II SAB/Go 121/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant referent stażysta Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi L.W.- S. na bezczynność Burmistrza w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: odrzucić skargę.

W dniu 4 października 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęło pismo L.W.-S. zawierające skargi, które na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału zostały rozdzielone. Pod sygn. akt II SA/Go 980/17 została zarejestrowana skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, a pod sygn. akt II SAB/Go 121/17 zarejestrowana została skarga na bezczynność Burmistrza w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, iż złożyła do organu wniosek o ustalenie powyższego świadczenia na córkę M.S. na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. i nie otrzymała odpowiedzi. Skarżąca dodała, iż nie mogła usunąć braku formalnego wniosku, gdyż nie ma kontaktu z ojcem dziecka, o czym poinformowała organ. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, iż w dniu 1 lipca 2016 r. skarżąca złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M.S., dołączając do wniosku oświadczenie, iż nie jest w stanie określić miejsca pobytu i pracy męża – M.S.. Ponadto organ wskazał, iż ustalono, że M.S. przebywa i pracuje w Hiszpanii, wobec czego zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 – określanej dalej jako u.p.w.d. ) przekazano wniosek strony do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej (ROPS) celem ustalenia koordynacji. W dniu 21 kwietnia 2017 r. ROPS poinformował, iż w związku z brakiem danych dotyczących miejsca zamieszkania oraz zatrudnienia M.S. nie ma możliwości ustalenia czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. W związku z powyższym wezwano stronę do uzupełnienia brakujących dokumentów: oświadczenia o aktualnej sytuacji dochodowej strony, aktualnej sytuacji dochodowej M.S. i dochodach nieopodatkowanych za 2014 r. M.S., pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Mimo wyznaczonego terminu, jak podał organ, L.W.-S. nie złożyła wymaganych dokumentów, w związku z czym pismem z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] poinformowano stronę o pozostawieniu jej wniosku bez rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] SKO stwierdziło niedopuszczalność zażalenia L.W.-S. na pismo organu z dnia [...] maja 2017 r. Pismem z dnia [...] października 2017 r. skarżąca wezwana została przez Sąd do wykazania w terminie 7 dni, iż złożyła ponaglenie przed wniesieniem skargi. W odpowiedzi skarżąca poinformowała, iż złożyła do SKO skargę na bezczynność, o której pisała w "odwołaniu" do sądu. Jednocześnie wskazała, iż wstrzymuje się z odpowiedzią na powyższe wezwanie do czasu przyznania jej pomocy prawnej. Postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych zostało umorzone, a wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego został oddalony prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 grudnia 2017 r. Na wezwanie Sądu skierowane do SKO i Ośrodka Pomocy Społecznej o podanie czy skarżąca skierowała do wyżej wymienionych organów zażalenie lub ponaglenie w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.) w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. SKO poinformowało, iż nie wpłynęło zażalenie ani ponaglenie L.W.-S. w niniejszej sprawie. Podobnie Ośrodek Pomocy Społecznej w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. podało, iż skarżąca nie składała w sprawie zażalenia ani ponaglenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie k.p.a. oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), którą poza przepisami k.p.a. znowelizowano również ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - określanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.). W myśl jednak art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9 [t. j. p.p.s.a.], w brzmieniu dotychczasowym. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej - art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 [t. j. p.p.sa.], w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. W myśl natomiast art. 16 ustawy nowelizującej, do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 [t. j. k.p.a.], w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1. Jako, iż w niniejszej sprawie chodzi o postępowanie wszczęte i niezakończone ostateczną decyzją przed 1 czerwca 2017 r. skargę rozpoznano przy uwzględnieniu przepisów w brzmieniu dotychczasowym. Z akt administracyjnych dołączonych do sprawy o sygn. II SA/Go 980/17 wynika, że skarżąca w dniu 1 lipca 2016r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę M.S.. Wobec dostrzeżonych braków organ ten wezwał wnioskodawczynię do jego uzupełnienia. Wobec niewywiązania się z tego obowiązku w piśmie [...] maja 2017 r. Kierownik OPS działający z upoważnienia Burmistrza poinformował wnioskodawczynię o pozostawieniu jej wniosku bez rozpatrzenia. W piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. skarżąca skierowała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego - za pośrednictwem organu I instancji - zażalenie na powyższe pismo informujące o pozostawienie bez rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, w którym domagała się jego uchylenia i ponownego rozpatrzenia sprawy. Zażalenie to zostało przekazane organowi wyższego stopnia, tj. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, które postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] SKO, które stwierdziło niedopuszczalność zażalenia na pismo organu I instancji z dnia [...] maja 2017 r. na podstawie art. 134 k.p.a. Uznało bowiem, że powyższe pismo jest czynnością materialno-prawną, na którą nie przysługuje środek zaskarżenia. Skargę L.W.-S. na powyższe postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 980/17,w którym uznał trafność zaskarżonego rozstrzygnięcia. Postępowanie w sprawie świadczeń wychowawczych prowadzone jest w trybie przepisów k.p.a. (art. 28 u.p.w.d.). Przyznanie świadczenia następuje w drodze decyzji administracyjnej. Tak więc skargę na bezczynność właściwego organu, której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. należało poprzedzić, zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. - w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r., zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Wymieniony środek ponaglający był bowiem środkiem zaskarżenia, o którym była mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Brak wyczerpania dostępnych środków zaskarżenia w sprawie na bezczynność organu stanowi o niedopuszczalności skargi w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. To zaś obligowało Sąd do jej odrzucenia (por. postanowienie NSA z dnia 19 lipca 2013r., sygn. akt II OSK 1449/13). Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżąca wniosła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, o którym była mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Zażalenie z dnia [...] lipca 2017r. wniesione przez L.W.-S. adresowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawierało wyłącznie żądanie merytorycznego rozpoznania sprawy, nie zawierało natomiast zarzutów o niezałatwieniu sprawy w terminie. Biorąc pod uwagę zawarte nim wyraźne żądanie ponownego rozpoznania sprawy oraz przeprowadzenia kontroli instancyjnej wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, nie sposób uznać go za zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie (por. postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2017 r., II SAB/Rz 35/17, postanowienie NSA z dnia 11 października 2017 r., I OSK 2057/17 – wydane w tożsamym stanie faktycznym i prawnym). Nie można było zatem przyjąć, że skarga na bezczynność została poprzedzona obligatoryjnym wyczerpaniem dostępnych dla skarżącej środków zaskarżenia. Z tych powodów skargę oceniono jako niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu, o czym orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Na marginesie należy zauważyć, że w uchwale NSA z dnia 3 września 2013 r. sygn. I OPS 2/13 wyjaśniono, że na pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Stanowisko to należy odnieść również do pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na podstawie art. 19 ust. 1 u.p.w.d., jako że postępowanie w tej sprawie, co już zaznaczono, toczy się w trybie k.p.a. Niniejsze postanowienie nie tamuje skarżącej możliwości ponownego złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu, jednakże po uprzednim złożeniu wspomnianego zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w trybie art. 37 k.p.a.