Sygnatura
II SAB/Go 138/26
Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 8 października 2026 r., II SAB/Go 138/26 – ochrona przyrody
Wynik
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
- Data orzeczenia
- 8 października 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2026 r. sprawy ze skarg Stowarzyszenia [...] z siedzibą we [...] oraz Stowarzyszenia [...] Organizacja Turystyczna [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku I. zobowiązuje Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] do załatwienia wniosku skarżących Stowarzyszenia [...] z siedzibą we [...] oraz Stowarzyszenia [...] Organizacja Turystyczna [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] r. o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, II. stwierdza, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. wymierza Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] grzywnę w kwocie 1500 zł (tysiąc pięćset złotych), IV. zasądza od Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] na rzecz skarżących Stowarzyszenia [...] z siedzibą we [...] oraz Stowarzyszenia [...] Organizacja Turystyczna Nie [...] z siedzibą w [...] kwotę po 100 zł (sto złotych) dla każdego ze skarżących tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Stowarzyszenie E. z siedzibą we [...] oraz Stowarzyszenie S. z siedzibą w [...], reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosły skargi na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]w załatwieniu wniosku skarżących z dnia [...] marca 2023 r. "o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji nakazującej natychmiastowe wstrzymanie robót budowlanych znacząco negatywnie oddziałujących na cele ochrony obszarów [...] oraz podjęcie niezbędnych działań naprawczych". Skarżące zarzuciły Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] (dalej – RDOŚ, albo Organ) naruszenie: 1) art. 37 § 1 pkt 1 w zw. z art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691; dalej jako "k.p.a.") - poprzez brak podjęcia czynności w ramach postępowania i niezałatwienie sprawy w terminie, pomimo obowiązku jej załatwienia bez zbędnej zwłoki; 2) art. 12 § 1 k.p.a. - poprzez załatwianie sprawy sprzecznie z zasadą szybkości postępowania. Stawiając powyższe zarzuty skarżące wniosły o: 1) uwzględnienie przez RDOŚ w zakresie swojej właściwości skargi w całości; 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) niezwłoczne rozpatrzenie, tzn. w terminie nie dłuższym niż 14 dni, wniosku o wydanie decyzji nakazującej natychmiastowe wstrzymanie robót budowlanych znacząco negatywnie oddziałujących na cele ochrony obszarów [...] oraz podjęcie niezbędnych działań naprawczych. W razie nieuwzględnienia przez Organ powyższych wniosków w całości, skarżące wniosły o: 1) na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a.: a) uwzględnienie skargi na bezczynność RDOŚ; b) stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności; c) zobowiązanie Organu do wydania rozstrzygnięcia w niezwłocznym terminie, tzn. w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia Sądu wydanego w niniejszej sprawie; 2) na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. - stwierdzenie, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. - orzeczenie o wymierzeniu Organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 4) na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. - rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 5) zasądzenie od Organu na rzecz każdego ze Skarżących kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 34 zł (2 x 17 zł). W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu [...] marca 2023 r. w imieniu Skarżących do RDOŚ wystosowany został wniosek o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji nakazującej natychmiastowe wstrzymanie robót budowlanych znacząco negatywnie oddziałujących na cele ochrony obszarów [...] oraz podjęcie niezbędnych działań naprawczych wraz z wnioskiem o dopuszczenie Skarżących - jako organizacji społecznych - do udziału w postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. RDOŚ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie w.w. wniosku. Na powyższe postanowienie zostało wniesione przez Skarżących zażalenie. Prawomocnym wyrokiem z dnia 15 grudnia 2023 r. (sygn. akt