny termin do załatwiana spraw wskazany w art. 112a ust. 1 u.c. Jednocześnie Sąd - na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. - stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Należy podkreślić, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., I OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14, wyrok WSA w Łodzi z 11 stycznia 2018 r., II SAB/Łd 209/17). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie istotna jest okoliczność, że nastąpiła zmiana wykładni art. 100d ust. 1-4 u.p.o.U., która nie była jednolita w orzecznictwie sądów administracyjnych. Należy mieć także na uwadze przedstawione powyżej stanowisko NSA, który dokonał tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw dotyczących przedłużenia obowiązywania art. 100d u.p.o.U. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2025 r., IV SAB/Wa 239/25). Wojewoda postawał zatem w przekonaniu, że treść przepisów polskiego prawa wprowadzała spoczywanie terminów do załatwienia spraw cudzoziemców. Organ respektował więc przywołane u.p.o.U., co wprawdzie nie uwalniało go od zarzutu pozostawania w zwłoce, jednakże powodowało, że nie można w tym zakresie przypisywać organowi lekceważenia prawa w stosunku do strony skarżącej, czy też działania na jej szkodę. Z tych samych powodów Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. Stąd też w tym zakresie skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. O należnych skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt V wyroku). Koszty te sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł, ustalonego zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 535 ze zm.).