IV SAB/Wa 239/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził bezczynność Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej jako GDOŚ) przy rozpatrywaniu zażalenia Skarżących. GDOŚ postanowieniem z dnia [...] października 2023 r. ([...]) utrzymał w mocy ww. postanowienie RDOŚ z dnia [...] kwietnia 2023 r. Prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2024 r. (sygn. akt IV SA/Wa 3008/23) uchylono postanowienie GDOŚ z dnia [...] października 2023 r. (nr [...]) i utrzymane nim w mocy postanowienie RDOŚ z dnia [...] kwietnia 2023 r. (znak: [...]). Postanowieniem z dnia [...] października 2025 r. (znak[...]) RDOŚ zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie wstrzymania prac mogących negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszarów [...] oraz w sprawie podjęcia działań naprawczych. Na powyższe postanowienie zostało przez Skarżących wniesione zażalenie. Skarżący wnieśli następnie - w dniu [...] marca 2026 r. - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez GDOŚ postępowania w sprawie rozpatrywania ich zażalenia. Skarga aktualnie oczekuje na rozstrzygnięcie przez Sąd i została zarejestrowana pod sygnaturą akt IV SAB/WA 1116/26. Postanowieniem z dnia [...] marca 2026 r. (znak: [...]) GDOŚ uchylił postanowienie RDOŚ z dnia [...] października 2025 r. (znak[...]) w przedmiocie zawieszenia postępowania i nakazał mu dalsze prowadzenie postępowania. Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2026 r. RDOŚ poinformował Skarżących, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpi do dnia [...] maja 2027 r., ponieważ akta sprawy administracyjnej znajdują się aktualnie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, który ma ocenić sprawę przewlekłego prowadzenia postępowania przez GDOŚ (sygn. akt IV SAB/WA 1116/26). Skarżące Stowarzyszenia wskazały, że stosowne ponaglenie zostało przez nie wniesione do GDOŚ za pośrednictwem RDOŚ pismem z dnia [...] czerwca 2026 r. Skarżące podniosły, że sprawa administracyjna powinna zostać rozpatrzona w terminie wskazanym w art. 35 § 1 k.p.a., bądź art. 35 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżących zważywszy, że postanowieniem z dnia [...] marca 2026 r. GDOŚ uchylił postanowienie RDOŚ z dnia [...] października 2025 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania i nakazał mu dalsze prowadzenie postępowania, to od tej daty powinno liczyć się termin wskazany w art. 35 § 1 k.p.a. Jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. ma miejsce bezczynność organu, a stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W niniejszej sprawie ma miejsce bezczynność RDOŚ, co wynika wprost z zawiadomienia Organu z dnia [...] czerwca 2026 r. W zawiadomieniu tym Organ poinformował bowiem Skarżących, że nie może rozstrzygnąć ostatecznie sprawy przed dniem [...] maja 2027 r., ponieważ akta sprawy administracyjnej znajdują się aktualnie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, który ma ocenić sprawę przewlekłego prowadzenia postępowania przez GDOŚ (sygn. akt IV SAB/WA 1116/26). W ocenie skarżących zdumiewa wyznaczenie przez RDOŚ terminu rozstrzygnięcia sprawy do dnia [...] maja 2027 r., ponieważ Organ biernie oczekuje i przewiduje dalsze bierne oczekiwanie na zwrot akt znajdujących się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie. Uzasadniając wniosek o stwierdzenie, że bezczynność organu miała rażący charakter skarżące wskazały, że ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Po pierwsze, za przyjęciem rażącego naruszenia prawa przemawia okoliczność, że prawomocnym wyrokiem z dnia 15 grudnia 2023 r. (sygn. akt IV SAB/Wa 239/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził już bezczynność GDOŚ przy rozpatrywaniu zażalenia Skarżących w tym postępowaniu administracyjnym. Świadczy to o oczywiście lekceważącym stosunku do złożonego wniosku strony i potwierdza duże natężenie braku woli do jego rozpoznania. Po drugie, o rażącym naruszeniu prawa świadczy również jednoznaczne zlekceważenie przedmiotu niniejszego postępowania. Rozpatrywana sprawa ma bowiem transgraniczny i europejski kontekst, ponieważ Komisja Europejska wezwała Rzeczpospolitą Polską do podjęcia niezbędnych działań w celu odbudowy ekosystemu rzeki [...] granicznej. Stan jednolitych części wód, siedlisk i gatunków w Polsce pogarsza się, czego przykładem był toksyczny zakwit wody w [...] latem 2022 r., który spowodował masową śmierć ryb. [...] jest kluczową drogą wodną w Europie Środkowej i umożliwia korzystanie z szerokiego zakresu usług ekosystemowych, takich jak rybołówstwo, woda pitna, rekreacja, turystyka. Przywrócenie i ochrona obiegu wody jest jednym z kluczowych celów strategii odporności gospodarki wodnej. Nadto sprawa dotyczy konieczności podjęcia niezwłocznych działań przez Organ i ma kluczowe znaczenie ze względu na możliwość zaistnienia nieodwracalnych szkód w środowisku naturalnym, a każdy dzień zwłoki prowadzi do zwiększenia tego ryzyka. W odpowiedzi na skargi RDOŚ wniósł o ich oddalenie. Organ wskazał, że skargi dotyczą bezczynności w sprawie wstrzymania prac mogących negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszarów [...] oraz w sprawie podjęcia działań naprawczych, w odniesieniu do inwestycji, pn. "1B.2 Etap I i Etap II Prace modernizacyjne [...]". W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2026 roku RDOŚ przesłał Pełnomocnikowi Wnioskodawców pismo informujące o przedłużeniu rozpatrzenia sprawy do [...] maja 2027 r., informując jednocześnie, iż sprawa będzie prowadzona, jednak z uwagi na brak oryginałów akt sprawy prowadzonej w formie papierowej, zakres czynności może zostać ograniczony do czasu zwrotu akt przez WSA w Warszawie. Papierowe oryginały akt zostały przekazane do GDOŚ wraz z zażaleniem organizacji społecznych na postanowienie RDOŚ z dnia [...] października 2025 r. o zawieszeniu sprawy. Organ prowadzi postępowanie i wykonuje czynności w sprawie. Takie zapewnienie znalazło się w piśmie o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, jednak rozstrzygnięcie ostateczne z uwagi na jej skomplikowany i złożony charakter, będzie długotrwałe. Sprawa jest wielowątkowa, ma charakter ponadregionalny oraz pośrednio, poprzez tożsamy materiał dowodowy, łączy się z toczącymi się lub zakończonymi postępowaniami, w których trwają także postępowania odwoławcze. Spośród zagadnień decydujących o zawiłości sprawy organ wymienił: - ostateczne uchylenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (dalej dośu) dla zakończonego przedsięwzięcia oraz wcześniejsze wstrzymanie na [...] przez WSA, przy jednoczesnym braku uchylenia decyzji Wojewody [...] zezwalającej na prowadzenie prac; - brak wstrzymania prac przez organ nadzoru budowlanego; - inwestycja została zakończona, a obiekty mimo wcześniejszego zawieszenia wykonania dośu otrzymały na początku 2024 r. pozwolenie na użytkowanie, a następnie świadectwo wykonania; - uchylenie wraz z uchyleniem dośu obowiązku wykonania przez Inwestora monitoringu porealizacyjnego wraz z inwentaryzacją przyrodniczą: - umorzenie sprawy dot. szkody w środowisku po katastrofie na [...] wobec braku możliwości wskazania jednoznacznych przyczyn katastrofy i wyłonienia podmiotów odpowiedzialnych co warunkuje prowadzenie sprawy szkodowej; Ponadto podstawą ewentualnego stwierdzenia znacząco negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000 (o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 13 z późn. zm., dalej uop), prowadzonych prac w połączeniu z oddziaływaniem zdarzeń na [...] z sierpnia 2022, jest stwierdzenie trwałego pogorszenia, określonych w metodykach prowadzenia monitoringu przyrodniczego, parametrów i wskaźników stanu zachowania przedmiotów ochrony obszarów Natura 2000. Dokonuje się ich podczas całosezonowych, obejmujących co najmniej pełen wegetacyjny prac terenowych, w oparciu o wytyczne Państwowego Monitoringu Środowiska (GIOŚ). W przedmiotowej sprawie uzyskane wyniki zostaną następnie porównane z wynikami zerowymi, uzyskanymi przed rozpoczęciem przedsięwzięcia. Wykazanie znaczącego negatywnego oddziaływania jest więc procesem długotrwałym, a wobec uchylenia obowiązku monitoringu porealizacyjnego, tut. Organ na potrzeby przeprowadzenia analizy stanu siedlisk i gatunków będących przedmiotami ochrony obszarów Natura 2000 wykorzysta dane dostarczone przez Inwestora na potrzeby wydania nowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w postępowaniu prowadzonym przez RDOŚ w Szczecinie. Dodatkowej oceny stanu zachowania siedlisk i gatunków dostarczą ww. zasoby bazy przyrodniczej RDOŚ oraz wyniki prac monitoringu siedlisk [...]zaplanowane w harmonogramie Organu na rok 2027. Mimo, iż o konieczności przedłużenia postępowania RDOŚ zdecydował właśnie z uwagi na konieczność uzyskania wyników inwentaryzacji przyrodniczej, nie bez znaczenia pozostaje fakt braku oryginałów akt sprawy. Wykonywanie bowiem kolejnych już odpisów potwierdzonych kopii, wcześniej już potwierdzonych kopii dokumentów wprowadza chaos w dokumentacji i z uwagi na problem z odróżnieniem skanów od oryginałów, podważać może autentyczność przedkładanych dokumentów. Jednocześnie Organ wskazał, że w sprawie nieustannie podejmowane są czynności wyjaśniające. W miesiącach kwiecień - czerwiec zbadano m.in. przesłankę określoną w art. 37 ust. 4 uop, rozważając kwestię zastosowania w postępowaniu przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2187) i prowadząc konsultacje z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska we [...], która [...] grudnia 2023 r. umorzyła postępowanie prowadzone z urzędu w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 15 ustawy szkodowej w związku z wystąpieniem bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku w gatunkach chronionych oraz w wodach, w wyniku zanieczyszczenia wód rzeki [...]. Organ poinformował, że w odpowiedzi na ponaglenie z dnia [...] czerwca GDOŚ [...] lipca 2026 r. wydał postanowienie stwierdzające bezczynność RDOŚ bez rażącego naruszenia prawa, wyznaczył 12- miesięczny termin na rozpatrzenie sprawy i zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności. RDOŚ wypełnił zarządzenie GDOŚ i wdraża obecnie procedury zapobiegające bezczynności w przyszłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - pkt 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8), a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9). Na podstawie ww. przepisów ochronie sądowej podlega terminowość wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, a także innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd administracyjny orzekając w przedmiocie bezczynności organu zajmuje się wyłącznie kwestią, czy organ nie pozostaje bezczynny w wydaniu aktu lub w dokonaniu czynności wynikającej z przepisów prawa. Na tym etapie postępowania sąd nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do zbadania czy organ, któremu zarzucono bezczynność w postępowaniu administracyjnym, pozostaje w zwłoce w zakończeniu wszczętego postępowania, a także rozważenie, czy stan zaistniałego zastoju procesowego wynika z zaniechania lub wadliwości działania organu. Skarga na bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, które może podlegać odrębnej kontroli sądu administracyjnego. Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. W sprawie spełniony został wymóg wynikający z art. 37 kpa, bowiem przed wniesieniem do Sądu skargi na bezczynność RDOŚ skarżące wniosły ponaglenie do GDOŚ. Zawarty w skardze zarzut bezczynności RDOŚ obliguje Sąd do ustalenia, czy organowi temu można przypisać zarzucaną bezczynność, a także czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia określonej czynności. Stosownie bowiem do art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania sąd: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "k.p.a.") stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Z treści ww. przepisu wynika, że bezczynność to stan niezałatwienia sprawy w terminie określonym przepisami art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. np. wyroki NSA z: 31 maja 2016 r. I OSK 1903/15, 2 czerwca 2016 r. II OSK 1156/16, 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12). Zaznaczyć również należy, że dla oceny dopuszczalności rozpatrzenia skargi odnoszonej do istnienia przedmiotu zaskarżenia, a także oceny, czy sprawa ma charakter "sprawy niezałatwionej" w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. adekwatny jest dzień wniesienia skargi, a nie dzień orzekania przez sąd administracyjny (zob. uchwały NSA: z 7 marca 2022 r. II OPS 1/21, z 22 czerwca 2020 r. II OPS 5/19 i z 26 listopada 2008 r. I OPS 6/08, a także wyroki NSA z: 7 lutego 2023 r. II OSK 935/22; 6 września 2023 r. III OSK 951/22; 30 maja 2023 r. II OSK 4096/21; 1 września 2022 r. II OSK 791/22, 9 grudnia 2021 r. II OSK 1966/21). Skarżące Stowarzyszenia zarzuciły organowi brak wydania decyzji w sprawie ich wniosku z dnia [...] marca 2023 r. o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji nakazującej natychmiastowe wstrzymanie robót budowlanych znacząco negatywnie oddziałujących na cele ochrony obszarów [...]oraz podjęcie niezbędnych działań naprawczych. Wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji administracyjnej skarżące oparły na treści art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (DZ.U. z 2026 r. poz. 1315). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszaru znajdującego się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 34, lub uzgodnienia lub decyzji, o których mowa w art. 35a, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich - dyrektor właściwego urzędu morskiego, wydaje decyzję, w której nakazuje, w zależności od potrzeb, ich natychmiastowe wstrzymanie lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] marca 2025 r. RDOŚ wszczął postępowanie administracyjne zainicjowane w.w. wnioskiem z dnia [...] marca 2023 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] października 2025 r., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, organ zawiesił postępowanie administracyjne do czasu zakończenia postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej. Na skutek zażalenia na to postanowienie sprawę rozpatrywał GDOŚ, który postanowieniem z dnia [...] marca 2026 r. uchylił powyższe postanowienie o zawieszeniu postpowania administracyjnego. Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2026 r. RDOŚ poinformował strony, że ze względu na brak akt administracyjnych (akta sprawy znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, gdzie rozpatrywana jest sprawa ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez GDOŚ ) załatwienie sprawy nastąpi do [...] maja 2027 r. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Bezspornie w badanej sprawie do czasu wniesienia skargi na bezczynność sprawa nie została załatwiona poprzez wydanie decyzji administracyjnej, stosownie do art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W okresie od [...] marca 2026 r., czyli od daty wydania postanowienia przez GDOŚ o uchyleniu postanowienia o zawieszeniu postepowania, do dnia wniesienia skargi na bezczynność w niniejszej sprawie RDOŚ nie podjął żadnej czynności procesowej. Stanu bezczynności nie usuwa pismo organu z dnia [...] czerwca 2026 r., w którym poinformowano strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] maja 2027 r. Wskazać należy, że procedura administracyjna nie przewiduje możliwości wyznaczenia tak odległego terminu załatwienia sprawy, jak nastąpiło to w niniejszej sprawie. Przedłużając termin załatwienia sprawy organ winien kierować się treścią art. 35 kpa oraz terminami wynikającymi z tego przepisu. Ponadto nie uzasadnia przedłużenie terminu przywołana przyczyna niezałatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym brak akt sprawy związany z ich przesłaniem innemu organowi, ani też bierne oczekiwanie na ich zwrot, nie jest przyczyną niezależną od organu, uzasadniającą zwłokę w załatwieniu sprawy w terminie. Dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem. Bierne oczekiwanie na zwrot akt jest bezczynnością (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 stycznia 2019, II OSK 1177/18; z 21 listopada 2018 r., II OSK 2916/18; z 7 września 2016 r., I OSK 1345/16; z 13 października 2015 r., II OSK 285/15; z 14 listopada 2014 r., II OSK 1257/14). Z powyższego wynika, że w badanym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności. Należy zauważyć, że w okresie od daty wszczęcia postępowania organ podjął jedynie czynność procesową w postaci wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, które - jako wadliwe - zostało uchylone w administracyjnym toku instancji. Wobec niezasadnego zawieszenia postępowania w sprawie uzasadnione jest stanowisko skarżących Stowarzyszeń, że okres bezczynności organu należy rozpatrywać od daty wadliwego postanowienia o zawieszeniu postępowania, czyli od [...] października 2025 r. Była to bowiem czynność niezasadna i zbędna, przedłużająca jedynie postępowanie administracyjne. W ocenie Sądu stanu bezczynności nie tłumaczy skomplikowany charakter sprawy. Należy przede wszystkim zauważyć, że okresy przedłużenia postępowania winny mieć oparcie w art. 35 kpa, ponadto informując o niezałatwieniu sprawy w terminie organ każdorazowo powinien podać przyczyny zwłoki. Zgodnie bowiem z art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). Z akt sprawy wynika, że organ nie sprostał wymogom wynikającym z przytoczonego przepisu, bezspornie bowiem termin załatwienia sprawy wyznaczony w piśmie organu z dnia [...] czerwca 20026 r. nie ma oparcia w przepisach kpa, natomiast wskazana przyczyna zwłoki w załatwieniu sprawy, jak wyżej zauważono, nie uzasadnia przekroczenia terminu. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że RDOŚ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżących z dnia [...] marca 2023 r., a wskazana bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa rozumie się takie działania lub zaniechania organu prowadzącego postępowanie, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa będzie zatem stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 2563/13 oraz z 17 listopada 2015 r., sygn. II OSK 625/15). Taka też sytuacja, zdaniem Sądu, miała miejsce w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Kontrolowane przez Sąd postępowanie nosi - jak trafnie argumentowała strona skarżąca w treści skargi - znamiona bezczynności w stopniu rażącym, a rażący charakter bezczynności wynika z faktu znacznego przekroczenia terminów określonych w art. 35 k.p.a. oraz naruszenia art. 36 kpa. Twierdzenia organu o braku akt administracyjnych oraz skomplikowanym charakterze sprawy nie zmieniają faktu, że prowadzone przezeń postępowania powinny toczyć się zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, zdefiniowanymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 35 i art. 36 kpa). W ocenie Sądu, rzeczą organu jest takie zorganizowanie pracy, aby być w posiadaniu albo samych akt administracyjnych albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi, natomiast przedłużenie terminu załatwienia sprawy winno mieć oparcie w dyspozycji art. 36 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd w pkt I wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał RDOŚ do załatwienia wniosku skarżących z dnia [...] marca 2023 r. w terminie 30 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczając 30 - dniowy termin załatwienia sprawy, Sąd uwzględnił argumentację organu odnoszącą się do skomplikowanego charakteru sprawy. Stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd w pkt II wyroku stwierdził, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W badanej sprawie wniosek o wymierzenie organowi grzywny został zawarty w treści skargi. W orzecznictwie wyraża się słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (tak NSA w wyroku z 18 X 2017 r., II OSK 1769/17). W konsekwencji grzywna może być wymierzona w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka represyjnego. W ocenie Sądu kwalifikowany charakter stwierdzonej w kontrolowanej sprawie bezczynności przemawiał za wymierzeniem grzywny. Dlatego też skarga w tym zakresie została uwzględniona, a w konsekwencji Sąd wymierzył grzywnę w wysokości 1500 zł. W ocenie Sądu grzywna w tej wysokości spełni rolę dyscyplinującą i represyjną. Orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny zawarto w pkt III sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.,
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 26 czerwca 2026
- Symbol z opisem
- 6136 Ochrona przyrody 658
- Hasła tematyczne
- Ochrona środowiska
- Skarżony organ
- Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
- Sędziowie
- Grażyna Staniszewska /przewodniczący sprawozdawca/ Jacek Jaśkiewicz Krzysztof Rogalski
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
art.35, art. 36, art. 37, art. 104 · Dz.U. 2025 poz. 1691
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III SAB/Po 280/26 · 18 września 2026
Postanowienie WSA w Poznaniu z 18 września 2026 r., III SAB/Po 280/26 – ochrona przyrody
Sygnatura: II SAB/Go 117/26 · 26 sierpnia 2026
Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 26 sierpnia 2026 r., II SAB/Go 117/26 – ochrona przyrody
Sygnatura: IV SAB/Wa 778/25 · 15 maja 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 15 maja 2026 r., IV SAB/Wa 778/25 – ochrona przyrody
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny